Biblia Elobi Nini Na Ntina Ya Molende? — Eteni ya 2
PART 2 · BOYEKOLI YA SIKA ETONGAMI NA LIKOLO YA MATEYA YA NTINA YA LIBIKA
Bolingo na mosala — Malongi ya Motuya ya Biblia
LILOBA YA EBANDELI
Mondimi nyonso azalaka na motuna oyo: ndenge nini nakoyeba ete nakotelema na suka? Eyano ya Nzambe ezali te mayoki, mpe etikali te na ntembe. Nzambe atye eyano na loboko ya moto ye moko, mpe abengi yango boyibi. Ezali mosala ya nzoto kaka te, mpe ezali te makanisi oyo eyengaka. Ezali motema mobimba etyami na eloko moko, kobakisa ngolu na ngolu likolo ya ngolu. Elaka moko te kati na buku esalemi mpo na moto ya goigoi. Moto ya goigoi alobaka nzela ezali makasi, mpe alalaka. Kasi moto ya boyibi alamukaka na ntongo; alukaka, abombaka, asalaka mosala, ayekolaka. Na monoko ya kala, moto ya boyibi mpe wolo kitoko babengami na liloba moko, mpo wolo ezwamaka na nzela te — bakundolaka yango. Eloko oyo okokunda te, ondimi yango naino te. Eloko oyo okundaka mokolo na mokolo, Nzambe akosala ete ezala na yo ya sikisiki. Ye abengi ye moko mopesi ya mbano — ekomi nkombo ya ye moko — mpe amikangi na moto ya boyibi: sala biloko wana, mpe okobɛta libaku te ata mokolo moko; sala biloko wana, mpe ekuke efungwamaka monene. Yango nde Nzambe oyo boyekoli oyo ezali kolakisa yo. Luka mpe otala malamu.
MITUNA MISATO OYO BOYEKOLI OYO EKOYANOLA:
1. Bakristo bazali na mokumba ya kosala molende mpo na kokómisa yango sikisiki — mpe moto oyo azali kosala biloko wana akozanga nini ata mokolo moko te?
2. Lisese elobi nini na ntina ya lobɔkɔ, molimo, mpe makanisi ya moto ya bolingo ya mosala — mpe ya moto ya goyigoyi?
3. Nzambe azongisaka mbano epai ya nani, mpe ndenge nini moto wa mosala makasi akozwama na Ye na ntango ya koya na Ye?
MOBOKO OSALEMI LIBOSO — BOSALI YA MOLENDE
DILIGENCE (SPOUDE) = LOMBANGU + BOSENGO NA MOTEMA MOBIMBA + MPOSA MAKASI — ETALANI NA MOTO WA GOIGOI MPE MOTO WA BOZOTO (2 Petro 1:5; Masese 12:24; Masese 6:6-11).
MOTO MA GOYIGOYI AKOKOMA MOSALI YA BAMPUTA + ELANGA NA YE EKOFULUKA NA NZUBE (Masese 12:24; Masese 24:30-34).
› AZALI MOFUTI YA BATO OYO BALUKAKA YE NA MOLENDE (Ebre 11:6).
› LAKISA BOLINGO KAKO YANGO MPO NA KOZALA NA MOTEMA MOBIMBA YA ELIKYA KINO NA SUKA (Ebre 6:11-12).
› BÓSÁLA MOSALA NA MOLENDE MPO ÉZALA BÁMÓNÁ YO NA YE NA KIMYA (2 Petelo 3:14).
› BÓSÁLA MOSALA NA MOLENDE MONSO, BÓBAKISA NA KONDIMA NA BINO --> BÓZALA TÉ BAZANGA MBUMA TÉ MPE BAZANGA LIPUTA TÉ (2 Petelo 1:5-8).
› BÓSALA MOSALA NA MOLENDE MPO ŃA KOKÓMISA LIBIÁNGI MPE BOPONI NA BOYO NGWI --> BOKOKWEYA TE ATA MOKOLO MOKO (2 Petelo 1:10).
Eteni oyo ya mibale endimisi solo yango kaka wana longwa na banzeneneke ya sika.
