Katonda Ow'Amaanyi — Okusoma Bayibuli n'Ennamba za Strong
YESU YALI ANI NGA BETULEHEMU TENNABAAWO — EDDOBOZI ERY'OBUNGI, MALAYIKA WA MUKAMA, ENKU KU ISAKA
Enjigiriza y'Omusingi ow'Ekibiina — Enjiri ya Yesu Kristo
EKIGAMBO EKISOOKA
Ekitundu kino kibuuza Yesu ye ani, nga kitandikira ku kutonda, Katonda gye yagamba nti, "Tukole omuntu mu kifaananyi kyaffe." Kigoberera oyo ayitibwa malayika wa Mukama, abantu abaamusisinkana amaaso ku maaso ne bamuyita Katonda. Kikoma ku nku ezaateekebwa ku Isaaka, omwana omu yekka Ibulayimu gwe yayagala. Buli kiddo kivudde mu Baibuli yennyini, mu bigambo bya Baibuli byennyini.
EBIBUUZO EBISATU BINO SOMO LINO BYE LIDDAMU:
1. Bwa Katonda ali omu, "ffe" abogera mu Olubereberye 1:26 be baani?
2. Malayika wa Mukama ye ani, abantu gwe baasisinkana amaaso n'amaaso ne bamuyita Katonda?
3. Enku eyateekebwa ku Isaaka, omwana we omu yekka, yalagira ku kiki eky'omu maaso?
OKUZIBIRA KW'OKUTANDIKA
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
Emyaka lusanvu nga Yesu tannazaalibwa, nnabbi yawandiika nti omwana ono anaayitibwa Katonda ow'amaanyi. Omwana Yesu yagalamira mu lulagi. Soma olunyiriri mpola. Ennyiriri zino zitegeeza obubaka bwonna obw'okuyiga kuno.
1. A. KATONDA EYAYOGERA NTI "KA TUKOLE" — KATONDA OMU, NAYE ABAYOGERA BASUKKA OMU
1.Olubereberye 1:26Awo Katonda n’agamba nti, “Tukole omuntu mu kifaananyi kyaffe mu ngeri yaffe. Bafugenga ebyennyanja eby’omu nnyanja, n’ebinyonyi eby’omu bbanga, n’ensolo zonna, n’ensi yonna, era bafugenga na buli ekyewalulira ku nsi kyonna.” (27) Bw’atyo Katonda n’atonda omuntu mu kifaananyi kye, mu kifaananyi kya Katonda mwe yamutondera; n’abatonda omusajja n’omukazi.
(Ebirowoozo byange: Isaaya 45:5 wagamba ku ludda olulala olw'amazima gano. Okusoma kuno tekujja kwewala Isaaya 45:5. Katonda agamba mu ngeri ennyangu nti tewali Katonda mulala okuggyako ye. Ekyo kyonna okusoma kuno kwe kunaazuula mu bipapula ebisigadde tekiyinza kwongera Katonda owookubiri. Ekyo okusoma kuno kwe kunaazuula mazima kyakutalo era kisingavu okusinga Katonda owookubiri. Okusoma kuno kunazuula Katonda omu bwe yeeraga eri abantu.)
2. B. OYO AYITIBWA MALAYIKA WA MUKAMA — ERA AYITIBWA KATONDA
Ekigambo ky'Olwebbulaniya ekivvuunulwa "malayika" ye malak (H4397). Malak witegeeza omuntu atumibwa. Malak yannyonnyola omulimu gw'oyo atumibwa, si obutonde bw'oyo. Weetegereze Baibuli kye yogera ku muntu ono atumibwa mu bubaka obuli wammanga.
