FONDASIO · LONGUKULU YA NTETE, YIBAKA MU NZIMBUKUSU YA KHULU.
Mercy — Malongi ma Nzambi ma Fondasio
MVOVO WANTWALA
Mawa kasi ko kaka ndinga ya ntima; kadi kisalu. Mu ndinga ya kala, mawa madi mu mambu mole. Diambu diantete didi chesed (H2617, mawa): mawa mena kuna mu nsiku — mamboti makangama mu nsilu, makebanga minu. Diambu diazole didi racham (H7356, mawa ma ntima): luzolo lunneni luena kubuluka tuka kwa mutu wanneni tii kwa mutu wafyoti, banga se kwa mwana. Mawa moso mena kuna kwa Nzambi. Yandi wutumonisa mawa katete, ayi yandi wulomba tumonisana mawa yeto na yeto; ayi mu diambu tuvanga wawu, nkembo wena wandi ayi wa Klisto, ka wa beto ko. Mawa mandi madi mawa ma vukisa. Mawa mama matotula Loti mu mbazu. Mawa mama makeba Yakobi, wowo kasi fwana ko ata mu diambu difyoti mu mawa mama. Ayi mawa mama mena mu nkunga wamvimba: mawa mandi mena mu mvu ka mvu. Kifu ki mawa mandi moso kidi diambu dimosi kaka — mu vukisa: ka mu bis
NGIUVU TATU ZI LONGOKO YAYI ZIVANA MVUTU:
1. Mama mole mavwidi mu mercy mu ndinga ya kala vidi wuphi, ayi buevi mercy kena kisalu vayi bika ko diambu di mona kaka?
3. Diambu vantiku vantima vandalukisila kwa Nzambi widi wandi, ayi buevi wufwana mu mvu ka mvu?
NSENGO A NTWALA
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
TITE 3:5buna niandi wutuvukisa. Bika sia ti mu diambu di mavanga ma busonga momo tuvanga vayi mu diambu di kiadi kiandi; bu katusukudila mu nlangu, mu mbutukulu yimona, mu kutukitula bamona mu lusadusu lu Pheve Yinlongo.
KA MU MAVANGA MA LUNUNGU MOMO TUVENGELE KO --> VAYI MU KIADI KIANDI, KATUVULUZA.
(Mabanza mama ma kimuntu — tala kikuma kia lukutakanu lu mvimba: kiadi kikivuluzaka. Kikadi mfutu kwa muntu mu bisalu biandi; kikimonekaka kwandi mu kuma kia Nzambi wina wa kiadi. Ye kiadi ki mambu mosi ko; kikivuluzaka mu lukutu lua mbutukulu mpa, maza ye Mpeve.)
1. NLEMVO WU DISALU — DIONSO KIZINGA TOMONIKA KWA NZAMBI
1.MATAYI 9:13Luenda lulonguka tsundu yi mambu mama: thidi luba batu badi mintima mi kiadi vayi mbengi luthambikanga kaka makaba. Bila ndisia kuiza tela ko batu basonga vayi ndiyiza tela bankua masumu.
YANDI WAMONISA KIADI KWA YANDI --> YENDA, YE VANGA MPE BOBO.
(Mabanza mama ma kimutu — muna bantu tatu bavioka, wumosi kaka wuba mfinangani, ye niandi wuvanga mawa. Mawa keti solama mu koko — yenda, ye vanga mpe wo.)
3.MATAYI 18:33A bila mbi wusi monina ko khombꞌaku kiadi, banga bobo minu ndimueniningi kiadi e?”
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1653 eleeo — wa kiadi · ⚑ G1653 eleeo — wa kiadi
A bila mbi wusi monina ko khombꞌaku kiadi --> banga bobo minu ndimueniningi kiadi e.
(Ngindu ma mono — kyadi kya Nzambi ke lombanga kwa mono kyeti simama va kyadi kyandi kabwene ame va ntete. Wandyambula ngo mingi mono; nde bwina yo, mono mfweti yambula. Kyadi kyandi mono ke na kwo kyawonso kyadi kya mvutu.)