(Makanisi na ngai ya moko — Molimo aponaki liloba spoude (G4710, molende), oyo elimboli mbangu-mbangu, kasi te zelos (G2205), oyo elimboli mɔ́tɔ. Mɔ́tɔ ekoki kopela makasi na fungulá kasi ekokende ata mokolo moko te. Mbangu-mbangu ekokende. Molende ezali te ndenge mɔ́tɔ ya motema epelaka na ndako — ezali soki makolo ekokende to te.)
LIKAMA YA EBANDELI
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
2 Petelo 1:10Yango wana, bandeko na ngai, bosala lisusu makasi koleka mpo na kolakisa na bato ete Nzambe abenga penza bino mpe apona bino; pamba te soki bosali bongo, bokotikala kokweya te.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G4417 ptaio · ⚑ G949 bebaios — Sûr · ⚑ G4704 spoudazo — donaka molende
SALA NA MOLENDE --> KOBENGAMA MPE KOPONAMA NA YO EKOMA SOLO --> SOKI BOSALI BIKAMBO OYO, BOKOKWEYA MOKOLO MOKO TE.
(Makanisi na ngai ya moko — yoka soki maloba yango elimboli nini: "bopesa molende" ezali spoudazo (G4704, bopesa molende), kosalela lombango; "solo" ezali bebaios (G949, solo), makasi mpe ya kokangama; "kokweya" ezali ptaio (G4417, kokweya), kobɛta libaku. Bópesa lombango, mpe kotɛlɛma ekokóma makasi, mpe lokolo ekobɛta ata mokolo moko te libaku. Libyangi mpe boponomi ezali ya Nzambe; kokómisa yango solo ezali molende ya moto oyo abengami — yango nde lisolo mobimba na molɔngɔ moko.)
1. ETINDA — YEKOLA, SALA MPIKO, TAMBOLA MALAMU MPO NA KOKEBA
1.2 Timote 2:15Sala makasi ete omimonisa liboso ya Nzambe lokola moto ya kokoka, lokola mosali oyo ayokelaka mosala na ye soni te, pamba te ateyaka na bosembo Liloba ya solo.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G3718 orthotomeo · ⚑ G2040 ergates · ⚑ G4704 spoudazo — donaka molende
TAMBOLA NA BOKEBI --> TE LOKOLA BAZOBA, KASI LOKOLA BATO YA BWANYA.
(Makanisi na ngai moko — akribos (G199, diligently), oyo ebongolami awa na "circumspectly," elimboli kaka, na bosikisiki — eloko moko te ya kolemba. Bolingi mosala esengeli te kaka na mbangu; ezali mpe na bokebi oyo esalemi na litambe nyonso.)
2. MOTO WA MOSALA MPE MOTO WA GOÏGOÏ — MATATOLI YA SIKA YA LISESE
Osila komona moto oyo ayebi mosala na ye malamu --> Akosala kaka liboso ya bakonzi.
(Makanisi na ngai ya moko — awa "moto ya bolingo mingi na mosala" ezali liloba ya mibale ya Ebre: mahir (H4106, diligent) — moto ya mbangu, oyo azali pene, moto ya mayele. Ezali liloba mpo na "mokomi oyo azali pene" ya banzembo. Charuts (H2742, diligent) ezali moto ya mopongi; mahir ezali moto oyo azali pene. Liloba moko ekɔtaka na makasi; mosusu etambolaka na mbangu — mpe nyonso mibale etɛlɛmaka liboso ya bakonzi.)
3.Masese 27:23Yeba malamu ndenge bibwele na yo ezali, mpe kengela yango malamu,
Yeba malamu ndenge bibwele na yo ezali --> mpe kengela yango malamu.
3. TÉ GOÏGOÏ, KASI KOKOLA — MOLENDE KIN NA NSUKA
1.Ba-Ebre 6:19Mpo na biso, elikya yango ezali lokola longo ya bomoi na biso; epolaka te mpe esimba biso makasi, ekota kino koleka rido, kati penza na Esika-Oyo-Eleki-Bule
LIBENDE YA MOLIMO, EKANGAMI MALAMU MPE ETELEMI SIKISIKI.
