Ko e Hā ʻOku Lea ʻa e Tohitapu ʻo Kau ki he ʻAloʻofa? — Lotu mo e Fakalaumālie
KO HA LOTU MO HA LOTU · KO HA LAU NOU'U KE TO'O, MO HA LOTU KE FAKA'OSI
`Mahalo` — Akonaki Fakalotu Fakatohitapu Tefito
TALATEU
Ki mu'a pea ala ho'o va'e ki he faliki he pongipongi ni, ko e mo'oni eni 'oku 'osi 'i ho'o mo'ui: ko e 'aloha 'a e 'Otua 'oku fo'ou. Na'e 'ikai motu'a ia 'i he ngaahi angahala 'a e 'aho na'e hili. Na'e teuteu fo'ou ia 'i mu'a pea ke ke 'ā, koe'uhi 'oku tafe mai ia mei ha faitotonu 'oku 'ikai lava 'o mole. 'Oku 'ikai fetaulaki 'a koe 'i he kamata 'a e 'aho ni mo ha 'Otua 'oku fakapipiki hono nima 'o lau ho'o ngaahi hala. 'Oku ke fetaulaki mo e tokotaha 'oku ne fiefia 'i he 'aloha, 'a ia ko 'ene ngaahi 'aloha 'oku fo'ou 'i he pongipongi kotoa. Ma'u 'a e 'aloha ko ia 'i mu'a, ki mu'a ke ke fai ha me'a ke ma'u ai — pea toki tuku ke hoko 'a e 'aloha kuo ke ma'u ta'etotongi ko ha 'aloha te ke fakahaa'i ki he tokotaha kotoa pē 'okete fetaulaki mo ia he 'aho ni, 'i he houa kotoa pē 'o e 'aho.
POONI — KUMI VAVE MAI KIATE AU
Lea Fakatātā 8:17Vahevahe↗ʻOku ou ʻofa kiate kinautolu ʻoku ʻofa kiate au; pea ʻe maʻu au ʻekinautolu ʻoku kumi tōtōaki kiate au.
ʻOku ou ʻofa kiate kinautolu ʻoku ʻofa kiate au --> pea ʻe maʻu au ʻekinautolu ʻoku kumi tōtōaki kiate au.
Tangilāulau 3:22Vahevahe↗Ko e meʻa ʻi he ʻaloʻofa ʻa Sihova ʻoku ʻikai te tau ʻauha, koeʻuhi ʻoku ʻikai ke ngata ʻene manavaʻofa. (23) ʻOku foʻou ia ʻi he pongipongi kotoa pē, ʻoku lahi hoʻo angatonu.
ʻIKAI KE ʻAUHA, KOEʻUHI ʻOKU ʻIKAI KE NGATA ʻENE ʻALOʻOFA --> FOʻOU ʻI HE PONGIPONGI KOTOA + ʻOKU LAHI HOʻO ANGATONU.
Saame 5:3Vahevahe↗Ko hoku leʻo te ke ongoʻi ʻE Sihova, ʻi he pongipongi; ʻi he pongipongi te u ʻohake ʻeku lotu kiate koe, pea u hanga hake.
Ko hoku leʻo te ke ongoʻi ʻE Sihova --> ʻi he pongipongi te u ʻohake ʻeku lotu kiate koe, pea u hanga hake.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻi he pongipongi ni, ʻi he teʻeki ai ke ke fai ha meʻa ke maʻu ʻaki ia, kuo tuʻo foʻou ʻa e ʻaloʻofa. ʻOku ʻikai te ke kamata ʻa e ʻaho ʻi he moʻua; ʻoku ke kamata ia ʻi he kuo foaki ki ate koe ki muʻa. ʻI he teʻeki ai ke ke kole ha toe meʻa ki he ʻOtua he ʻaho ni, hanga hake ʻo maʻu ʻa e meʻa ko eni ʻe taha ʻi muʻa: ʻa ʻene ʻaloʻofa kiate koe ʻi he pongipongi ni, foʻou pē.)
NOON — PEA ʻI HE HOʻATĀ TE U LOTU AI
Saame 55:17Vahevahe↗ʻI he efiafi, mo e pongipongi, mo e hoʻatā, te u lotu, mo tangi leʻo lahi: pea te ne ongoʻi hoku leʻo.
ʻI he efiafi, mo e pongipongi, mo e hoʻatā, te u lotu, mo tangi leʻo lahi --> pea te ne ongoʻi hoku leʻo.