Khini kuidi bawu badi mintima mi kiadi --> bila bela kuba mona kiadi.
(Ndiye mono mabanza mama — kyadi kyayenga kyandi ngyeta ye kyadi kyayenga kyandi ngyebakidi bikangikwa va kumosi. Vana, ye tuvanwa: kyadi kyayenga, to vo nkanu wa kambu kyadi kyayenga. Ye mawonso mama makatukanga ntete kwa Nzambi — nkembo wandi ye Klisto, ka wa mono ko.)
2. KYADI KYA LUZOLO LUA NZAMBI MU KLISTO
1.EFESO 2:4Vayi Nzambi nkua kimvuama mu kiadi mu diambu di luzolo lunneni lolokatuzodila; (5) wutuzingisa va kimosi ayi Klisto; beto bobo tuba bafua mu diambu di zinzimbala zieto. Mu nlemvo luvukila.
NZAMBI, UNA VUIDI NKENDA YANDUKA --> WATUZINGISA KUMOSI YA KLISTO --> MU NLEMVO NUVULUSWA.
2.1 PIELA 1:3Bika Nzambi kakemboso, niandi Dise di Pfumu eto Yesu Klisto wutuvana luzingu lumona mu kiadi kiandi bu kafulukisa Yesu Klisto mu bafua, mu kutuvana diana diodi di moyo.
MU KIMUNTU KIA NLEMVO WANDI WAWOMBO --> WATUBUTUDI DIAKA MU DIVUVU DIA MOYO.
3.Ba Ebelewo 2:17Mu bila kioki, nganu wutumbu dedakana, mu mambu moso, banga bakhomba muingi kakituka pfumu yi zinganga Nzambi yilenda vanga dioso di kazodidi, pfumu yi zinganga Nzambi yimmonanga kiadi ayi yikuikama mu kisalu ki Nzambi mu diambu masumu ma batu malemvokolo.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1655 eleemon — nkua-kiadi
NGANGA-NZAMBI YA NKUMA, WA MAWA YA WA KWIKIZEKA --> MU VUTULA NDEMBAMA MU MASUMU MA NKANGU.
(Mabanza mama ya kimuntu — ntangu Klisto kayidi ve, luzolo luzingu luzaba, kansi luzingu luyi ve mu mvimba. Luzolo lu kieleka lumonikanga mu nsuka mu yandi: mfumu a banganga wa nlemvo, wunatanga masumu ma nzo yakala mu vwanana ye Nzambi. Tandu kia luvuluku kidi tandu kia luzolo luzingu.)
YESU, MWAN'A DAVIDI, WA NKENDA ZAMI --> Wadila mu ngolo zayingi.
(Mabanza mama ma munu — kiadi kilenda tambulwa mu diambu di nkumbu. Bawombo bakumvovila kabika yamikina, vayi wayamikinanga ngolo diaka; ye kiadi kasia lembanaku mu diambu diandi. Kiadi kikuvingilwanga ye kikuvuvukilwanga, ka diambu ko kikuyindulwanga banga kima kifwene kutambulwa — vayi kikuvutulanga mvutu kwa bawombo bayamikinanga.)
4. NKUA-KIADI YINSALA YA KOKO — LULENDU LWA KIADI MU DIBUNDU
1.LUKA 11:41Luvana bima biobi bidi yeno kuidi minsukami buna bosi bima bioso biela ba bivedila.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1654 eleemosyne — makabu
Wafulukusu mu mavanga mamboti ye mu malusalu ma luwombo momo yavanga.
(Mabanza mama ntima — mu Kambu ya Mona Diaka minkailu mieti kwenda va ntete kwa dibundu, ye mu dibundu kwenda kwa bakhomba ye baswekulu, ye buna kwenda kwa bantu ba nganda. Diawu nsatu keti sukusuwa mu ndinga yandi ya nkaka, ye vananga ka ke baluku ko mu lunangu voti mu luzolo lua muntu wumosi ko.)
