Ko e Hā ʻoku Lea ʻaki ʻe he Tohitapu Fekauʻaki mo e Faivelenga? — Vahe 2
VAHE 2 · KO HA AKO FO'OU 'OKU FAKATU'U 'I HE NGAAHI TOKĀTEU FAKA-TOHITAPU
Faivelenga — Akonaki Fakalotu'i Tefito 'o e Tohi Tapu
LEA FAKAHU‘OFA
'Oku 'eke 'e he kau tui kotoa pe 'a e fehu'i ko eni: 'e anga fefe 'eku 'ilo te u tu'u 'i he 'aho fakamuimui? Ko e tali 'a e '
'ENI TOLU 'E FIU 'A 'ENI AKO 'O TALI:
1. Ko e hā ‘oku fekau‘i ki he kau tui ke nau fai fakamātoato ke fakapapau‘i — pea ko e hā ‘e ‘ikai ‘aupito fai ‘e ha taha ‘oku fai ‘a e ngaahi me‘a ni?
2. Ko e hā ʻoku lea ʻaki ʻae lea fakatātā ʻo kau ki he nima, mo e laumālie, mo e ngaahi fakakaukau ʻo e tokotaha faivelenga — pea mo e tokotaha fakapikopiko?
3. Ko hai ʻoku fakapale ʻe he ʻOtua, pea ʻe ʻilo fēfeeʻi ʻae faʻa lotu ʻiate ia ʻi hono hāʻele mai?
KO E TEFITO'I MO'O KUO 'OSI FAKATU'U — TAULA'I LOTO
DILIGENCE (SPOUDE) = VAVEʻINGA + LOTOMĀʻOLUNGA + LOTOFIEFIA — ʻOKU FAKAHANGATAMAKI KI HE FAKAPIKO MO E TAMASIʻI FAKAPIKO (2 Pita 1:5; Palovepi 12:24; Palovepi 6:6-11).
› KO IA ʻOKU FAKAPIKO ʻE HOKO ʻO NGAUE POPULA + KUO TUPU AI ʻAE ʻAKAU TALATALA ʻI HONO NGOUE (Palovepi 12:24; Palovepi 24:30-34).
› KO E TOKONI‘I ‘A KINAUTOLU ‘OKU KUMI FAKAMĀFATUKIA KIATE IA (Hepelu 11:6).
’OKU FIE FAKAHĀ ‘A E TŌTONU KO IA KO E FEINGA MĀLOHI KI HE FAKAPAPAU KAKATO ‘O E ‘AMANAKI ‘O A’U KI HONO NGATA’ANGA (Hepelū 6:11-12).
› KE MOU FAI FAKATOʻOTOʻO KOEʻUHI KE ʻILOʻI KIMOUTOLU ʻE IA ʻI HE MELINO (2 Pita 3:14).
› ‘I HO‘OMOU FAI KĪ‘I NGĀUE MĀLOHI KOTOA, FAKAHOKO KI HO‘OMOU TUI --> ‘IKAI TA‘EFUA PEA ‘IKAI TA‘EFAKAFUA (2 Pita 1:5-8).
› FAI FAKAAHIAHI KE FAKAPAPAU'I HO'O UI MO E FILI --> 'E 'IKAI 'AUPITO KE KE HINGA (2 Pita 1:10).
Ko e Konga 2 ko eni 'oku ne fakamo'oni'i ai 'a e mo'oni tatau mei ha kulupu fo'ou ia 'o e kau fakamo'oni.
