YESU NDI NDANI · GAWO LA 2 — WANSEMBE PA MPANDO WACHIFUMU, MBEWU YOLONJEZEDWA, NDI ATATE, MWANA NDI MZIMU WOYERA
Ndani Ali Yesu — Ulendo Wodutsa M'Baibulo, Kuyambira Genesis Mpaka Chivumbulutso
MAWU OYAMBA
Phunziro loyamba linafunsa funso limodzi. Funso lija linali, kodi Yesu ndani? Phunziro loyamba linayenda m'Baibulo lonse kufunafuna yankho, kuyambira buku loyamba la Baibulo mpaka buku lomaliza la Baibulo. Phunziro limenelo linatha ndi mawu owona mtima. Mawuwo anatchula misewu imene phunzirolo linaiwona koma silinayendemo. Phunziro lachiwiri ili likuyenda misewu itatu ya misewuyo. Msewu woyamba ndi mfumu yakale imene inalinso wansembe. Msewu wachiwiri ndi lonjezo lokhudza mbewu. Mulungu adabzala lonjezo limenelo m'munda. Adabwereza lonjezo limenelo kwa banja limodzi, m'badwo ndi m'badwo. Analumbira lonjezo limenelo kwa mfumu. Msewu wachitatu ndi njira imene Baibulo limatchula Atate, Mwana, ndi Mzimu Woyera pamodzi, pamene Baibulo likupitiriza kunena kuti Mulungu ndi mmodzi. Sitepu iliyonse pa msewu uliwonse imadalira lemba la Baibulo losindikizidwa mokwanira. Palibe chomwe chimadalira mawu a munthu yekha. Werengani vesi lililonse mwapang'onopang'ono. Ganizirani vesi lililonse nokha.
MAFUNSO ATATU AMENE PHUNZIROLI LIMAYANKHA:
1. Kodi Melekisedeki anali yani, ndipo n'chifukwa chiyani Baibulo limatcha Yesu kuti ndi wansembe kwamuyaya monga mwa unsembe wa Melekisedeki?
2. Kodi lonjezo la mbewu limayenda bwanji kuchokera ku munda, kudzera mwa Abrahamu, kudzera mwa Davide, mpaka Chipangano Chatsopano kutchula mbewuyo ngati munthu mmodzi?
3. Kodi Baibulo limatchula pati Atate, Mwana, ndi Mzimu Woyera pamodzi, pamene Baibulo likunenabe kuti Mulungu ndi m'modzi?
MAAZIKO --> IWE NDIWE WANSEMBE KWAMUYAYA MOTSATIRA UNANSEMBE WA MELEKISEDEKE (Salimo 110:4).
CHOZATAWALIRA CHOTSEGULA
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
ZEKARIYA 6:12Muwuze kuti zimene akunena Yehova Wamphamvuzonse ndi izi: ‘Taonani, munthu wotchedwa Nthambi ndi ameneyu, ndipo adzaphuka pomwe alipo ndi kumanga Nyumba ya Yehova. (13) Ndiye amene adzamange Nyumba ya Yehova, adzalandira ulemerero waufumu ndipo adzalamulira pa mpando wake waufumu. Adzakhalanso wansembe pa mpando wake waufumu. Ndipo padzakhala mtendere.’
MELEKISEDEKE, MFUMU YA SALEMU + WANSEMBE WA MULUNGU WAM'MWAMBA --> ANAMDALITSA + ANAMPATSA CHAKHUMI CHA ZONSE.
(Maganizo anga a payekha: Melekizedeki akuoneka m'buku la Genesis popanda mawu oyamba, popanda bambo, popanda mayi, ndi popanda mbiri ya banja lake, mfumu ndi wansembe mwa munthu mmodzi asanakhalepo lamulo la Mose. Abrama anali ndi lonjezo la Mulungu, komabe analandira dalitso kuchokera kwa munthu ameneyu. M'Baibulo, munthu wamkulu amadalitsa wamng'ono (Ahebri 7:7).)
MASALIMO 76:2Tenti yake ili mu Salemu, malo ake okhalamo mu Ziyoni.
