KPO 2 · NUSƆSƆME YEYE SI WOTU ƐSƆ LE MAWUNYA ƑE NUFIAFIA GBALƐ DZI
SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com
Nu Ka Biblia Gblɔ Le Nunya Ŋu? — Akpa 2
KPO 2 · NUSƆSƆME YEYE SI WOTU ƐSƆ LE MAWUNYA ƑE NUFIAFIA GBALƐ DZI
Nunya — Mawunya ƒe Nufiafia Bliboe
NYA GBALẼNYA
Afika nunya dzea egɔme le? Ŋɔŋlɔ Kɔkɔe la ɖo eŋu tẽ be: Aƒetɔ la vɔvɔ̃e nye nunya ƒe gɔmedzedze. Menye amewo ƒe sukuwo o, menye xexe sia me nunya o; ke boŋ Aƒetɔ la vɔvɔ̃e. Hebrigbe me nya la nye chokmah (H2451, nunya); Helagbe me nya la nye sophia (G4678, nunya); eye ʋɔtru si to nu amaa woa katãe nye yare (H3374, vɔvɔ̃). Gɔmeɖoanyi ma li xoxo. Azɔ la, ɖasefo yeyewo va: Hiob, ame si vɔ̃ Mawu; Solomo, ame si bia gɔmesese ƒe dzi; Yakobo, si gblɔ be woabia tso Mawu si; kple Paulo, si fia mí Kristo, si nye Mawu ƒe nunya. Ne miawo dometɔ aɖe hiã nunya, ke mienya ame si gbɔ miabia le. Mi dii ɖa nyuie.
NYA ETƐ̃ SIWO NUSƆSRƆ̃ SIA ƊO NAWO ŊU:
1. Afikae nunya ƒe gɔmedzedze le?
2. Ne mia dometɔ aɖe hiã nunya, ame kae wòle be wòabia?
AƑETƆ VƆVƆ̃ = NUNYA GƆMEDZEDZE + KƆKƆETƆ LA SINU SESẼ = GƆMESESE.
(Nye ŋutɔ nye susuwo — nunya to ʋɔtru me, eye ʋɔtrua ye nye yare (H3374, vɔvɔ̃) — Yehowa vɔvɔ̃. Menye vɔvɔ̃ si sina le eŋu o, ke boŋ dzi si bɔbɔ ɖe anyi si ɖoa to eya. Dze egɔme le ʋɔtrua nu; chokmah (H2451, nunya) le eme.)
1. NUNYA GƆMEDZEDZE
1.Lododowo 1:7Yehowa vɔvɔ̃e nye nunya ƒe gɔmedzedze, ke bometsilawo doa vlo nunya kple amehehe.
NE MIA DOME AME ƉEKA HIÃ NUNYA HÃ --> NE WÒABIA TSƆ TSƆ TSƆ TSƆ TSƆ MI TSƆ TSƆ TSƆ MI GBƆ TSƆ MAWU --> WOANA EYA.NE MIA DOME AME AƉE LE NUNYA HIÃM --> NEBIA TSO MAWU GBƆ --> WOANA EYA.
2.Fiawo 1 3:9Na dzi nyanu wò dɔla ale be wòate ŋu aɖu wò dukɔ dzi eye wòade vovototo nyui kple vɔ̃ dome elabena ame kae ate ŋu aɖu wò dukɔ gã sia dzi?”
elabena Yehowae naa nunya --> eye sidzedze kple gɔmesese doa go tso eƒe nu me.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Salomo bia nu, eye Mawu na. Yakobo hã gblɔ nya ma ke: emɔnu ma ke ganɔ ʋuʋu ɖi. Bia tso Mawu si, ame si naa nu amewo katã faa, eye metsɔa vodada dea ame aɖeke si o la si. Ame si na dzi nyanu fia la, ana wò hã. Bia le xɔse me.)
MAWU FE BODAMANYENYE = NUNYA WU AMEGBETOWO TO + MAWU FE GBODZOGBODZO = SESIE WU AMEGBETOWO TO.
2.Korintotɔwo 1 3:19Elabena xexe sia me ƒe nunyawo katã nye bometsitsi le Mawu ƒe ŋkume. Abe ale si woŋlɔ ɖe Hiob ƒe agbalẽ me ene be, “Elé nunyalawo le woƒe ayemenuwɔwɔwo me.”
NUNYA KPLE SIDZEDZE ƑE KESINƆNUWO KATÃ = WOƔLA WO ƉO LE KRISTO ME.
(Nye ŋutɔ nye susuwo — mègadi kesinɔnu la ɖe kesinɔnudzraɖoƒe la godo o. Mawu ɣla sophia (G4678, nunya) katã kple gnosis (G1108, sidzedze) katã ɖe Via ŋutsu la me. Eɣlae, menye be wobu o — eɣlae ɖe afi si àte ŋu akpɔe le. Kpɔ Kristo, eye àkpɔ nunya.)
5. NUNYA ƑUI NYE NU GBOGBOTƆ LA — EƒE ASI NENE KPLE EƒE DƆWƆWƲWƱWO
1.Lododowo 3:13Woayra ame si ke ɖe nunya ŋu kple ame si si gɔmesese su
Psalmowo 111:10Yehowa vɔvɔ̃e nye nunya ƒe gɔmedzedze, eye ame siwo katã léa eƒe sewo me ɖe asi la, gɔmesese nyui sua wo si. Eya tɔe nye kafukafu tegbee.
Nyagblɔla 4:12Gawu la, woate ŋu aɖu ame ɖeka dzi bɔbɔe gake ame eve ate ŋu anɔ akpa ɖeka eye woaɖu dzi. Nu si ganyo wu esiae nye, ame etɔ̃ nanɔ akpa ɖeka elabena ka si wotsɔ ka sue etɔ̃ lɔ̃e la menya lãna bɔbɔe o.