(Ko e ngaahi fakakaukau fakafo‘ituitui — na‘e fili ‘e he Laumālie ‘a e spoude (G4710, faivelenga), ‘a ia ‘oku ‘uhinga ki he vave, ‘o ‘ikai ko e zelos (G2205), ‘a ia ‘oku ‘uhinga ki he vela. ‘E lava ke vela lahi ha afi ‘i he fu‘u afi ka ‘e ‘ikai ‘aupito ke ne ngaue. ‘Oku ‘alu ‘a e vave. Ko e faivelenga ‘oku ‘ikai ko hono vela ‘a e loto ‘i loto fale — ka ko e me‘a ‘
ANCHOR FAKATAHATAHA'ANGA
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
2 Pita 1:10Ko ia, ʻe kāinga, ke ʻāsili ai hoʻomou fai feinga ke fakatuʻumaʻu homou ui mo homou fili: he kapau te mou fai ʻae ngaahi meʻa ni, ʻe ʻikai ʻaupito te mou hinga:
FAI FEINGA --> HO'O UI MO HO'O FILI KE FEFIE'AKI --> KAPAU TE MOU FAI 'A E NGAAHI ME'A NI, 'E 'IKAI TE MOU HALA 'AUPITO.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — fanongo ki hono ʻuhinga ʻo e ngaahi lea: ko e "fai ke fakamaoni" ko e spoudazo (G4704, fai ke fakamaoni), ke ngāue vave; ko e "fakamaau" ko e bebaios (G949, fakamaau), ke maʻu mo tuʻu maʻu; ko e "hinga" ko e ptaio (G4417, hinga), ke tekefua. Fai ke vave, pea ʻe fakamaau mo maʻu ai ʻa e tuʻu, pea he ʻikai ʻaupito hinga ʻa e vaʻe. Ko e uiuiʻi mo e fili ʻoku ʻo e ʻOtua ia; ko hono fakamoʻoniʻi ʻo ia ko e fai ke fakamaoni ia ʻa ia kuo uiuiʻi — ko e akonaki kotoa eni ʻi he laine pē taha.)
1. ‘A E FEKAU — AKO, FEINGA, ‘EVEEVA FAKAPOTOPOTO
1.2 Timote 2:15Ke ke feinga ke fakahā koe ʻoku ke lelei ki he ʻOtua, ko e tangata ngaue ʻoku ʻikai ke mā, kae vahevahe totonu atu ʻae folofola ʻoe moʻoni.
AKO --> KUO ʻAHIʻAHIʻI ʻO TAAU KI HE ʻOTUA --> KO HA TOKOTAHA NGAUE ʻOKU ʻIKAI MĀ, ʻOKU NE VAHEVAHE TOTONU ʻAE FOLOFOLA ʻOE MOʻONI.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakatāutaha — 'oku 'ikai 'uhinga 'a e "ako" ko eni ki he ngaahi tohi pē. Ko e spoudazo (G4704, faí 'i he faivelenga), ko e fo'i lea tatau ia 'oku liliu ko e "faí 'i he faivelenga" pea mo e "loto-faivelenga" — ke ngāue'aki 'a e vave, ke fai ha feinga. 'Oku fakapapau'i 'a e tangata ngāue koe'uhí na'a ne vave 'i he folofola 'o e mo'oní.)
2.ʻEfesō 4:3ʻO ʻahiʻahi lahi ke tauhi ʻae feʻofoʻofani ʻoe Laumālie ʻi he noʻo ʻoe melino.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G4704 spoudazo — fai ʻo faʻa lototo'a
'Oku Lea 'a e Tohitapu for ʻEfesō 4:3
Kuisi Iiki — ʻufiʻufi ʻae veesi
Ko e hā ʻae Folofola ʻoku fakamoʻoniʻi ʻae veesi ni?
AEVE FAKATOKANGA'I --> 'IKAI HANGE HA KAU VALE, KA KO E KAU POTO.
(Ko e ngaahi fakakaukau fakafoituitui ʻa ʻeku — akribos (G199, fakatōkilalo), fakaʻasi ko e "faʻa tokanga" ʻi heni, ʻoku ʻuhinga ki he totonu, moʻoni — ʻikai ha meʻa fakapikopiko. ʻOku ʻikai ko e vave pē ʻa e faʻa tokanga; ko e tokanga ia ʻoku fai ʻi he lakaʻanga kotoa pē.)
2. KO E TOKOTAHA FAI FATONGIA MO E TOKOTAHA FAKAPIKO — KO E FAKAMOʻONI FOʻOU ʻO E LEA FAKATĀTĀ
1.Lea Fakatātā 10:4Ko ia ʻoku fai ʻaki ʻae nima vaivai ʻe fakaʻaʻau ia ke masiva: ka ʻoku fakakoloaʻia ʻe he nima ʻoku faʻa ngāue.