MFUMU YA SALEMU + WANSEMBE WA MULUNGU WAM'MWAMBAMWAMBA --> MFUMU YA CHILUNGAMO + MFUMU YA MTENDERE.
(Malingaliro anga: Buku la Ahebri limamasulira mayina onse awiri kwa owerenga. Dzina lakuti Melekisedeki limatanthauza Mfumu ya chilungamo (kukhala olungama pamaso pa Mulungu). Dzina lakuti Mfumu ya Salemu limatanthauza Mfumu ya mtendere.)
AHEBRI 7:4Mukuona tsono kuti munthuyo anali wamkulu ndithu, pakuti Abrahamu kholo lathu anamupatsa chakhumi cha zimene anafunkha.
Mukuona tsono kuti munthuyo anali wamkulu ndithu --> pakuti Abrahamu kholo lathu anamupatsa chakhumi cha zimene anafunkha.
AHEBRI 7:11Kukanatheka kukhala wangwiro mwa unsembe wa Levi, pakuti Malamulo anapatsidwa kwa anthu mwa unsembe wa Levi, nʼchifukwa chiyani panafunikanso wansembe wina kuti abwere, wofanana ndi Melikizedeki, osati Aaroni? (12) Pakuti pamene unsembe usintha, malamulonso amayenera kusintha.
WANSEMBE WINA AYENERA KUDZUKA MONGA MWA UNSEMBE WA MELEKISEDEKI --> UNSEMBE UKASINTHIDWA + KUSINTHIDWANSO KWA CHILAMULO.
(Malingaliro anga: Unsembe wa Aroni unabwera pamodzi ndi lamulo la Mose. Salmo 110:4 idalonjeza wansembe wina wosiyana, choncho buku la Ahebri limafikira mfundo yoonekera kuti unsembe watsopano umabweretsa lamulo latsopano. Dongosolo la Melekisedeke limayima lisanabwere lamulo la Mose ndiponso litapita.)
AHEBRI 7:20Izi sizinachitiketu wopanda lumbiro. Ena ankakhala ansembe popanda lumbiro. (21) Koma Yesu ankakhala wansembe ndi lumbiro pamene Mulungu anati, “Ambuye analumbira ndipo sangasinthe maganizo ake, ‘Iwe ndi wansembe wamuyaya.’” (22) Chifukwa cha lumbiroli, Yesu wakhala Nkhoswe ya Pangano lopambana.
ANSEMBE AMENEWO ANAPANGIDWA POPANDA LUMBIRO + AMENEWU NDI LUMBIRO --> YESU ANAKHALA CHITSIMIKIZO CHA PANGANO LABWINO.
(Maganizo anga a payekha: Ansembe m'banja la Aroni analandira udindo wawo mwa kubadwa, popanda lumbiro la Mulungu kuwathandiza. Pano buku la Ahebri pomalizira pake likutchula wansembe amene anapangidwa ndi lumbiro, Yesu. Chikole ndi munthu amene amadzipereka kukhala wodalirika pa mgwirizano wonse, motero Yesu mwiniyo ndiye chitsimikizo chakuti pangano ili likhazikika.)
AHEBRI 7:26Uyu ndi Mkulu wa ansembe amene tikumufuna chifukwa ndi woyera, wopanda choyipa kapena chodetsa chilichonse, wosiyana ndi anthu ochimwa, ndiponso wokwezedwa kuposa zonse zakumwambaku. (27) Kusiyana ndi akulu a ansembe ena aja, Yesu sanafunike kupereka nsembe tsiku ndi tsiku poyamba chifukwa cha machimo ake, ndipo kenaka chifukwa cha machimo a anthu ena. Iye anadzipereka nsembe chifukwa cha machimo awo kamodzi kokha pamene anadzipereka yekha.
YESU ANATENGA MKATE + ANATENGA CHIKHO --> ICHI NDI MAGAZI ANGA A PANGANO LATSOPANO.