2.Barome 12:8tika ete moto oyo azali na likabo ya kolendisa alendisaka, tika ete moto oyo azali na likabo ya kopesa apesaka na motema moko, tika ete moto oyo azali na likabo ya kokamba akambaka na molende, mpe tika ete moto oyo azali na likabo ya kosunga bato bakelela asungaka na esengo!
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G4710 spoude — Bosáleli malamu
KOZALA GOYI TE NA MOSALA + KOZALA NA MOLUNGE NA MOLIMO + KOSALELA NKOLO.
(Makanisi na ngai moko — "mosala" awa ezali liloba spoude (G4710, bolingi ya kosala makasi) yango moko: bozala goyigoyi te na bolingi na bino ya kosala makasi. Likebisi oyo ezali te mpo na mombongo. Ezali mpo na mbangu ya molimo na kosalela Nkolo.)
4.Jide 1:3Balingami na ngai, nazalaki na posa makasi ya kokomela bino na tina na lobiko oyo tozali na yango na lisanga. Nazwaki mokumba ya kokomela bino mpo na kolendisa bino ete bobunda mpo na kondima oyo Nzambe apesaki, mbala moko mpo na libela, epai ya basantu.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G4710 spoude — Bosáleli malamu
NAMIPESAKI MOLENDE MOKO NA KOKOMA --> BóNDA MAKASI MPO NA KONDIMA.
5.2 Petelo 1:19Tozali lisusu kondima bosolo ya maloba ya basakoli oyo, bozali solo kosala malamu wana bozali kotia makanisi na bino kati na yango lokola na mwinda oyo ezali kopela kati na esika ya molili, kino tongo etana mpe monzoto ya tongo engenga kati na mitema na bino.
Bomipesa na Yawe. Bosenga makasi na Ye --> Bolukaka tango nyonso elongi na Ye.
MONOKO YA BATO MIBALE — MOKUMBA YA KOBOMBA, ENDIMISAMI NA MINOKO YA BATO MIBALE MPE MOKO YA MISATO
Deteronomi 4:9Nzokande, sala keba mpe omisenzela mpo ete obosana te makambo oyo miso na yo emonaki to kotika te makambo yango elongwa na motema na yo na mikolo nyonso ya bomoi na yo. Teya yango na bana na yo mpe na bana na bango oyo bakobotama na sima na bango.
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H3966 me'od — diligemment · ⚑ H8104 shamar — garder
MIBOMBA BINO MOKO NA BOLINGO YA NZAMBE --> KOZELA NGOLU MPO NA BOMOI YA SEKO.
(Makanisi na ngai ya moko — na monoko ya batatoli mibale liloba ekomi kokangama; awa monoko ya misato elobi mpe yango: nsinga ya misato ekokufa noki te. Moize alobi, keba na molimo na yo malamu; lisese elobi, keba na motema na yo na keba nyonso; Yuda alobi, mibomba na kati ya bolingo ya Nzambe. Bobombi misato, keba moko. Tala minoko: bobombi ya kala ezali shamar (H8104) mpe natsar (H5341), lopango mpe bokengeli; bobombi ya Yuda ezali tereo (G5083), kokengele lokola na liso. Minoko mibale, mokumba moko: oyo Nzambe apesi yo, kengele yango.)
ELILINGI MPE KOKOKISAMA
Kanisa elili moko elali na mabele. Okoki komona lolenge na yango, kasi lolenge na yango moko te ekoyebisa yo eloko nini ezali kobimisa yango — ekoki kozala eloko moko, ekoki mpe kozala eloko mosusu ya bonene ndenge moko, mpe soki otali kaka elili, okoki kaka kokanisa. Elili yango etikalaka sekele kino pole ya solo emonisi yo eloko yango yango moko. Na nsima otali lisusu elili mpe omoni ete ezalaki nde lolenge ya eloko yango banda kala. Yango nde makambo ya Kondimana ya Kala ezali komonisa. Ezali bilili ya solo, oyo elimo mpenza na nzoto moko ya solo — "elili ya makambo oyo ekoya; kasi nzoto ezali ya Klisto" (Bakolose 2:17). Kasi elili "ezali elilingi mpenza te" (Baebele 10:1), yango wana moto moko te akokaki kotánga solo mobimba kaka na elili. Ntango Klisto ayaki, pole emonisaki nzoto — mpe sikawa totali lisusu elili mpe tomoni ete ezalaki komema lolenge ya nani banda kala.
