Ame sia ame di be yeanya nunya, ke ame ʋee aɖewo koe adze gɔmedzedze si le Mawu gbɔ dzi. Nunya (chokmah, H2451, nunya) le gɔmedzedze aɖe si tɔ nɛ: Yehowa vɔvɔ̃. Blemagbe la yɔa nunya be chokmah (H2451, nunya), eye woyɔa vɔvɔ̃ ma be yirah (H3374, vɔvɔ̃); tso gɔmedzedze va se ɖe nuwuwu la, wo eve la zɔna ɖekae. Mawu meɣla nunya ɖe wò o. Ena eya amewo. Etso eya ŋutɔ ƒe nu me vaa, eye ewɔnɛ ku ɖo na ame dzɔdzɔewo abe kesinɔnu ene. Ke ele be nàku ɖe eme abe ale si amewo kua ɖe klosalo me ene. Eye de dzesi esia nyuie: màte ŋu ake Mawu nyanyaƒe la o va se ɖe esime nàse Yehowa vɔvɔ̃ gɔme. Esia nye gɔmedzedze nusɔsrɔ̃ tso nunya ŋu: afi si wòdzea egɔme le, yayra si le ame siwo vɔ̃nɛ dzi, nu si vɔvɔ̃ mawo nye, kple ale si Nubabla Yeye la yia edzi. Xlẽ nya sia nya kple ŋutɔ wò ŋkuwo. Di eme.
NYA ETƐ̃ SIWO NUSƆSRƆ̃ SIA ƊO NAWO ŊU:
1. Afikae nunya dona tso, eye ame kae nae?
2. Yayra kawoe le amesiwo vɔ̃a Yehowa la si?
3. Nu ka Aƒetɔ la vɔvɔ̃ nye, eye ɖe Nubabla Yeye la gafiaa nu sia hã?
GƆMEDZEDZE SEKE
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
Psalmowo 111:10Yehowa vɔvɔ̃e nye nunya ƒe gɔmedzedze, eye ame siwo katã léa eƒe sewo me ɖe asi la, gɔmesese nyui sua wo si. Eya tɔe nye kafukafu tegbee.
AƑETƆ LA VƆVƆ̃ƑE = NUNYAƑE GƆMEDZEDZE --> GƆMESESE NYUI LE AME SIWO KATÃ WƆA EƑE SEDEDEWO DZI LA SI.
(Nye ŋutɔ nye susuwo — nunya ƒe gɔmedzedze anye Aƒetɔ la vɔvɔ̃; mɔnu bubu aɖeke meli o. Eye de dzesi afi si gɔmesese nyui la le kpɔ: le ame siwo WƆA eƒe sededewo dzi la gbɔ. Gɔmesese nyui nye dzidzedze nyui, eye eva to wɔwɔ me, menye to sesetɔ ɖeɖeko me o.)
GƆMESESE SESẼ LE YEHOWA VƆVƆ̃ ME --> MEDRƆ̃A ʋONU ɖE NU SI EƒE ŊKUWO KPƆ LA NU O + MEKAA MO NA AME AɖEKE ɖE NU SI EƒE TOWO SE LA TA O.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — sesẽ gɔmesese kaba: nya la nye ruwach (H7306, be woase ʋẽ). Abe ale si ʋẽ si ame nya nyuie tea ŋu wɔnɛ be woakpɔe dze si kabakaba ene, nenema ke Aƒetɔ la vɔvɔ̃ na ame la nɔ kabakaba—enya nya aɖe hafi ŋkuwo kple towo va wu enu, eye medrɔ̃a ʋɔnu ɖe nu si eƒe ŋkuwo le kpɔkpɔm dzi o.)
3.Lododowo 2:6elabena Yehowae naa nunya, eye sidzedze kple gɔmesese doa go tso eƒe nu me.