[MAVESI OLUMIKIZANA PAMODZI — PALIBE VESI LIMODZI LOKHA LONENA IZI]
Maganizo anga a payekha: Palibe vesi limalongosola kuti chakudya ku Salemu chinkaimira chakudya chamadzulo cha Ambuye. Ndiyo chifukwa chake chizindikirochi chili pamwambapa. Loleni owerenga aunikire zochitikazi ziwiri mbali ndi mbali.
4. MBEU YA MKAZI — LONJEZO LOBZALIDWA M'MUNDA
GENESIS 3:15Ndipo ndidzayika chidani pakati pa iwe ndi mkaziyo, pakati pa mbewu yako ndi mbewu yake; Iye adzaphwanya mutu wako ndipo iwe udzaluma chidendene chake.”
pakati pa mbewu yako ndi mbewu yake --> Iye adzaphwanya mutu wako ndipo iwe udzaluma chidendene chake.
(Maganizo anga: Liwu lachihebri zera (H2233, mbewu) limatanthauza mwana, kapena ana obadwa pambuyo pa munthu. Mulungu ananena lonjezo ili m'munda, tsiku limene uchimo unalowa m'dziko lapansi. Onerani mbewu imodzi imeneyi yolonjezedwa ikusuntha kuchokera kwa munthu mmodzi kupita kwa munthu wina m'mavesi otsatirawa.)
GENESIS 26:3Khala mʼdziko lino ndipo ndidzakhala nawe ndi kukudalitsa. Pakuti kwa iwe ndi zidzukulu zako ndidzapereka mayiko onsewa. Choncho ndidzakwaniritsa pangano limene ndinalumbira kwa Abrahamu, abambo ako. (4) Zidzukulu zako ndidzazichulukitsa ngati nyenyezi za mu mlengalenga ndi kuzipatsa mayiko onsewa. Ndiponso anthu onse a pa dziko lapansi adzadalitsika kudzera mwa zidzukulu zako,
NDIDZAKWANIRITSA LUMBIRO LIMENE NDINALUMBIRA KWA ABRAHAMU ABAMBO AKO --> MWA MBEWU YAKO MITUNDU YONSE YA DZIKO LAPANSI IDZADALITSIKA.
(Malingaliro anga: Apa Mulungu akubwerezera kwa Isake lumbiro lomwelo limene Mulungu analumbira kwa Abrahamu paphiri. Lonjezolo silinafere pamodzi ndi Abrahamu. Linapita ku mbadwo wina.)
GENESIS 28:13Tsono Yehova anayimirira pambali pake, nati, “Ine ndine Yehova, Mulungu wa Abrahamu kholo lake la Isake abambo ako. Ndidzakupatsa iwe ndi zidzukulu zako dziko limene ukugonamolo. (14) Zidzukulu zako zidzachuluka ngati fumbi la pa dziko lapansi ndipo zidzabalalikira kumadzulo ndi kummawa, kumpoto ndi kummwera. Anthu onse adzalandira madalitso kudzera mwa iwe ndi zidzukulu zako.
Ndodo yaufumu sidzachoka mwa Yuda --> mpaka mwini wake weniweni atabwera ndipo mitundu yonse ya anthu idzamumvera.
(Maganizo anga: Ndodo ya ufumu ndi mkonzo umene mfumu imagwira monga chizindikiro cha ufulu wake wolamulira. Lonjezoli tsopano likuchepetsedwa kuchoka pa banja lonse la Yakobo kupita ku fuko limodzi, fuko la Yuda. Kumbukirani fuko ili, chifukwa dzina la Yuda limabwereranso pafupi ndi kutha kwa phunziroli.)
5. MBEU YOLONJEZEDWA KWA DAVIDI — MPANDO WACHIFUMU WA MUYAYA, WOLUMBIRIDWA NDI LUMBIRO
2 SAMUELI 7:12Masiku ako akadzatha ndipo ukadzakapuma ndi makolo ako, Ine ndidzawutsa mphukira yako imene idzalowa mʼmalo mwako, imene idzachokera mʼthupi mwako, ndipo ndidzakhazikitsa ufumu wake. (13) Iye ndiye amene adzamangire nyumba Dzina langa, ndipo Ine ndidzakhazikitsa ufumu wake kwamuyaya.