4.Deteronomi 6:17Batela malamu mibeko, mitindo mpe bikateli ya Yawe, Nzambe na yo, oyo apesi yo.
KEBA MPO NA KOBATELA MISALA MALAMU --> MALAMU MPE NA LITOMBA MPO NA BATO.
(Makanisi na ngai moko — ezali kaka bolingi kaka moko ya kosala malamu, kasi ebongwani. Na tango ya Moize, ezalaki kobatela mokapo zingazinga ya mibeko ekomamaki na mabanga. Kati na Klisto, ezali kokeba mpo na kobatela misala malamu oyo ebimaka na kondima esili koyambama. Bolingi ya kosala malamu esilaki te; ekokisamaki nde. Kobatela mobeko ekomi kobatela misala ya kondima oyo ezali na bomoi.)
KOSUKISA
Ezayi 40:31basi bato oyo batiaka elikya na Yawe, Yawe ayeisaka makasi na bango ya sika: bapumbwaka likolo lokola bampongo, bapotaka mbangu mpe bapemaka te, batambolaka mpe balembaka te.
Na bongo, bokoyambama malamu kati na Bokonzi ya seko ya Yesu-Klisto.
(Makanisi na ngai moko — talá lisolo mobimba na mopepe moko. Nzambe atikaki moto te akanisa soki akotelema to te. Atyaki likambo yango na lobɔkɔ ya moto yango moko mpe abengaki yango bolingi ya kosala makasi. Salá makasi, mpe libyangi ekokóma ya sikisiki, mpe lokolo ekotutana ata mokolo moko te. Landisá lobɔkɔ na goigoi, mpe molimo ekozala na mposa mpe ekozanga eloko. Lobɔko ya moto oyo asalaka makasi ekozwa bokonzi; molimo ya moto oyo asalaka makasi ekokóma na bomengo; moto oyo asalaka makasi akotelema liboso ya bakonzi. Mpe likolo na nyonso wana, Nzambe amilobelaka mopesi ya mbano ya baoyo balukaka ye. Yango wana, bátela motema na yo, bátela molimo na yo, bámibatela yo moko. Yekolá, bunda etumba, tambolá na bokebi. Kolɛmba te, mpo ntango ya kobuka mbuma etyami. Nzambe kaka wana abengi yo opota mbangu alaki kosikola bokasi na yo mpo na mbangu yango, kino ekuke ekofungwama monene mpo na kokota na bokonzi ya seko.)
MALOBA YA NTINA YA GRIKI
Oyo ezali maloba ya ntina mpo na lisolo oyo. Fina liloba nyonso oyo ezali na bapɔ na kati ya bavɛrsɛ likolo mpo na koyeba ndimbola na yango awa.
“Moto ya molende” — H2742 charuts — mopeni, na nsonge, lokola esaleli ya kopetola matiti oyo ezali na minu; mpe wolo ya peto, lokola oyo babimisi na mabelé; mpe ekateli
Liloba moko ezali moto ya bolingo, wolo ya kitoko, na lobwaku ya ekateli — boyekoli oyo ekotimola mpo na wolo wana.
“Bosáleli malamu” — H4929 mishmar — esika ya kokengela, esika ya kotala, esika ya kobomba
"na bokebi nyonso" ezali "na bokengeli nyonso" — bokengeli batie likolo ya motema lokola likolo ya engumba
“diligemment” — H3966 me'od — makasi, nguya, mingi koleka
Liloba oyo ebongolami "na makasi na yo nyonso" — bolingi ezali nde bolingi na nguya na yango nyonso.
“seka na mbangu” — H7836 shachar — Kolamuka na ntongo mpo na mosala moko, koluka na ntongo, lokola na tongo-tongo
na moto oyo alukaka na molende, atelemaka ntango tongo etanaka; alukaka ya liboso, ya nsuka te
“garder” — H8104 shamar — Ko-zinga na banzube lokola nzete ya nzube, ko-bengela, ko-tya likebi na likambo
Kobatela na bokebi mpenza ezali kolona lopango ya nzubɛ zingazinga ya likambo oyo Nzambe alobaki, mpo ete eloko moko te eyiba yango.