EDZRA NUNYA VAVÃ ƉO NA AME DZƆDZƆEWO + EYE WÒNYE AKPOXƆNU NA AME SIWO LE ZƆZƆM LE DZƆDZƆENYENYE ME.
(Nye ŋutɔ nye susuwo — tuwshiyah nyui la nye tuwshiyah (H8454, aɖaŋu deto) — nunya si le te sesĩe, nunya si kplɔ ame yi dziɖuɖu me. Edzra ɖo na ame dzɔdzɔeawo, abe ale si ame dzraa kesinɔnu ɖo ene; eye eya ŋutɔ nye akpoxɔnu na ame siwo zɔna le blibonyenye me.)
5.Lododowo 2:4ne èdii abe klosalo alo kesinɔnu si woɣla ene la,
(Nye ŋutɔ ƒe susu — ɣekaɣi? Ne èxɔ eƒe nyawo, ne ètrɔ wò to ɖe wo ŋu, eye nèdo ɣli le sidzedze biabia me, hedina ɖe eyome abe ale si amewo dina klosalo enee. Ekema — menye do ŋgɔ nɛ o — àse Yehowa vɔvɔ̃ gɔme, eye nàke ɖe Mawu ƒe sidzedze ŋu. Màte ŋu atsɔ sidzedze akpe wò xɔse ŋu o va se ɖe esime nàse Yehowa vɔvɔ̃ gɔme; eye nunya sia le dedi ɖi na ame dzɔdzɔewo.)
Abe ale si fofo ƒe dɔ me trɔna ɖe viawo ŋuti ene la = nenemae Yehowa kpɔa nublanui na ame siwo vɔ̃nɛ.
(Nye ŋutɔ nye susuwo — pities gɔmee nye racham (H7355, be woakpɔ nublanui): be woalɔ̃ ame vevie, abe ale si fofo lɔ̃a via ŋutɔŋutɔ ene. Esiae nye gomekpɔkpɔ na ame siwo vɔ̃nɛ la — menye ŋɔdzi o, ke Fofo aɖe ƒe lɔlɔ̃ vevie boŋ.)
3. AƑETƆ VƆVƆ̃ FÈ GƆMENYA ENYE BE WOALƆ̃ VƆ̃ƐVƆ̃ƐNYENYE
1.Lododowo 8:13Yehowa vɔvɔ̃e nye be nàlé fu vɔ̃, eya ta metsri dada kple ɖokuidodoɖedzi, agbe baɖa nɔnɔ kple nya dzodzrowo gbɔgblɔ.
EBLEGBE NYA VEVIWO⚑ H7451 ra · ⚑ H3374 yirah — vɔvɔ̃
AƑETƆ LA VƆVƆ̃ ME --> AMEWO TEA ƉA TSO VƆ̃ɖINYENYE GBƆ.
(Nye ŋutɔ nye susuwo—gbã la, nàlé fui, eye emegbe la, nàtrɔ le eŋu. Aƒetɔ la vɔvɔ̃ɖeɖe fia be woalé nu si wòlé fui la fui; eye ame si lé nu vɔ̃ fui la matsi tsitre ɖe egbɔ ʋeʋĩe o.)
3.Lododowo 19:23Yehowavɔvɔ̃ kplɔa ame yia agbe gbɔe. Ekema ànɔ anyi aɖe dzi ɖi eye kuxi aɖeke maƒo go wò o.
EBLEGBE NYA VEVIWO⚑ H2416 chay · ⚑ H3374 yirah — vɔvɔ̃
YEHOWA VƆVƆ̃ HE AME YI AGBE ME --> AME SI SI ESIA LE LA ANƆ ANYI LE DZIDZEME.
4. AƆE-VƆVƆ̃ LE GBE YEYE ME
1.Mateo 10:28“Migavɔ̃ na ame siwo ate ŋu awu miaƒe ŋutilã, ke womate ŋu awu miaƒe gbɔgbɔ o la gbeɖe o! Mivɔ̃ Mawu ɖeka hɔ̃ɔ, ame si si ŋusẽ le be wòawu ŋutilã kple gbɔgbɔ la siaa le dzomavɔ me.