KO HA NIMA FAKAPIKOPIKO --> MASIVA + KA KO E NIMA ‘O E FAI FEINGA MAKETH KOE MĀ'U KOLOA.KO E NIMA FAKAPIKOPIKO --> MASIVA + KA KO E NIMA 'O E FAIVELENGA 'OKU NE FAKAKOLOA'I.
2.Lea Fakatātā 22:29ʻOku ke mamata ki ha tangata ʻoku faʻa fai ki heʻene ngāue? ʻE tuʻu ia ʻi he ʻao ʻoe ngaahi tuʻi; ʻe ʻikai nofo ia ʻi he ʻao ʻoe kakai meʻavale.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ H4106 mahir
'Oku Lea 'a e Tohitapu for Lea Fakatātā 22:29
Kuisi Iiki — ʻufiʻufi ʻae veesi
Ko e hā ʻae Folofola ʻoku fakamoʻoniʻi ʻae veesi ni?
ʻOku ke mamata ki ha tangata ʻoku faʻa fai ki heʻene ngāue --> ʻE tuʻu ia ʻi he ʻao ʻoe ngaahi tuʻi.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — heni ko e ʻuluaki lea faka-Hepelū ʻe taha ʻoku fakamatalaʻi ko e "faivelenga": ko e mahir (H4106, faivelenga) — vave, teu, poto. Ko e lea ia ki he "tokotaha tohi teu" ʻo e ngaahi saame. Ko e charuts (H2742, faivelenga) ko e tangata māsila; ko e mahir ko e tangata teu. Ko e lea ʻe taha ʻoku ne haʻu peau; ko e taha ʻoku ne feʻunga vave — pea ʻoku tuʻu fakatouʻosi ʻi he ʻao ʻo e ngaahi tuʻi.)
3.Lea Fakatātā 27:23Ke ke tokanga lahi ke ʻiloʻi pe ʻoku fēfē hoʻo fanga sipi, pea vakai lahi ki hoʻo fanga manu kehekehe.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ H3045 yada
'Oku Lea 'a e Tohitapu for Lea Fakatātā 27:23
Kuisi Iiki — ʻufiʻufi ʻae veesi
Ko e hā ʻae Folofola ʻoku fakamoʻoniʻi ʻae veesi ni?
KO HA TAULA'I 'O E LAUMĀLIE, 'OKU MĀU MO TU'UMĀ'U.
2.Loma 12:8Pe ko ia ʻoku ekinaki, ke ne ekinaki: ko ia ʻoku foaki, ke fai ia ʻo angatonu; ko ia ʻoku pule, ke faʻa fai ia; ko ia ʻoku fai ʻofa, ke fai ʻi he fiefie fai.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G4710 spoude — fakatōtōivi
'Oku Lea 'a e Tohitapu for Loma 12:8
Kuisi Iiki — ʻufiʻufi ʻae veesi
Ko e hā ʻae Folofola ʻoku fakamoʻoniʻi ʻae veesi ni?
ʻOua naʻa fakapikopiko ʻi he ngāue + ka mou loto vela + ʻo tauhi ki he ʻEiki.
(Ko eku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko e "ngāue" ʻi heni ko e fo ʻo e lea spoude (G4710, faʻa fai) ia tonu: ʻoua naʻa fakapikopiko ʻi hoʻo faʻa fai. ʻOku ʻikai ko e fakatokanga ni ʻo kau ki he fakatau. Ko e meʻa ia ʻoku kau ki he vave ʻo e laumālie ʻi hono tauhi ʻo e ʻEiki.)