5. KIÊDI KI MAWA KIENA KWISA MU LUNGANU — LOTI, AYI YAKOBI
1.Genesis 19:19↗ tanga diadi mu Nkand'a Nzambi kiaku
WA WOKISA NGOLO A MAWA MAKU --> KUANDI SONGA KIAMI MU VUKISA MOYO ANDI.
(Mayindu mama mosi — kyadi kya Nzambi kifwete nata muntu mun'ha kadidi wufwete kwenda, ye kifwete banda ye yandi nate kabakisa mvimba luzolo lwa Nzambi lwa lunungu. Lota kasola ko kukwenda ku mongo; muntu wa kinsuni kalendi zinga ko kondwa mbanza.)
2.Genesis 19:29↗ tanga diadi mu Nkand'a Nzambi kiaku
NDIFWENE VE MU DIFYOTI DIA MALEMBI MAMONSO, YE DIA KIELEKA KIONSO.
(Mabanza mama ma diaka — dio mfunu wa muntu ke fwana ko ye tswaki dyampe dilutidi fioti, dio yawu diyawuidi matondo, sambu tswaki i dikabu, ke lubalu ko. Kima kifwana kibalu, ke ki nataka matondo ko; kima kikabwanga kwa kikutu, i kinataka nzitusu.)
4.Genesis 32:12↗ tanga diadi mu Nkand'a Nzambi kiaku
(Mabanza mama ya munda — kikanu kya kyadi kyeni mu lujilu, i kudukisa ka luzolo lwa Nzambi. Yakobo wakulwa, ye nkun'andi bakala nate mu kukulwa; kyadi kevanganga mambote, ye kevangilanga mo nate ku nsuka.)
6. NLEMVO ANDI WIKALANGA MVU KA MVU
1.MINKUNGA 136:1Luvutudila Yave matondo bila niandi widi wumboti, luzolo luandi lunzingilanga mu zithangu zioso.
(Mansungu mama ma kimuntu — mvovo wumosi weti wakana diaka ye diaka mu nkunga wa mvimba: mansata mandi mena mu mvu ka mvu. Mavanga ma kitomosono, zulu, ntangu ye ngonda, ntwadulu mu makanga — mawu mamo matulu mu diambu di kutubanzikisa vo mansata mandi kasi ko nsuka.)
3.MINKUNGA 136:23kuidi niandi, mutu wowo wututebukila moyo mu kambu kueto ku luvalu, luzolo luandi lunzingilanga mu zithangu zioso; (24) ayi wutuvana kiphuanza mu bambeni zieto, luzolo luandi lunzingilanga mu zithangu zioso; (25) ayi niandi wumvananga bidia kuidi kioso-kioso vangu, luzolo luandi lunzingilanga mu zithangu zioso.
VUTUDILA MATONDO KWA NZAMBI WA ZULU -- NKENDA ANDI ZIKALANGA MVU YA MVU.
EFESO 2:4Vayi Nzambi nkua kimvuama mu kiadi mu diambu di luzolo lunneni lolokatuzodila; (5) wutuzingisa va kimosi ayi Klisto; beto bobo tuba bafua mu diambu di zinzimbala zieto. Mu nlemvo luvukila.
NZAMBI, UNA VUIDI NKENDA YANDUKA --> WATUZINGISA KUMOSI YA KLISTO --> MU NLEMVO NUVULUSWA.
(Mabanza mama — kutakana longo yonso mu kimosi: mawa ma vanga kima, ye mena kubwa kuna kwa Nzambi. Mena mvovo miole mu ndinga ya kala — mawa ma kanda mena kelaka lukwikilu, ye luzolo lua nda luina kubwaka tini kuna kwa yau ba lembakana. Nzambi wa vanga yau kala thete, ye wa lomba vo tu vangasana yau mu bawu na bawu. Yau wa katula Lote mu tiya, wa keba Yakobi wa ba lembakana fwana mu kadi fioti kia mawa, ye yau ke wakanaka mu nkunga wonso wa kimvuka ke na nsuka ko. Ye lukanu lua yonso mena mu vukisa: Nzambi, wa vwidi mu mawa, wa tu vangisa moyo kumosi ye Kristu. Mawa mandi mena mu mvu ya mvu, mena mu nda yina tini kuna vukusu.)