AMBUYE WALUMBIRA, NDIPO SADZASINTHA MAGANIZO --> IWE NDIWE WANSEMBE MPAKA MUYAYA.
[MAVESI OLUMIKIZANA PAMODZI — PALIBE VESI LIMODZI LOKHA LONENA IZI]
(Maganizo anga: Masalimo awiri amalemba malumbiro awiri a Mulungu, lumbiro limodzi la mfumu yochokera m'thupi la Davide, ndi lumbiro lina la wansembe kwamuyaya. Palibe vesi limodzi mu buku la Masalimo lolongosola kuti malumbiro awiriwa akugwera pa munthu mmodzi, choncho chizindikirocho chikuima pamwambapa. Chipangano Chatsopano chimatchula Yesu monga wansembe wolumbiridwa komanso monga mfumu yolonjezedwa yochokera ku mbewu ya Davide (Ahebri 7:21-22, Machitidwe 13:23).)
YEREMIYA 23:5Yehova akuti, “Masiku akubwera, pamene ndidzaphukitsira Davide Nthambi yowongoka. Imeneyi ndiye mfumu imene idzalamulira mwanzeru, mwachilungamo ndi mosakondera mʼdziko. (6) Pa masiku a ulamuliro wake Yuda adzapulumuka ndipo Israeli adzakhala pamtendere. Dzina limene adzamutcha ndi ili: Yehova ndiye Chilungamo Chathu.
(Maganizo anga: Mawu achihebri a Branch ndi tsemach (H6780, nthambi, mphukira), mawu omwewo amene Zekariya adagwiritsa ntchito ponena za munthu amene ndi wansembe pa mpando wake waufumu. Mawu osindikizidwa ndi zilembo zazikulu LORD ndi dzina la pangano la Mulungu. Choncho munthu wobadwa m'mzera wa Davide amanyamula dzina la Mulungu mwiniwakeyo.)
7. E. CHIPANGANO CHATSOPANO CHIMATCHULA MBEWU — NDIPO MBEWUYO NDI KHRISTU
MATEYU 1:1Buku lofotokoza za mʼbado wa Yesu Khristu mwana wa Davide, mwana wa Abrahamu:
YESU KHRISTU + MWANA WA DAVIDI + MWANA WA ABRAHAMU.
(Maganizo anga: Chipangano Chatsopano chimayamba ndi mbiri ya kubadwa. Vesi loyamba lenileni limatchula Yesu monga mwana wa Davide ndiponso mwana wa Abrahamu, mizera yonse iwiri ya malonjezo pamodzi. Chiganizo choyamba cha Chipangano Chatsopano chimayankha chiyembekezo chakale kwambiri cha Chipangano Chakale.)
AGALATIYA 3:16Malonjezo awa anaperekedwa kwa Abrahamu ndi kwa mbewu yake. Malemba sakunena kuti, “kwa mbewu zake,” kutanthauza anthu ambiri, koma, “kwa mbewu yako,” kutanthauza munthu mmodzi, amene ndi Khristu.
Malonjezo awa anaperekedwa kwa Abrahamu ndi kwa mbewu yake --> kutanthauza munthu mmodzi, amene ndi Khristu.
(Malingaliro anga: Paulo amawerenga buku la Genesis mosamalitsa kwambiri. Amamanga mfundo yonse pa liwu limodzi likhale limodzi, mbewu, osati mbewu zambiri. Kenako amatchula munthuyo, Khristu.)
MACHITIDWE A ATUMWI 13:22Mulungu atamuchotsa Sauli, anayika Davide kukhala mfumu yawo. Mulungu anamuchitira umboni kuti, ‘Ndapeza Davide mwana wa Yese munthu wa pamtima panga; iye adzachita zonse zimene ine ndikufuna kuti iye achite.’ (23) “Kuchokera mwa zidzukulu za munthu ameneyu, Mulungu anawutsa Yesu kukhala Mpulumutsi wa Aisraeli, monga analonjezera.
Baibulo Limalankhula for MACHITIDWE A ATUMWI 13:22-23
Mulungu anawutsa Yesu kukhala Mpulumutsi wa Aisraeli, monga analonjezera.