4.Siute 1:3ʻE kāinga ʻofeina, ʻi heʻeku fai fakatoʻotoʻo ʻaupito ke tohi atu kiate kimoutolu ki he fakamoʻui lahi, naʻe totonu ke u tohi kiate kimoutolu, mo enginaki ke mou fekuki fakamātoato koeʻuhi ko e tui naʻe ʻatu ʻi muʻa ki he kāinga māʻoniʻoni.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G4710 spoude — fakatōtōivi
'Oku Lea 'a e Tohitapu for Siute 1:3
Kuisi Iiki — ʻufiʻufi ʻae veesi
Ko e hā ʻae Folofola ʻoku fakamoʻoniʻi ʻae veesi ni?
Kumi kia Sihova, mo hono mālohi --> kumi maʻuaipē ki hono fofonga.
NGUTU ʻO E TOKOUA — ʻA E TAUHI TAPUAKI, KUO FOKOTUʻU MAʻU ʻI HE NGUTU ʻO E TOKOUA MO HONO TOLU
Teutalonome 4:9Ka ke vakai pe kiate koe pea tauhi ʻi he fakamātoato ho laumālie, telia naʻa ngalo ʻiate koe ʻae ngaahi meʻa kuo mamata ki ai ho mata, pea telia naʻa nau mahuʻi mei ho loto ʻi he ʻaho kotoa pē ʻo hoʻo moʻui: ka ke ako ʻaki ia ki ho ngaahi foha, pea ki he fānau ʻa ho ngaahi foha;
TAULI KIMOUTOLU KE MOU NOFO 'I HE 'OFA 'A E 'OTUA --> 'O AMANAKI KI HE 'ALO'OFA KI HE MO'UI TA'ENGATA.
(Ko e ngaahi fakakaukau totonu ʻoku ou maʻu — ʻi he fofonga ʻo e ongo fakamoʻoni ʻoku fokotuʻu ai ʻa e lea; pea ʻi heni ʻoku lea foki ʻa e fofonga hono tolu: ʻoku ʻikai fakafemātaʻaki faingofua ha maea kuo taʻomia tolu. ʻOku pehē ʻe Mōsese, tauhi lelei ho laumālie; ʻoku pehē ʻe e lea fakatātā, tauhi ho loto ʻaki e tokanga kotoa; ʻoku pehē ʻe Siute, tauhi ʻakimoutolu ʻi he ʻofa ʻa e ʻOtua. Ko e tauhi ʻe tolu, ko e tokanga ʻe taha. Fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi lea: ko e tauhi motuʻa ko e shamar (H8104) mo e natsar (H5341), ko ha ʻā mo ha leʻo; ko e tauhi ʻa Siute ko e tereo (G5083), ke leʻohi hangē ko e mata. Ko e lea ʻe ua, ko e fekau ʻe taha: ko ia kuo foaki ʻe he ʻOtua kiate koe, leʻohi ia.)
'AE MALU MO HONO FAKAHOKO
Fakakaukau ki ha ata 'oku takoto 'i he kelekele. 'E lava ke ke sio ki hono fōtunga, ka ko e fōtunga pē 'e 'ikai te ne fakahā atu kiate koe pe ko e hā 'oku ne fakatupu ia — 'e lava ke ko e me'a 'e ta
4.Teutalonome 6:17Ke mou tauhi manavakavakava ʻae ngaahi fekau ʻa Sihova ko homou ʻOtua, mo ʻene ngaahi fakamoʻoni, mo ʻene ngaahi tuʻutuʻuni, ʻaia kuo ne fekau kiate koe.
Ke mou tauhi manavakavakava ʻae ngaahi fekau ʻa Sihova ko homou ʻOtua.
5.Taitusi 3:8Ko e tala moʻoni eni, pea ko hoku loto ke ke fakapapau maʻuaipē ʻae ngaahi meʻa ni, koeʻuhi ko kinautolu kuo tui ki he ʻOtua, ke nau loto tokanga ke fai ʻae ngaahi ngaue lelei. ʻOku lelei mo ʻaonga ʻae ngaahi meʻa ni ki he kakai.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G5431 phrontizo
'Oku Lea 'a e Tohitapu for Taitusi 3:8
Kuisi Iiki — ʻufiʻufi ʻae veesi
Ko e hā ʻae Folofola ʻoku fakamoʻoniʻi ʻae veesi ni?