Kau ʻAposetolo 10:9Vahevahe↗¶ Pea pongipongi ai, ʻi heʻenau fononga atu, ʻo ofi ki he kolo, kuo ʻalu hake ʻa Pita ki he tuʻa fale ke lotu, ʻi hono ono nai ʻoe feituʻulaʻā:
NAʻE ʻALU HAKE ʻA PITA KI HE TUʻA FALE KE LOTU --> ʻI HE FEITUʻULAʻĀ HONO ONO.
Maika 6:8Vahevahe↗Kuo ne fakahā kiate koe, ʻe tangata ʻaia ʻoku lelei; pea ko e hā ʻoku ʻamanaki ʻe Sihova ʻiate koe, ka koeʻuhi ke ke fai totonu mo ke loto ki he ʻofa, mo ke ʻaʻeva mo ho ʻOtua ʻi he angavaivai?
FAI FAKATOTONU + ʻOFA KI HE ʻALOʻOFA + ʻEVEʻEVA FAKATOKILALO MO HO ʻOTUA.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻi he hoʻatā, tuku ho ngaue ʻi he miniti ʻe taha. Manatuʻi ʻa e veesi ʻo e pongipongí ni. Fehuʻi kiate koe ha fehuʻi pē taha: kuo ʻi ai ha taha naʻe hoko atu ʻi ho halá he ʻaho ní naʻe fiema maʻu ha ʻaloʻofa ka naʻe ʻikai maʻu ia meiate koe? Kapau ko ia, ko e taimi eni ke ke tafoki mai ʻo foaki ia, neongo ko ha lea pē taha. Pea toki foki ki hoʻo ngaué.)
PŌ — FAKALAULAULOTO ʻI HE AHO MO HE PŌ
Saame 63:6Vahevahe↗ʻI heʻeku manatu kiate koe ʻi hoku mohenga, ʻo fakalaulauloto kiate koe ʻi he ngaahi lakanga leʻo ʻi he poʻuli.
ʻI heʻeku manatu kiate koe ʻi hoku mohenga --> ʻo fakalaulauloto kiate koe ʻi he ngaahi lakanga leʻo ʻi he poʻuli.
Saame 51:1Vahevahe↗ʻAloʻofa mai kiate au, ʻE ʻOtua, ʻo fakatatau ki hoʻo manavaʻofa: ke ke tāmateʻi ʻeku ngaahi angahala ʻo fakatatau ki hono lahi ʻo hoʻo ngaahi ʻaloʻofa ongongofua.
Ke mou ʻita --> kae ʻalu hifo ʻae laʻā mo hoʻomou ʻita.
KO E FOLOFOLA KE FUFUU 'I LOTO
Saame 100:5Vahevahe↗He ʻoku angalelei ʻa Sihova; ʻoku taʻengata ʻene ʻaloʻofa; pea ʻoku tolonga maʻuaipē ʻene moʻoni mei he toʻutangata ki he toʻutangata.
ʻoku taʻengata ʻene ʻaloʻofa --> pea ʻoku tolonga maʻuaipē ʻene moʻoni mei he toʻutangata ki he toʻutangata.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — he pō ni, sio kimui ki he ʻaho ʻi he ʻalunga ʻo e ngaahi veesi ongo ni. Naʻe fiema'u ʻe koe ha ʻaloʻofa he ʻaho ni, pea naʻa ke kole ia? Ko fē naʻe fiema'u ai ʻe ha taha hoʻo ʻaloʻofa, pea naʻa ke taʻofi ia ʻi he ʻita kae ʻikai fai ia? Tuku ia ke mole ʻi he teʻeki ke ke mohe, ʻo hangē ko ia ʻoku pehē ʻe Efeso 4:26. Pea toki mālōlō: ko ʻene ʻaloʻofa ʻoku taʻengata, pea naʻe ʻikai ke ʻosi ia he ʻaho ni, pea ʻe ʻikai ke ʻosi ia ʻapongipongi.)
FAKAKAUKAU FAKAʻOSI
Teutalonome 6:6Vahevahe↗Pea ko e ngaahi lea ni, ʻaia ʻoku ou fekau kiate koe he ʻaho ni, ʻe ʻi ho loto ia: (7) Pea te ke faʻa ako ʻaki ia ki hoʻo fānau, pea te ke talanoa ʻaki ia ʻoka ke ka nofo ʻi ho fale, pea ʻoka ke ka ʻalu ʻi he hala, pea ʻoka ke ka tokoto hifo, pea ʻoka ke ka tuʻu hake.
KO E LEA NI TE NE 'I HO LOTO --> LEA'AKI 'I HO NOFO, 'A'EVA, TOKOTO, MO HO TU'U HAKE.