3. B1. HAGARI MU DDUNGU — AMUTUUMA ERINNYA
Olubereberye 16:7Malayika wa Mukama n’amusanga ku nsulo y’amazzi mu ddungu, ensulo y’amazzi eri ku kkubo eriraga e Ssuuli. (8) N’agamba nti, “Agali, omuweereza wa Salaayi, ovudde wa era ogenda wa?” N’amuddamu nti, “Nziruka mugole wange Salaayi.” (9) Malayika wa Mukama n’amugamba nti, “Ddayo eri mugole wo omugondere.” (10) Era Malayika n’amugamba nti, “Ezadde lyo ndiryaza waleme kubeerawo asobola kulibala.”
(Ebirowoozo byange ku bwange: Ebintu bibiri mu Olubereberye essuula 16 birina okuyimiriza omusomi. Ekisooka, oyo ayitibwa "malayika wa Mukama" agamba nti "Ndyaza ezzadde lyo." Malayika wa Mukama tagamba nti "Mukama alyaza ezzadde lyo." Malayika wa Mukama ayogera nga ye yennyini akola okwaza. Eky'okubiri, ebigambo bya Bayibuli byennyini, so si endowooza ya Hagali, bye biyita malayika ono owa Mukama nti "Mukama eyayogera n'Hagali." Hagali ayita omuntu oyo omu nti "Ggwe Katonda." Omunnyonnyozi w'ekitabo ky'Olubereberye akkiriziganya ne Hagali.)
4. B2. OMUKONO KU ISAAKA — YEELAYIRIRA MU YE YENNYINI
Olubereberye 22:11Naye malayika wa Mukama n’amukoowoola ng’asinziira mu ggulu, n’agamba nti, “Ibulayimu! Ibulayimu!” Ibulayimu n’addamu nti, “Nze nzuuno.” N’amugamba nti, (12) “Togolola mukono gwo ku mulenzi so tomukola kintu na kimu, kubanga kaakano ntegedde nti otya Katonda, ndabye nti omwana wo tomunnyimye, omwana wo omu yekka bw’ati.”
ndabye nti omwana wo tomunnyimye, omwana wo omu yekka bw’ati.
Olubereberye 22:15Awo malayika wa Mukama n’ayita Ibulayimu omulundi ogwokubiri ng’asinziira mu ggulu, (16) n’amugamba nti, “Nze Mukama neerayiridde, nga bw’okoze kino, n’otonnyima mwana wo omu yekka bw’ati, (17) ddala ndikuwa omukisa, era ndyaza ezzadde lyo, ne liba ng’emmunyeenye ez’eggulu era ng’omusenyu oguli ku lubalama lw’ennyanja. Era ezzadde lyo balitwala eby’abalabe baabwe, (18) era mu zzadde lyo amawanga gonna mwe galiweerwa omukisa, kubanga ogondedde eddoboozi lyange.”
NALAYIRA MU LWANGE, BW'AYOGERA MUKAMA --> MU ZZADDE LYO AMAWANGA GONNA AG'ENSI GALISABIBWA OMUKISA.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Lowooza ku bigambo bibiri mu Olubereberye 22:11-18. Ekigambo ekisooka kigamba nti "Toonyimye mutabani wo gy'ali NZE." Ibulayimu yali awaayo mutabani we eri Katonda. Oyogera mu kigambo kino agamba nti mutabani we teyanyimibwa gy'ali oyogera. Ekigambo ekyokubiri kigamba nti "Ndayidde ku bwange, bw'ayogera Mukama." Mu biseera eby'edda, omuntu yalayiranga ku muntu asinga oyo gy'ali. Omubaka eyatondebwa era aleeta obubaka bwokka teyalayiranga ku bwe ye. Omubaka eyatondebwa tassa mukono ku kirayiro n'erinnya ery'endagaano lya Katonda. Abaebbulaniya 6:13 awa ensonga. Abaebbulaniya 6:13 gamba nti Katonda yalayira ku bwe yekka. Abaebbulaniya 6:13 gamba ensonga nti "kubanga teyalina asingawo gwe yandirayidde.")