KE TOKANGA'I KE TAUHI MA'U 'A E NGAAHI NGAAUE LELEI --> KO E LELEI MO E 'AONGA KI HE KAKAI.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafo'ituitui — ko e faivelenga tatau pē, kuo liliu. 'I lalo 'i 'a Mōsese na'e ne tauhi 'a e 'ā takatakai ki he ngaahi fekau na'e tohi 'i he maka. 'I Kalaisi 'oku faivelenga ia ke tauhi ma'u 'a e ngaahi ngāue lelei 'oku tupu mei ha tui kuo tui ki ai. Na'e 'ikai 'aupito ke fakalata 'a e faivelenga; na'e fakakakato ia. Ko hono tauhi 'o e lao kuo hoko ko hono tauhi ma'u 'a e ngaahi ngāue 'o e tui mo'ui.)
PĀ FAKAʻOSI
ʻIsaia 40:31Ka ko kinautolu ʻoku tatali kia Sihova ʻe fakafoʻou honau mālohi; te nau puna hake ʻaki ʻae kapakau ʻo hangē ko e fanga ʻikale; te nau lele ka e ʻikai vaivai; pea te nau ʻeveʻeva, kā ʻe ʻikai pongia.”
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ H6960 qavah
'Oku Lea 'a e Tohitapu for ʻIsaia 40:31
Kuisi Iiki — ʻufiʻufi ʻae veesi
Ko e hā ʻae Folofola ʻoku fakamoʻoniʻi ʻae veesi ni?
KO HA HŪ NA'E FOAKI LAHI KIATE KIMOUTOLU KI HE PULE'ANGA TA'ENGATA.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko eni ʻa e ako kotoa ʻi ha manava pē taha. Naʻe ʻikai tuku ʻe he ʻOtua ha tokotaha ke fifili pe te ne tuʻu maʻu. Kuo ne tuku ʻa e meʻa ni ki he nima ʻo e tokotaha ko ia, ʻo ne ui ia ko e faivelenga. Fai ʻa e faivelenga, pea ʻe fakapapauʻi ai ʻa e uiuiʻi, pea ʻe ʻikai tūkia ʻa e vaʻe ʻo taʻengata. Fakavaivai ʻa e nima, pea ʻoku holi ʻa e laumālie kae ʻikai maʻu ha meʻa. ʻOku pule ʻa e nima faivelenga; ʻoku ngako ʻa e laumālie faivelenga; ʻoku tuʻu ʻa e tokotaha faivelenga ʻi he ʻao ʻo e ngaahi tuʻi. Pea ʻi ʻolunga ʻi he meʻa ni kotoa, ʻoku ui ʻe he ʻOtua ia ko e tokotaha totongi kiate kinautolu ʻoku nau kumi kiate ia. Ko ia leʻohi ho loto, leʻohi ho laumālie, leʻohi koe pē. Ako, feinga, ʻeveʻeva fakapotopoto. ʻOua naʻa ongosia, he kuo ʻosi tuʻutuʻuni ʻa e taimi ʻo e ututaʻu. Ko e ʻOtua tatau ʻoku ne uiuiʻi koe ke lele kuo ne talaʻofa ke fakafoʻou ho mālohi ki he lele, kaeʻoua ke fakaava fakalahi ʻa e hū ki he puleʻanga taʻengata.)
LEA MĀHINO FAKAKALESI
Ko e ngaahi lea mahuʻinga eni ʻo e akó ni. Tuki ha lea ʻoku ai hano tuʻoʻā ʻi he ngaahi veesi ʻi ʻoluga ke sio ki hono ʻuhinga ʻi heni.
“fakatōtōivi” — G4710 spoude — vave, fai fakavavevave, holi mālohi, faʻa loto
Ko e founga fai vave 'a e faivelenga 'i he lea fo'ou — 'oku ne fai vave, 'oku 'ikai te ne tatali fakaholo
“fai ʻo faʻa lototo'a” — G4704 spoudazo — ke ngāue'aki ha veve, ke fai ha feinga, ke to'otoʻo mo mateaki
Ko e fo'i lea pē 'e taha 'oku tu'u 'i lalo 'i he ako, ngāue, feinga, mo e faivelenga — ko e fekau ko e fekau pē 'e taha.