(Malingaliro anga: Paulo analalikira izi m'sunagoge, nyumba imene Ayuda ankasonkhana kumva Malemba. M'chiganizo chimodzi akunena za mzere wonse wa phunziroli, kuti Mulungu anaukitsa Mpulumutsi wolonjezedwayo kuchokera ku mbewu ya Davide. Kenako Paulo akupereka dzina la Mpulumutsiyo, Yesu.)
2 TIMOTEYO 2:8Kumbukira Yesu Khristu wochokera ku mtundu wa Davide kuti anauka kwa akufa. Uwu ndiye uthenga wanga wabwino
YESU KHRISTU WA MBEWU YA DAVIDI + WOUKITSIDWA KWA AKUFA.
(Malingaliro anga: Paulo akufotokoza Uthenga Wabwino wonse (nkhani yabwino) m'mzere umodzi kwa Timoteyo. Paulo anasankha zoona ziwiri zokha, kuti Yesu Khristu ndi mbewu ya Davide, ndi kuti Mulungu anaukitsa Yesu Khristu kwa akufa. Mzere wa lonjezo ndi manda opanda kanthu zayima limodzi mu chiganizo chimodzi.)
CHIVUMBULUTSO 22:16“Ine Yesu, ndatuma mngelo wanga kuti achitire umboni uwu ku mipingo. Ine ndine Muzu ndi Chipatso cha Davide ndipo ndine Nthanda Yonyezimira.”
NDINE MUZU NDI MBEU YA DAVIDI + NYENYEZI YOWALA YA M'MAWA.
(Maganizo anga: Yesu amayankhula mawu awa za iye mwini, pafupifupi mawu omaliza a Baibulo lonse. Mbewu ya Davide ndi mwana wobadwa mu mzera wa Davide, ndipo muzu wa Davide ndi amene mzerawo unamera kuchokera kwa iye. Yesu ndi mbewu komanso muzu.)
8. F. ATATE, MWANA, NDI MZIMU WOYERA — OTCHULIDWA LIMODZI, KOMA ALI AMBUYE MMODZI
DEUTERONOMO 6:4Tamvani inu Aisraeli, Yehova Mulungu wathu, Yehova ndi mmodzi.
YOHANE 1:32Kenaka Yohane anapereka umboni uwu: “Ine ndinaona Mzimu Woyera ngati nkhunda kuchokera kumwamba nakhala pa Iye. (33) Ine sindikanamudziwa Iye, koma kuti amene anandituma ine kudzabatiza ndi madzi anati kwa ine, ‘Munthu amene udzaona Mzimu Woyera akutsika nakhazikika pa Iye ndi amene adzabatize ndi Mzimu Woyera.’ (34) Ine ndaona ndipo ndikuchitira umboni kuti uyu ndi Mwana wa Mulungu.”
MATEYU 28:18Kenaka Yesu anabwera kwa iwo nati, “Ulamuliro wonse kumwamba ndi dziko lapansi wapatsidwa kwa Ine. (19) Chifukwa chake, pitani kaphunzitseni anthu a mitundu yonse, ndi kuwabatiza mʼdzina la Atate ndi la Mwana ndi la Mzimu Woyera,
CHISOMO CHA AMBUYE YESU KHRISTU + CHIKONDI CHA MULUNGU + CHIYANJANO CHA MZIMU WOYERA.
(Maganizo anga aumwini: Paulo amamaliza kalata yonse ndi dalitso limodzi limene linanyamula mayina atatu. Chisomo chimatanthauza chikondi cha Mulungu chimene munthu sangachipeze mwa ntchito zake, ndipo chiyanjano chimatanthauza kugawana pamodzi. Paulo, Myuda wolimba mtima amene ankavomereza Mulungu mmodzi moyo wake wonse, komabe anayika Ambuye Yesu Khristu, Mulungu, ndi Mzimu Woyera pamodzi mu mawu ake omaliza otsanzikana.)