Okuva 3:2Malayika wa Mukama n’amulabikira ng’asinziira mu muliro ogwaka, mu makkati g’ekisaka. Musa n’atunuulira ekisaka, n’alaba nga kyaka naye nga tekisiriira. (3) Musa n’ayogera mu mwoyo gwe nti, “Leka nneetoolooleko neetegereze ekintu kino ekitali kya bulijjo, eky’ekitalo, ekireetedde ekisaka obutasiriira.” (4) Mukama bwe yalaba nga Musa agenze okwetegereza, Katonda n’amuyita ng’asinziira mu kisaka wakati nti, “Musa, Musa!” Musa n’ayitaba nti, “Nze nzuuno.” (5) Katonda n’amugamba nti, “Teweeyongera kusembera. Ggyamu engatto zo, kubanga ekifo w’oyimiridde kitukuvu.” (6) Ne yeeyongera n’amugamba nti, “Nze Katonda wa kitaawo, era nze Katonda wa Ibulayimu, nze Katonda wa Isaaka, era nze Katonda wa Yakobo.” Musa bwe yawulira ebyo n’akweka amaaso ge, kubanga yatya okutunuulira Katonda.
(My personal thoughts: Exodus 3:2 says the angel of the LORD. Exodus 3:4 says the LORD, and God. The same bush, the same fire, and the same voice appear in both verses, two verses apart. The Bible never treats this as a contradiction. This same voice then gives the name that Israel would carry for ever: I AM THAT I AM.)
7. B5. MANOWA NE MUKAZIWE — ERINNYA ERISUUZA EKITALO
Ekyabalamuzi 13:3Malayika wa Mukama Katonda n’alabikira omukazi n’amugamba nti, “Laba, kaakano, oli mugumba era atazaalanga ku mwana, naye oliba olubuto n’ozaala omwana wabulenzi.
Ekyabalamuzi 13:20Omuliro bwe gwava mu Kyoto okugenda eri eggulu, malayika wa Mukama Katonda n’akkira mu muliro gw’ekyoto. Manowa ne mukazi we bwe baamulaba, ne bagwa wansi ne bavuunama ng’obwenyi bwabwe butuukira ddala ku ttaka. (21) Malayika wa Mukama bw’ataddayo kweraga gye bali, Manowa ne mukazi we ne bategeera ng’abadde malayika wa Mukama Katonda. (22) Manowa n’agamba mukazi we nti, “Tugenda kufa kubanga tulabye Katonda.”
MALAIKA WA MUKAMA YALINYA MU MULIRO OGW'EKYOOTO --> DDALA TULIFA, KUBANGA TULABYE KATONDA.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Ebintu bisatu bisosola mu Balamuzi 13. Manowa asaba erinnya, mu ngeri y'emu nga Yakobo bwe yakola mu Olubereberye 32. Erinnya lisigala nga tewabulwa Manowa nate, kaakano n'ensonga eyogeddwa. Ekigambo ky'Olwebbulaniya ekiweereddwa ku nsonga eyo ye piliy (H6383). KJV evvuunula piliy nga "ekyama." Piliy amakulu gaayo kwe kugamba nti ekyewuunyisa ekisukka okumanyibwa. Piliy ekiva mu mulandira gumu ne pele (H6382), ekigambo ekivvuunuddwa "Ow'ekitalo" mu Isaaya 9:6, omwana gye tuzaalirwa gy'ayitibwa. Malayika oyo owa Mukama oluvannyuma alinnya mu mulillo gw'ekyoto. Ekiva mu Manowa ku bubwe si nti "twalabye malayika." Ekiva mu Manowa ye nti "twalabye Katonda.")