Migavɔ̃ na ame siwo ate ŋu awu miaƒe ŋutilã --> Mivɔ̃ Mawu ɖeka hɔ̃ɔ, ame si si ŋusẽ le be wòawu ŋutilã kple gbɔgbɔ la siaa le dzomavɔ me.
(Nye ŋutɔ nye tamesusuwo — gbe xoxoawo gblɔ be yirah (H3374, vɔvɔ̃); gbe yeyeawo gblɔ be phobos (G5401, vɔvɔ̃). Gbea trɔ, gake vɔvɔ̃a metsi anyi o. Tsɔ wò vɔvɔ̃ ɖo ame si sɔ ŋu la dzi: menye amegbetɔ, si ate ŋu awu ŋutilã ko o — ke boŋ ame si te ŋu atsrɔ̃ luʋɔ kple ŋutilã siaa. Gake ɖo ŋku edzi be ame kae wònye: Đela, eye ekplɔ ame de xɔxɔ blibo me.)
2.Dɔwɔwɔwo 9:31Le ɣeyiɣi siawo katã me la, tomefafa blibo nɔ hame siwo le Yudea, Galilea kple Samaria nutowo me la me. Esia wɔ be hame la ƒe xexlẽme dzi ɖe edzi, eye wògasẽ ŋu ɖe edzi wu le gbɔgbɔ me hã, eye wonɔ agbe le Aƒetɔ la vɔvɔ̃ me, eye Gbɔgbɔ Kɔkɔe la hã na dzidzeme blibo wo.
ZƆZƆ LE AƑETƆ LA VƆVƆ̃ ME + LE GBƆGBƆ KƆKƆE LA ƑE AKƆFAFA ME --> WOSƆ GBƆ.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Aƒetɔ la vɔvɔ̃ me zɔzɔ hena dzidzidzi. Eye de dzesi ame siwo dome wòzɔna le: Aƒetɔ la vɔvɔ̃ kple Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ƒe akɔfafa zɔna ɖekae. Wometsi tre ɖe wo nɔewo ŋu o; hameawo si wo evea siaa, eye wotsi.)
3.Korintotɔwo 2 7:1Ke azɔ nɔvinye lɔlɔ̃tɔwo, esi Mawu do ŋugbe gã siawo na mí ta la, mina míadzudzɔ nu gbegblẽ wɔwɔ, eye míate ɖa xaa tso nu siwo ƒoa ɖi míaƒe ŋutilã kple gbɔgbɔ la gbɔ, eye míanɔ agbe kɔkɔewo to Aƒetɔ la vɔvɔ̃ me, alé eƒe nyawo me ɖe asi sesĩe.
MÍNA MÍAKↃ MÍAƉOKUI ƉE ŊUTILƉƆ KPLE GBƆGBƆ ƐME ƉIƁIWO KATÃ ŊU --> MÍAWU KƆKƆENYENYE NU MIA ƉE MÌVƆ MAWU TAME.
(Nye ŋutɔ nye susuwo — kɔkɔenɔnɔ va se ɖo enu le Mawuvɔvɔ̃ me. Ƒoɖiƒoɖi le afi sia nye molusmos (G3436, ƒoɖiƒoɖi) — abunetsotso, abe anyi si le avɔ dzi ene; eye eka ɖe ŋutilã kple gbɔgbɔ siaa ŋu. Kɔklɔ la nye míawo ŋutɔ míawo ƒe dɔdeasi — mina míakɔ mía ɖokui ŋu — eye le Mawuvɔvɔ̃ me la, kɔkɔenɔnɔ va se ɖo eƒe kaka ɖe edzi katã me.)