1 PETRO 1:1Ndine Petro, mtumwi wa Yesu Khristu. Ndikulemba kalatayi kwa onse osankhidwa ndi Mulungu, alendo mʼdziko lapansi, obalalikira ku Ponto, Galatiya, Kapadokiya, Asiya ndi Bituniya. (2) Mulungu Atate anakusankhani, atakudziwani kuyambira pachiyambi, ndipo Mzimu Woyera wakuyeretsani kuti mumvere Yesu Khristu ndikutsukidwa ndi magazi ake. Chisomo ndi mtendere zikhale ndi inu mochuluka.
KUDZIWA KALE KWA MULUNGU ATATE + KUYERETSEDWA NDI MZIMU + MAGAZI A YESU KHRISTU.
(Maganizo anga: Petro amatsegula kalata yake mofanana ndi mmene Paulo anamalizira kalata yake. Kudziwiratu kumatanthauza kudziwa chinthu chisanachitike, ndipo chiyeretso chimatanthauza kupatulidwa kwa Mulungu. Atumwi awiri osiyana amalemba mtundu wofanana wa mayina atatu.)
AEFESO 4:4Pali thupi limodzi ndiponso Mzimu mmodzi, monganso pali chiyembekezo chimodzi chimene anakuyitanirani. (5) Pali Ambuye mmodzi, chikhulupiriro chimodzi, ubatizo umodzi; (6) Mulungu mmodzi ndi Atate a onse, ndipo ali mwa onse.
MZIMU UMODZI + AMBUYE MMODZI + MULUNGU MMODZI NDI ATATE WA ONSE.
Tsopano ikani mboni izi limodzi. Mateyu akuonetsa Mwana m'mtsinje, Mzimu akutsika, ndi mawu a Atate. Yesu amalamula ubatizo m'dzina la Atate, ndi la Mwana, ndi la Mzimu Woyera. Yesu amalonjeza Nkhoswe, Mzimu Woyera, amene Atate amamtumiza. Paulo amamaliza kalata ndi Ambuye Yesu Khristu, Mulungu, ndi Mzimu Woyera mu dalitso limodzi. Petro amayamba kalata ndi Atate, Mzimu, ndi Yesu Khristu mu chiganizo chimodzi. Pamwamba pa mavesi onsewa pali lamulo limodzi. "Imvani, inu Israeli: Yehova Mulungu wathu ndi Yehova mmodzi" (Deuteronomo 6:4). Baibulo silinena kuti izi ndi kutsutsana. Limanena mavesi onsewa m'buku limodzi.
[MAVESI OLUMIKIZANA PAMODZI — PALIBE VESI LIMODZI LOKHA LONENA IZI]
(Malingaliro anga: Mavesiwo amanena mwachindunji kuti Atate, Mwana, ndi Mzimu Woyera amatchulidwa limodzi, ndi Mateyu, ndi Yohane, ndi Paulo, ndiponso ndi Petro. Palibe vesi limodzi lokha limene limanena mʼchiganizo chimodzi mmene mayina atatuwo ndi Yehova mmodzi wa Deuteronomo 6:4 amagwirizanirana. Pamene Baibulo limasiya kufotokoza, kafukufuku uyu amasiyanso kufotokoza.)
PAKAMWA PA AWIRI
ZEKARIYA 6:13Ndiye amene adzamange Nyumba ya Yehova, adzalandira ulemerero waufumu ndipo adzalamulira pa mpando wake waufumu. Adzakhalanso wansembe pa mpando wake waufumu. Ndipo padzakhala mtendere.’
AHEBRI 8:1Fundo yayikulu pa zimene tikunenazi ndi iyi: Tili naye ife Mkulu wa ansembe, amene anakhala ku dzanja lamanja la mpando waufumu wa Mulungu Waulemerero kumwamba.
Nkhani itsimikizike ndi umboni wa anthu awiri kapena atatu.
(Malingaliro anga: Mboni zitatu zikunena kuti wansembe ali pa mpando wachifumu. Mneneri akuyankhula, wolemba buku la Ahebri akuyankhula, ndipo Ambuye wouka akuyankhula. Mawuwo akhazikitsidwa.)