“fakatotolo mateaki'i” — G1567 ekzeteo — ke kumi, ke fekumi, ke holi ki ai
Ko e pale ʻoku ʻikai ʻoange ia kiate kinautolu ʻoku holi pē, ka ʻoku ʻoange ia kiate kinautolu ʻoku kumi kiate ia ʻo aʻu ki hono ngataʻanga ʻo e meʻa.
'a e fo'i lea 'oku fakafepaki ki he faivelenga — vaivai ke fanongo, tomui ke ma'u tofi'a; ko e fakapikopiko 'oku 'ikai ke masiva holi, ka 'oku ne masiva ngāue
“Pau” — G949 bebaios — taʻengata, vave, mālohi
FEA'I ki he ngāue toungāue 'oku ngata 'i ha me'a kuo fokotu'u ke ma'u — ko ha ui'i kuo fakapapau'i, ko ha taula'anga 'oku mo'oni fakatou'osi mo tu'uma'u
NGAAHI LEA MĀHU'INGA FAKAHEPELŪ
“Faivelenga” — H2742 charuts — māsila, hangē ha meʻa haha uite ʻoku ngingila hono nifo; kaekehe koula lelei, hangē ko e keli mei he kelekele; kaekehe fili pau
ko e fo'i lea 'e taha ko e tangata faivelenga, ko e koula lelei, mo e teleteva'anga fili — ko e ako ko eni 'oku keli ki he koula ko ia
“fakatōtōivi” — H4929 mishmar — ha leʻo, ha tauhi, ha feituʻu tauhi
"'ʻaki e faʻa lototoʻa kotoa' ko e 'ʻaki e tauhi kotoa'" — ko e leʻo kuo fokotuʻu ki he loto ʻo hangē ko e leʻo ki he kolo
Ko e fo'i lea tofu pē ia 'oku liliu ko e "'i ho ngaahi mālohi kotoa" — ko e faivelenga ko e 'ofa 'i hono mālohi kakato.
“Kumi vave” — H7836 shachar — ke tomu'a tu'u hengihengi 'i ha ngāue, ke kumi hengihengi, hangē ko ia 'i he ma'a hengihengi
'Oku tu'u hake 'a e tokotaha kumi faivelenga fakataha mo e mafoa hengihengi; 'oku ne kumi 'uluaki, 'ikai fakamuimui.
“Tauhi” — H8104 shamar — ke fakalanu 'aki 'akau talatala, ke le'ohi, ke tokanga'i
Ke tauhi maʻu ai pē ko hono ngaohi ha ʻā ʻakau talatalaʻā ke takatakai ʻaki ʻae meʻa naʻe folofola ʻaki ʻe he ʻOtua, koeʻuhi ke ʻoua naʻa toe kaihaʻasi ia ʻe ha meʻa.