4.Filipitɔwo 2:12Esia ta xɔ̃nye lɔlɔ̃awo, abe ale si mienye sedziwɔlawo ene, esi menɔ mia gbɔ la, ele be miagalé seawo dzi wɔwɔ me ɖe asi sesĩe wu, esi nyemegale mia gbɔ o. Miwɔ miaƒe xɔxɔkpɔkpɔ ŋu dɔ le vɔvɔ̃ kple dzodzo nyanyanya me,
AƑETƆ LA ƑE NUBLANUIVELIVELI = TSƐ MAVƆ YIA MAVƆ ƉEKA LE AME SIWO VƆƝA YE ŊUTI.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — azɔ neva mí naƒo nya blibo la nu ƒu. Yehowa vɔvɔ̃e nye nunya ƒe gɔmedzedze. Yehowae naa nunya; edzraa nu ɖo na ame dzɔdzɔewo; eye ame sia ame si dia nunya abe klosalo ene la ase Yehowa vɔvɔ̃ gɔme, eye wòake ɖe Mawu nyanya ŋu. Vɔvɔ̃ ma nye be nàlé fu nu vɔ̃ɖi. Vɔvɔ̃ ma kplɔa ame yina agbe me. Hameawo siwo zɔna le eme la dzina ɖe edzi, eye kɔkɔenyenye vaa emee blibo. Eye ame siwo vɔ̃nɛ la dzi la, Yehowa ƒe nublanuikpɔkpɔ le tso mavɔ me yina mavɔ me. Yehowa vɔvɔ̃ menye ʋɔtru doblukɔ aɖeke o; ʋɔtru si tona yia eƒe nublanuikpɔkpɔ mee wònye. Dze egɔme le afi ma.)
HELLENIKE NYAGBEGBLƆWO
Esiawo nye nya vevi tɔxɛ siwo le nusɔsrɔ̃ sia me. Tsɔ asi ka nya ɖe sia ɖe si dzi wode dodo ɖo le kpukpuiawo si le tame la ŋu, be àkpɔ eƒe gɔmesese le afi sia.
“vɔvɔ̃” — G5401 phobos — vɔvɔ̃, bubudede
Le Aƒetɔ ƒe vɔvɔ̃ me zɔzɔ me, hameawo dzi ɖe edzi.
ŊUTINYA SI SƆHE: 1-c, 2-a, 3-b, 4-c, 5-a, 6-c, 7-b
ALEKE NUSƆSRƆ̃ SIA MAA LIƆ ƐME
Ale si gɔmedzedzewo doa go wo nɔewo: Lododowo 1:7 gblɔ be Yehowa vɔvɔ̃e nye sidzedze ƒe gɔmedzedze, eye Lododowo 9:10 gblɔ be enye nunya ƒe gɔmedzedze — tsɔ gɔmedzedze eveawo da ɖe anyi ɖeka ɖe evelia gbɔ eye dii ɖe vovototo si le wo dome ŋu.
Ale si ta bliboa didi edim: Hiob 28 bia be afi ka woakpɔ nunya le, eye ewu enu be, Aƒetɔ la vɔvɔ̃e nye nunya (Hiob 28:28).
Aleke woɣla kesinɔnua fifia: mi di eya abe kesinɔnu ɣaɣlawo ene (Lododowo 2:4) kplɔ mí yi ame si me wolɔ nunya kple gɔmesese ƒe kesinɔnuwo katã ɣla ɖo la gbɔ (Kolosetɔwo 2:3).
Ale si Gbɔgbɔ la nɔ dzudzɔm ɖe Atilɔ la dzi: nunya ƒe gbɔgbɔ la anɔ edzi dzudzɔm (Isa. 11:2) — di ame si dzi nunya ƒe gbɔgbɔ la le dzudzɔm ɖo.
Ale si nàkpɔe ne mèsee o: Ne nunya vɔ le mia dometɔ aɖe si la, eyae wòabia tso Mawu, ame si naa nu amewo katã faa, eye meléa nya ɖe ame aɖeke ŋu o la si (Yakobo 1:5).