CHIWIRIKITI NDI KUKWANIRITSIDWA
Ganizirani za mthunzi wogona pansi. Mungathe kuona mawonekedwe a mthunziwo. Mawonekedwewo okha sangakuuzeni chomwe chikupanga mthunziwo. Zinthu ziwiri zosiyana za kukula kofanana zingapange mthunzi wofanana kwambiri. Mthunziwo umakhalabe chinsinsi mpaka pamene kuwala koona kukuonetsani chinthu chenichenicho. Kenaka mumayang'ananso mthunziwo. Ndipo mumaona kuti mthunziwo unali ndi mawonekedwe a chinthucho nthawi zonse. Ndicho chimene zithunzithunzi za m'Chipangano Chakale zili. Zithunzithunzi za m'Chipangano Chakale ndi mithunzi yeniyeni, yopangidwa ndithu ndi thupi lenileni. Baibulo limatcha zinthu izi kuti "ndi mthunzi wa zinthu zimene zikanabwera; koma thupi lenileni ndi la Khristu" (Akolose 2:17). Limanenanso kuti mthunzi "si chithunzithunzi chenicheni" cha chinthucho (Ahebri 10:1). Palibe amene akanatha kuwerenga choonadi chonse kuchokera mumthunzi wokhawo. Pamene Khristu anabwera, kuwalako kunaonetsa thupilo. Ndicho chifukwa chake sitimangapo phunziro pa mthunzi wokha. Timangotcha chinthu kuti ndi mthunzi pokhapokha ngati kuwala kwa Chipangano Chatsopano kwatiwonetsa thupi limene mthunziwo umaimira.
AKOLOSE 2:16Nʼchifukwa chake musalole wina aliyense kukuzengani mlandu chifukwa cha zimene mumadya kapena kumwa, kapena za masiku achikondwerero cha chipembedzo, za chikondwerero cha mwezi watsopano, kapena za tsiku la Sabata. (17) Zimenezi ndi chithunzithunzi chabe cha zinthu zimene zikubwera, koma choonadi chenicheni chikupezeka mwa Khristu.
MELIKISEDEKI MFUMU YA SALEMU + WANSEMBE WA MULUNGU WAM'MWAMBA KWAMBIRI.
2.AHEBRI 7:14Pakuti nʼzodziwika bwino kuti Ambuye athu anachokera fuko la Yuda. Kunena za fuko limeneli, Mose sananenepo kanthu za ansembe. (15) Ndipo zimene tanenazi zimamveka bwino ngati tiona kuti pafika wansembe wina wofanana ndi Melikizedeki. (16) Yesu sanakhale wansembe chifukwa cha malamulo monga mwa mabadwidwe ake koma mwamphamvu ya moyo wosatha. (17) Pakuti Mulungu anamuchitira umboni kuti, “Iwe ndi wansembe wamuyaya, monga mwa dongosolo la unsembe wa Melikizedeki.”
AMBUYE WATHU ANATULUKA MU YUDA --> MOFANANA NDI MELIKISEDEKI PADZAUKA WANSEMBE WINA + MOGWIRIZANA NDI MPHAMVU YA MOYO WOSATHA.
(Malingaliro anga: Kuunika kwa Chipangano Chatsopano komwe kokha kumapangitsa kugwirizanitsa kumeneku, popeza buku la Ahebri limayika Salimo 110:4 pa Yesu. Ahebri 7:14 amatchulanso fuko la Yuda, fuko lomwelo lomwe lili ndi ndodo yaufumu mu Genesis 49:10. Chithunzichi ku Salemu chinali mfumu ndi wansembe mu munthu mmodzi, ndipo thupi lenilenilo ndi Yesu, Mfumu ndi Wansembe.)
KUTSEKA
AHEBRI 4:14Popeza kuti tili ndi Mkulu wa ansembe wopambana, amene analowa kale kumwamba, Yesu Mwana wa Mulungu, tiyeni tigwiritsitse chikhulupiriro chathu chimene timavomereza. (15) Pakuti sitili ndi Mkulu wa ansembe amene sangathe kutimvera chifundo chifukwa cha zofowoka zathu. Koma tili naye amene anayesedwa mʼnjira zonse monga ife, koma sanachimwe. (16) Tiyeni tsono tiyandikire ku mpando waufumu, wachisomo mopanda mantha, kuti tilandire chifundo ndi kupeza chisomo chotithandiza pa nthawi yeniyeni.