METSƆ DZI NYANU KPLE GƆMESESE NA WƆ --> AME AÐEKE MATSITRE ABE WƆ ENE LE YOWƆME O.
6.Mateo 12:42Nyɔnufia si tso Seba la atsi tsitre ɖe dukɔ sia ŋu le ʋɔnudrɔ̃gbe la, eye wòabu fɔe, elabena exa ɖe Solomo ƒe nunya ta tso didiƒe ke va egbɔ be yease eƒe nufiamenyawo, ke azɔ la, ame aɖe si kɔ wu Solomo la le mia dome.
EVA TSO ANYIGBA LA TA ĖWU LA KEKE BE YEASE SOLOMO NUNYA --> KPƆ ƉA, AME AƉE SI LOLO WU SOLOMO LE AFI SIA.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Fia si nye nunyala wu la nye vɔvɔli ko. Fianyɔnu la tso anyigba ƒe seƒe kekeake gbɔ va be yease Salomo ƒe nya; ame aɖe si lolo wu Salomo la le afi sia — Kristo, si nye Mawu ƒe nunya.)
NUTAMEƐ
Yakobo 3:17Ke nunya si tso dziƒo la, gbã la, ele dzadzɛe, eye wòlɔ̃a tomefafa. Efana na ame bubuwo, ebɔbɔa eɖokui, eye wòyɔ fũu kple nublanuikpɔkpɔ. Kpe ɖe esiawo ŋuti la, etsea ku nyuiwo, medea ame dzi o, eye wòwɔa nu si le eteƒe.
Eya mee wòɣla nunya kple sidzedze ƒe kesinɔnuwo katã ɖo.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — mɔ ɖeka, afɔɖeɖe etɔ̃. Edzea egɔme kple yare (H3374, vɔvɔ̃), Aƒetɔ la ƒe vɔvɔ̃. Eyi edzi to biabia me, elabena etsɔnɛ na amesiame faa. Eye wòwua enu le Kristo me, ame si me nunɔamesi katã siwo nye sophia (G4678, nunya) kple gnosis (G1108, sidzedze) le ɣaɣla ɖo. Nunana ɖeka, Nunala ɖeka. Bia nu, eye woana wò.)
HELLENIKE NYAGBEGBLƆWO
Esiawo nye nya vevi tɔxɛ siwo le nusɔsrɔ̃ sia me. Tsɔ asi ka nya ɖe sia ɖe si dzi wode dodo ɖo le kpukpuiawo si le tame la ŋu, be àkpɔ eƒe gɔmesese le afi sia.
3. James 1:5 — Ne mia dometɔ aɖe hiã nunya la, nele be wòawɔ ale:
a) di xexeame ƒe amenunyalawo
b) bia tso Mawu gbɔ, ne ɖewohĩ atsɔe na wo
c) nebia Mawu, ame si naa nu ame sia ame faa kple dɔmekɔkɔ
4. Fiawoƒe 3:12 — Kpɔ ɖa, mawɔ nu si nèbia la na wò. Mana
a) dzi nyanu kple dzi si sea nu gɔme
(b) kesinɔnɔ kple bubu
c) agbe didi
5. 1 Korintotɔwo 3:19 — Xexe sia me ƒe nunyawo katã nye:
a) tsɔ ɣla ɖe Mawu gbɔ
b) bometsitsi le Mawu ŋkume
c) gbɔdzɔgbɔdzɔ kple Mawu
6. Kolosetɔwo 2:3 — Eya mee wòɣla ɖo:
a) le xexe sia nunya me
b) le sɔlemmea me
c) nunya kple sidzedze ƒe kesinɔnuwo katã
7. James 3:17 — Nunya si tso dziƒo la, gbã la, ele:
a) dzadzɛe
b) ŋutifafamewɔla
c) fafɛ
ÐEBIŊUWO: 1-b, 2-a, 3-c, 4-a, 5-b, 6-c, 7-a
ALEKE NUSƆSRƆ̃ SIA MAA LIƆ ƐME
--> Alesi nunya ƒoa nu abe ame ene: le Lododowo 8:23 me nunya gblɔ be, Wodzim tso mavɔmavɔ me; eye 1 Korintotɔwo 1:24 yɔ Kristo be Mawu ƒe nunya. Di kpɔ be ɖe nunya si le ɣli dom le Lododowo me la nye Vi la ƒe vovoe.
Alesi Gbɔgbɔ la naa nunya: Bezaleel yɔ fũu kple Mawu ƒe gbɔgbɔ le nunya me (2 Mose 31:3), eye Paulo le gbe dom ɖa be Mawu nana nunya ƒe gbɔgbɔ mi (Efesotɔwo 1:17). Di alesi nunya vana to Gbɔgbɔ la dzi.
Ale si Nyagblɔla la wu enu le afi si nunya dze egɔme le: Nyagblɔla ƒe ta 12:13 gblɔ be, Vɔ̃ Mawu, eye nàlé eƒe sewo me ɖe asi: elabena esiae nye amegbetɔ katã ƒe dɔdeasi bliboa. Di ale si agbalẽa ƒe nuwuwu doa go nunya ƒe gɔmedzedze.
Ale si nyati "gã wu" la yi edzi: ame si gã wu Solomo (Mateo 12:42), ame si gã wu Yona (Mateo 12:41), ame si gã wu gbedoxɔ la (Mateo 12:6). Di ame si gã wu fia la, nyagblɔɖila la kple gbedoxɔ la.