8. B6. OMUDUUMIZI EBWERU WA YERIKO — YASINZA, N'AGGYAKO ENGATTO
Yoswa 5:13Awo Yoswa bwe yali anaatera okutuuka e Yeriko bwe yayimusa amaaso n’alaba omusajja akutte ekitala ekisowole ng’amwolekedde. Yoswa kyeyava amusemberera n’amubuuza nti, “Oli ku ludda lwaffe oba ku lwa balabe baffe?” Ye n’amuddamu nti, (14) “Siriiko ludda. Nze mukulu w’eggye lya Mukama era ntuuse.” Yoswa n’agwa wansi, n’avuunama n’amusinza era n’amubuuza nti, “Mukama wange, oŋŋamba ki omuddu wo?” (15) Naye omukulu w’eggye lya Mukama n’amuddamu nti, “Yambulamu engatto zo kubanga ekifo kino mw’oli kitukuvu.” Ne Yoswa naye n’akola nga bwe yalagirwa.
EBIGAMBO EBIKULU EBY'OLUYIBULANIA⚑ H8269 sar — omukulembeze / omulangira
Endagaano Enkadde egamba, emirundi n'emirundi, nti abantu baalaba omuntu ono, ne bayogera naye, ne balya mu maaso ge, ne bameggana naye, ne baba balamu.
Endagaano Empya egamba, mu bujjuvu era emirundi esatu, nti tewali n'omu eyali alabye Katonda Kitaffe, era tewali n'omu ayinza kulaba Katonda Kitaffe.
Ebigambo byombi bituufu. Omuntu abantu gwe baalaba mu Endagaano Enkadde ne Kitaffe abantu gwe baalemwa okulaba, kale, si muntu omu. Yokaana ategeeza omuntu oyo eyalabibwa be y'ani. Yokaana agamba nti omuntu oyo eyalabibwa ye Mwana omu yekka eyazaalibwa, Omwana ali mu kifuba kya Kitaawe. Yokaana agamba nti Omwana omu yekka eyazaalibwa yaggya Katonda Kitaffe ebweru w'ekifo Katonda Kitaffe mw'ayinza okulabibwa.
[EMPISALO EZIGATTIBWA WAMU — TERI VVANJUBA LYOKKA ERIGAMBA BINO]
(Ebirowoozo byange ku bwange: Weegendereze era obeere omwesigwa wano, kubanga kino kye kifo omuntu w'ayinza okutandikira okwongera ku Baibuli. Ekyogerwa MU BUTEREVU: ebiwandiiko by'Endagaano Enkadde byennyini biyita omuntu ono eyatumwa Mukama era Katonda, era abantu abeetagana n'omuntu ono eyatumwa boogera ekintu kye kimu. Ekyo si kya kusalawo. Ekyo bwe kityo ebisengejja bwe bigamba. Ekyo EKITUUKIBWAKO OLW'OKUGATTA ENNYIRIZI: nti omuntu ono ow'okulabika mu ngeri ey'enjawulo ye Mwana. Tewali lunyiriri lumu lugamba nti "malaika wa Mukama mu Olubereberye 16 ye Yesu." Ekisalawo kino kituukibwako nga oteeka Yokaana 1:18, Yokaana 5:37, ne 1 Timoseewo 6:16 okumpi n'ebyafaayo by'Endagaano Enkadde nga obuuza ani eyali alabibwa. Kyekiva akabonero kabeera eyo, era akabonero kasigala eyo.)
11. B8. NE OMUBAKA-OYO-YE-MUKAMA N’ADDAMU OKULABIKA KU NKOMERERO ENNYO EY’ENDAGAANO ENKADDE
Malaki 3:1“Laba, ntuma omubaka wange, alinkulembera era alirongoosa ekkubo nga sinnajja: era Mukama gwe munoonya alijja mu yeekaalu ye nga tebamanyiridde; omubaka w’endagaano gwe musanyukira, laba ajja,” bw’ayogera Mukama ow’Eggye.
ENDIGA ENSAJJA EYAKWATIBWA MU BISAKATE N'AMAYEMBE GAAYO --> EYAWEEBWAYO NG'EKIWEEBWAYO EKYOKEBWA MU KIFO KY'OMWANA WE.