'Oku 'ikai ko ha kaveinga 'a e 'aloa ki he houa 'e taha 'o e 'aho. Na'e fo'ou ia 'i ho'o 'ā hake, na'e toe fiema'u ia 'i he ho'atā, pea ko e me'a fakamuimui 'oku ke manatu'i 'oku ke kei fiema'u mo kei ma'u lolotonga ho'o mohe. 'I he nofo 'i he fale, 'i he 'eve'eva 'i he hala, 'i he tokoto hifo, mo e tu'u hake — 'e lava 'o mo'ui 'a e konga kotoa pē 'o ha 'aho anga-maheni 'i loto 'i he 'aloa 'o e 'Otua, kapau te ke hoko atu 'o toe fakafoki koe ki ai 'i he taimi 'e tolu ko eni taki taha.
APLIKASI ʻO E ʻAHO NI
1. (Pongipongi) Ke ʻoua naʻa ke kai ha meʻa ʻi he pongipongi ni, lau leʻo lahi ʻa e Tangilaulau 3:22-23 ʻo tuʻo taha, pea fakafetaʻi ki he ʻOtua ʻi ha ʻaloʻofa foʻou pau ʻe taha ʻi he ʻaho ni.
2. (Ho'atā) 'I he ho'atā, tuku fakataimi 'i ha miniti 'e taha 'o fehu'i pe na'e 'i ai ha taha kuo ke fetaulaki mo ia he 'aho ni na'e fiema'u 'ene 'aloofa ma'ana meiate koe. Kapau 'oku pehē, foki atu 'o foaki ia ki mu'a ke ngata 'a e 'aho.
3. (Poo) I mu'a ke ke mohe, fakahaa'i ha me'a 'e taha 'oku ke kei 'ita ki ai, pea tukuange ia, 'o muimui ki he 'Efeso 4:26 — 'oua 'e fua ia ki he 'apongipongi.
4. (Ha taimi pē) Lea'aki ha veesi 'e taha mei he lau 'a e 'aho ni ki ha taha kehe, pea kole kiate kinautolu ke fakamanatu mai ia kiate koe 'apongipongi.
KO E LOTU
'E 'Eiki, kuo ke fakahā mai ho huafa 'o'ou tonu, pea ko e 'uluaki lea ai ko e 'aloofa. Ko koe 'oku 'aloofa mo anga-'ofa, tuai ki he 'ita, pea fonu 'i he 'aloofa; ko ho 'aloofa 'oku fo'ou 'i he pongipongi kotoa pē, pea 'oku tolonga ia 'o ta'engata. 'Oku 'ikai te u taau mo e si'isi'i taha 'o ho 'aloofa kotoa pē, ka kuo ke folofola mai 'oku ke fiefia 'i he 'aloofa. Ko ia 'oku ou ha'u ai — 'ikai 'i he kaka hake, ka 'i he tangi 'a'ana; 'ikai 'i he 'ufi'ufi 'o 'eku angahala, ka 'i he fakahā ia: ke ke 'aloofa mai kiate au, ko e tokotaha angahala. Ta'ofi 'a 'eku ngaahi angahala 'i he lahi 'o ho ngaahi 'aloofa fakaofa, pea 'ai ke mama'o mei ate au 'o hangē ko e mama'o 'o e hahake mei he hihifo. 'Okú ke kole mai ke u 'ofa 'i he 'aloofa 'o hangē ko ho'o 'ofa ai; ko ia ke ke ngaohi au ke u 'aloofa, 'o hangē ko 'eku Tamai 'oku 'aloofa; koe'uhi ko 'eku ma'u 'a e 'aloofa ke u fakahā foki ia ki hoku tokoua. Pea koe'uhi 'e momoko 'a e 'ofa 'a e tokolahi, ke ke foaki mai kiate au 'a e 'aloofa 'oku ou fiema'u ke kātaki 'o a'u ki he ngata'anga, pea 'oua 'e hoko 'o li'aki-vaivai. Tauhi 'a hoku loto ke mafana ma'u pē kiate koe, koe'uhi ke 'oua te u fiu, ka ke 'ilo au 'oku faitōnunga 'o a'u ki he mate. 'Oku ou ha'u loto-lelei ki ho'o taloni 'o e 'ofa, koe'uhi ke u ma'u 'a e 'aloofa, pea 'ilo ai 'a e 'ofa ke tokoni'i au 'i he taimi 'oku fiema'u ai; pea te u hiva ki ho'o ngaahi 'aloofa 'o ta'engata. 'Emeni.
PĀ FAKAʻOSI
Saame 136:26Vahevahe↗Mou ʻatu ʻae fakafetaʻi ki he ʻOtua ʻoe langi: he ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa.