MOKAPO MOKE YA MOMEKANO
1. 2 Petro 1:10 — bosala lisusu makasi koleka mpo na kolakisa na bato ete Nzambe abenga penza bino mpe apona bino:
a) ya makasi
sûre
c) mingi
2. Bantoli 10:4 — maboko ya moto oyo esalaka:
a) ezali na motuya mingi
b) akozala moko oyo akozala na bokonzi
c) ekomisaka moto mozwi
3. Baefeze 5:15 — bosalaka penza keba na ndenge na bino ya kobika:
a) na keba, bazoba te, kasi lokola bato na bwanya
b) abongi na Nkolo mpo na kosepelisa Ye na makambo nyonso
c) na Molimo
4. 2 Timotewo 2:15 — Sala makasi ete omimonisa liboso ya Nzambe lokola moto ya kokoka, lokola mosali oyo ayokelaka mosala na ye soni te, pamba te ateyaka na bosembo:
a) liloba ya bomoi
b) liloba ya elaka
le liloba ya solo
5. Matthew 7:8 — pamba te moto nyonso oyo asengaka azwaka, moto oyo alukaka amonaka:
a) akozwa bopemi
Amonaka
c) akotondisama
6. Masese 4:23 — Batela malamu motema na yo koleka biloko nyonso, pamba te makambo nyonso oyo tosalaka, wana tozali na bomoi, ewutaka na motema.
a) mabongisi ya mabe ebimaka
b) ezali liziba ya bomoi
c) ewutaka na motema
7. Yisaya 40:31 — basi bato oyo batiaka elikya na Yawe, Yawe ayeisaka makasi na bango ya sika: bakosala:
a) bapumbwaka likolo lokola bampongo
b) kotelema liboso ya bakonzi
c) akokweya te ata mokolo moko
EYANO YA SOLO: 1-b, 2-c, 3-a, 4-c, 5-b, 6-c, 7-a
BOYEBI EYA LOKETO YA BOYEKOLI OYO
Ndenge elili ekomemaka pole: molende oyo ezalaki kala mpo na bitando ya mabanga (Deteronome 6:17) ezali sikawa mpo na kobatela misala ya malamu oyo ebimaka na kondima ya bomoi (Tito 3:8). Mobeko oyo ebatelamaki ekomi mosala ya malamu oyo ebatelami.
Ndenge boyokani ya sika efungoli likambo yango: "salá na molende" efungwami na etuluku na yango moko ya mitindo — koyekola na molende (2 Timoté 2:15), kosala nyonso na molende (Baefese 4:3), kotambola na bokebi (Baefese 5:15). Liloba moko, spoudazo (G4704, salá na molende), elobami na banzela ndenge na ndenge.
--> Ndenge maloba ezali na ntina: liloba ya Ebre mpo na moto ya bolingo-mosala (charuts, H2742, diligent) elingi mpe koloba wolo ya kitoko, oyo epɔtɔ, mpe ekateli. Liloba ya Grɛki mpo na bolingo-mosala (spoude, G4710, diligence) elingi koloba mbangu. Moto oyo azali na bolingo-mosala azali moto oyo azwi ekateli mpe akendaka liboso.
--> Ndenge oyo etali yo: batela motema na yo na molende nyonso (Masese 4:23). Kozala goyigoyi te na mosala (Baroma 12:11). Boluka Yawe wana azali komonisama (Yisaya 55:6). Molende ebandaka lelo, na mosala oyo loboko na yo ekokuta ya kosala.
Oyo elakisi mpo na seko: bakofungwela biso nzela ya kokota na bofuluki kati na bokonzi ya seko (2 Petelo 1:11). Molende ezali te kaka mpo na bomoi oyo; ezali mpo na kokomisa solo bomoi oyo ekolanda.
Nzela ya pembeni: "kosala na molende" (spoudazo, G4704) ezali mpe liloba oyo ezali na nsima ya "koluka na molende kobatela bomoko ya Molimo" (Baefese 4:3) — landa libota ya liloba oyo mpe tala molende ezali kosalelama na nini na mikanda nyonso.