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI
Mawu mama i mvovo mia nzayilu mu longi yayi. Simba konso mvovo widi ye tudibindu mu mavesi kanda mu mona nsasa andi vava.
7. Psalm 136:23 — Mutu wowo wututebukila moyo mu kambu kueto ku luvalu: mu luzolo luandi:
a) idi tona kuna kuakala-kuakala
b) idi vwa mavanga mandi mawonso
Luzolo luandi lunzingilanga mu zithangu zioso
MAJIBU MASWAKI: 1-b, 2-b, 3-a, 4-c, 5-a, 6-a, 7-c
NKIYA LONGOKA YAYI YIKABWANANGA
Buevi mambu mavwidi tsundu: dilongi dinkulu diakala ye mambu mole ma nlemvo — chesed (H2617, nlemvo), luzolo lua nguizani, ye racham (H7356, nlemvo wa kiese kingolo), luzolo lolo lunkuluka mu nti; dilongi diamona diakala ye mambu matatu — eleos (G1656, nlemvo), nlemvo wowo unsalanga; eleeo (G1653, mona nlemvo), nlemvo wowo unyolokolo yo umoninwa; ye eleemosyne (G1654, lusadusu), nlemvo wowo uvananga mu koko.
Buevo nkand'ankulu weyikamenanga wau nkutu: nlemvo wamonisu kwa Loti mu diambu dia Abalahami (Kinzûndulu 19:29) weyikamenanga mu Klisto—Nzambi, mfuana kwandi mu nlemvo, wutuvutudidi moyo va kimosi ye niandi (Efeso 2:4-5). Nlemvo wa nkand'ankulu wukituka nlemvo wamvukisa banu boso.
Mambu mama malembo simba Muyuda ye Mpakanu: nkenda yina yasilwa kwa madise, ye nkenda yina yayilwa kwa nsukami wa mfwa-meso vana nzila (Malako 10:47), i nkenda mosi kaka. Yinkumina kwa babo bena ye luzolo lu kuyitambula.
Buevi diadi disadilanga kwa nge: kuiza mu nzila ya mfwa-meso — bokila ye kubika sukinu (Malaki 10:48); songa nlemvo mu koko kiaku kibeni (Luka 10:37); ye vutula matondo, kadi nge ka fwene ko mu nlemvo wowo wufioti (Nguina 32:10).
Diambu diadi didi mu mvu ya mvu: kikuma kia kiadi kidi luvuluku (Tito 3:5), ye kiadi kiandi kikatakana mu mvu ya mvu (Nkunga 136:26). Kiawu kiantuma kisalu, ye kikayika ko va ntuala kua kimana kio.
Nzila yankaka: Mbotokolo ya Yowani wuba tina va meso ma nganzi yinkuiza mu kuenda mu mawa ma Nzambi (Matayo 3:7; Maku 1:4) — ka diambu ko vo maza mawu mavukisa, vayi diawu diba mvutu wa ntima wa mbote (1 Petelo 3:21); bawu bazaba vo bafwana mu tambula lubadulu, vayi batomba mawa kaka.
Nsongwolo ilenda vwa: kiadi kikuvingidilwa ye kikuvwidilwa, ka nsambu ko batu balombanga — kima kikuvingidilwa kikinzimini mu koko kwa Muwi, kansi nsambu, muntu wamvwidi wutwadi lubatalu; yikilanga kiadi kikala dio kaba, ye kaba kikuntwadisa matondo, ye matondo kansongwolo lukumu kuoso kwa Nzambi. (Mabanza mama)