Olubereberye 22:14Ibulayimu kyeyava atuuma ekifo ekyo erinnya Mukama alitugabirira, era ne kaakano bwe kiyitibwa nti ku lusozi lwa Mukama anaagabiriranga.
Awo Sulemaani n’atandika okuzimba yeekaalu ya Mukama mu Yerusaalemi ku lusozi Moliya.
[EMPISALO EZIGATTIBWA WAMU — TERI VVANJUBA LYOKKA ERIGAMBA BINO]
(Ebirowoozo byange ku bwange: Olubereberye 22:2 lutuuma ekifo Katonda gye yatuma Ibulayimu nga ensi ya Moliya. 2 Ebyomumirembe 3:1 lutuuma ekifo Sulemaani mwe yazimbira yeekaalu nga olusozi Moliya, mu Yerusaalemi. Olusozi lwa kumpi n'okuweebwayo kwa Isaaka n'olusozi lwa buli kiweebwayo kya mu yeekaalu ekyaddirira, noolwekyo bigabana erinnya limu. Yerusaalemi era gwe kibuga kimu abaserikale mwe baakomerera Yesu ebweru w'ekisenge ky'ekibuga. Yogera bwokka ku ebyo ennyiriri ez'Ekyawandiikibwa bye ziyogera. Ennyiriri teziriyo nti Goolugoosa yali ejjinja limu ne Moliya. Ennyiriri ziriko nti erinnya limu, olusozi lumu, n'ekibuga kimu. Ebigambo bya Ibulayimu byennyini byali "ku lusozi lwa Mukama kirirabikirwa." Ibulayimu yayogera ebigambo ebyo mu biseera ebigenda okujja.)
KUGGYAWO
Yokaana 8:56Kitammwe Ibulayimu yasanyuka okulaba olunaku lwange. Yamanya nti nzija era ne kimusanyusa.” (57) Abayudaaya ne bamugamba nti, “Tonnaweza na myaka amakumi ataano egy’obukulu n’ogamba nti walaba Ibulayimu?” (58) Yesu n’abaddamu nti, “Ddala ddala mbagamba nti Ibulayimu yali tannabaawo, Nze nga wendi.” (59) Awo ne bakwata amayinja okumukuba, kyokka Yesu ne yeekweka n’afuluma mu Yeekaalu.
NGA IBULAAYIMU TANNABAAWO, NZE NDIWO --> BALYOKA BASITULA AMAYINJA OKUMUKASUKA.
(Ebirowoozo byange ebyokwerowooza: Teeka emitala gino gibiri wamu, olyoke oleke enjawulo eyigirize. Ku kisaka, eddoboozi eriva mu muliro ligamba nti NZE NDI. Musa akweka amaaso ge ku kisaka. Mu yeekaalu, omusajja ayimiridde mu maaso g'ekibiina agamba nti NZE NDI. Ekibiina kikuŋŋaanya amayinja. Ekibiina tekyali kitategeera Yesu kye yagamba. Ekibiina kyategeera Yesu bulungi ddala. Ekibiina kyasalawo nti ebigambo bya Yesu byasaana okukubwa amayinja. Era mumanye nti Yesu teyagamba nti "Ibulayimu nga tannabaawo, NZE NALI." Yesu yagamba nti NZE NDI.)
Ekigambo kino kitegeeza omulimu, so si obutonde. Ekigambo kino kikozesebwa ku basajja. Ekigambo kino kikozesebwa ku bannabbi. Ekigambo kino kikozesebwa ku bitonde by'omu ggulu. Ekigambo kino kyokka tekikubuulira KI omuntu eyatumibwa ky'ali. Ekigambo kino kyokka kikubuulira nti omuntu yatumibwa. Ebigambo ebikyetoolodde mu Baibuli bye bikubuulira ebisigadde. Ebigambo ebikyetoolodde mu Baibuli byo bikubuulira ebisigadde mu bubaka buno.