SIVI AKO
1. 2 Pita 1:10 — ke ʻāsili ai hoʻomou fai feinga ke fakatuʻumaʻu homou ui mo homou fili:
a) tuʻu maʻu
b) fakatuʻumaʻu
c) lahi ʻaupito
2. Palovepi 10:4 — ʻoku fakakoloaʻia ʻe he nima ʻoku faʻa ngāue:
a) ʻoku mahuʻinga
b) te ne pule
c) fakakoloaʻia
3. Efeso 5:15 — ko ia mou vakai ke mou ʻaʻeva:
a) fakaʻehiʻehi, ʻikai hangē ko e kau vale, kae hangē ko e poto
b) taau mo e ʻEiki ke fakafiemālieʻi kakato ia
c) ʻi he Laumālie
4. 2 Timothy 2:15 — Ke ke feinga ke fakahā koe ʻoku ke lelei ki he ʻOtua, ko e tangata ngaue ʻoku ʻikai ke mā, kae vahevahe totonu atu ʻae:
a) e folofola ʻo e moʻui
b) e lea 'o e talaki'i
ko e folofola ʻoe moʻoni
5. Mātiu 7:8 — He ko ia kotoa pē ʻoku kole, ʻoku ne maʻu; pea ko ia ʻoku kumi:
a) te ne ʻilo ʻae mālōlō
Ko ia ʻoku kumi, ʻoku ne ʻilo
c) ʻe fakafonu
6. Palovepi 4:23 — Ke ke tauhi fakamātoato ki ho loto; he ʻoku tupu mei ai:
a) ‘oku tupu mei ai ‘a e ngaahi fakakaukau kovi
b) ko e matavai ʻoe moʻui
c) ʻoku tupu mei ai ʻae ikuʻanga ʻoe moʻui
7. ʻIsaia 40:31 — ka ko kinautolu ʻoku tatali kia Sihova ʻe fakafoʻou honau mālohi; te nau:
a) puna hake ʻaki ʻae kapakau ʻo hangē ko e fanga ʻikale
b) tuʻu ʻi he ʻao ʻo e ngaahi tuʻi
c) ʻoua ʻaupito ʻe hinga
KI'I TOHI TALI: 1-b, 2-c, 3-a, 4-c, 5-b, 6-c, 7-a
'E LAHI HONO VAHEVAHE 'O E AKO KO 'ENI
Ko e founga ‘oku ‘omi ai ‘e he ata ‘a e maama: ko e faivelenga na‘e ‘i mu‘a ‘oku fakahangatonu ki he ngaahi maka (Teutalonome 6:17) kuo fakahangatonu he taimi ni ki hono tauhi ma‘u ‘o e ngaahi ngāue lelei ‘oku tupu mei ha tui mo‘ui (Taitusi 3:8). ‘Oku hoko ‘a e fekau na‘e tauhi ko e ngāue lelei kuo tauhi ma‘u.
Ko e founga ‘oku fakaava ‘aki ‘e he fuakava fo‘ou: ko e “fai ke faivelenga” ‘oku fakaava ia ‘e hono fa‘ahinga fekau‘i pē ‘o‘ona — ako (2 Timote 2:15), feinga (Efeso 4:3), ‘alu fakapotopoto (Efeso 5:15). Ko e fo‘i lea pē taha, spoudazo (G4704, fai ke faivelenga), na‘e lea‘aki ‘i he founga kehekehe.
Ko e founga 'oku mahu'inga ai 'a e ngaahi lea: ko e lea faka-Hepelū ki he faivelenga (charuts, H2742, diligent) 'oku toe 'uhinga ki he koula lelei, māsila, mo e fili. Ko e lea faka-Kalisi ki he faivelenga (spoude, G4710, diligence) 'oku 'uhinga ki he vave. Ko e tangata faivelenga ko ha tangata kuo fai 'ene fili pea
Ko hono ngaue'aki eni kiate koe: tokanga'i ho loto 'aki 'a e faivelenga kotoa pē (Palovepi 4:23). 'Oua 'e fakapikopiko 'i he ngaue (Loma 12:11). Kumi kia Sihova lolotonga 'oku ma'u ia (Aisea 55:6). 'Oku kamata 'a e faivelenga he 'aho ni, 'i he me'a 'oku ma'u 'e ho nima ke fai.
Ko hono ʻuhinga eni ki he taʻengata: ʻe tokonaki lahi hoʻomou hū ki he puleʻanga taʻengata (2 Pita 1:11). Ko e faivelenga ʻoku ʻikai ngofua ki he moʻui ni pē; ko hono fakapapauʻi ia ʻo e moʻui ʻe hoko mai.
Hala Lapite: “fai feinga” (spoudazo, G4704) ko e foʻi lea foki ia ʻoku tuʻunga mei ai ʻae lea “feinga ke tauhi ʻae fononga ʻo e Laumālie” (Efeso 4:3) — tuli ʻae fāmili ʻo e foʻi lea pe taha ni pea vakai pe ko e hā ʻoku fakamoʻoni ki ai ʻae feinga ʻi he ngaahi tohi ʻapositolo.