NONSE NDINU M'MODZI MWA KHRISTU YESU --> NGATI MULI A KHRISTU, NDIYE MBEWU YA ABRAHAMU, NDI OLOWA NYUMBA MONGA MWA LONJEZO.
(Malingaliro anga a payekha: Ulusi wa wansembe umatha pa mpando wachifumu wa chisomo, kumene Baibulo limakuuzani kuti mubwere molimba mtima. Ulusi wa mbewu umatha pa khomo lanu lomwe, chifukwa ngati muli a Khristu, ndiye Mulungu amakuwerengani ngati mbewu ya Abrahamu, wolowa m'malo wa lonjezo lomwelo (Agalatiya 3:29). Yesu, Mfumu ndi Wansembe, akupitirizabe kuitana.)
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI
Awa ndi mawu ofunikira a phunziroli. Khudzani liwu lililonse lokhala ndi tchuchi m'mavesi apamwambawa kuti muwone tanthauzo lake pano.
iyi ndi pangano labwino kwambiri limene Yesu anakhala chitsimikizo chake, chomwe chimayima pa lumbiro la Mulungu lenileni pamene unsembe wakale sunali nawo lumbiro (Ahebri 7:22).
“mbewu” — G4690 sperma — mbewu, mbadwa
Paulo amamanga mtsutso wake wonse pa mawu awa kukhala umodzi, osati zambiri, kotero kuti mbewu imodzi ya lonjezo imatchulidwa kuti ndi Khristu (Agalatiya 3:16).
“Mzimu” — G4151 pneuma — mzimu, mphepo, mpweya
pa ubatizo wa Yesu mwiniwake, Mwana ayimirira mumtsinje, Mzimu wa Mulungu utsika ngati nkhunda, ndipo mawu a Atate alankhula kuchokera kumwamba (Mateyu 3:16).
liwu la Mtonthozi limatanthauza wina amene amaitanidwa kuti akhale pafupi kuti athandize, kotero kuti Mtonthozi wina amatanthauza thandizo lina lofanana ndi Yesu mwiniwake (Yohane 14:16).
MAWU AGOGO ACHIHEBRI
“Nthambi” — H6780 tsemach — kumera, kukula, nthambi (ya Mesiya)
liwu lomwelo Lachihebri limalumikiza munthu amene ali wansembe pa mpando wake wachifumu (Zekariya 6:12-13) ndi Nthambi imene idzawutsidwa kwa Davide, yomwe idzatchedwa YEHOVA CHILUNGAMO CHATHU (Yeremiya 23:5-6).
“Melekisedeki” — H4442 Malkiy-Tsedeq — mfumu yanga ndi chilungamo (dzina la munthu)
dzina lomwelo limatanthauza Mfumu ya chilungamo, mfumu-wansembe amene anakumana ndi Abramu ndi mkate ndi vinyo ndipo anamdalitsa, popanda kalembedwe ka abambo, amayi, kapena mbiri ya banja (Genesis 14:18).
“Salem” — H8004 Shalem — mtendere — wodziwika ndi Yerusalemu⚑
mawu a vesi ili onena za umodzi akadali kulamulira zonse zimene phunziro ili likuphunzitsa pambuyo pake — palibe chomwe chili pansipa chimene chimawonjezera Mulungu wachiwiri kapena Mulungu wachitatu (Deuteronomo 6:4).
MAYESO A MASULIRO
1. Genesis 14:18 — Ndipo Melekisedeke, mfumu ya Salemu, anatulutsa mkate ndi vinyo: ndipo iye anali:
--> Mmene mthunzi umabweretsera kuwala: Melikizedeki anakumana ndi Abramu ndi mkate ndi vinyo (Genesis 14:18). Yesu anatenga mkate ndi chikho patebulo (Mateyu 26:26-28). Palibe vesi limene limagwirizanitsa maphwando awiriwa. Zithunzi ziwirizi zayimirira pamodzi kuti wowerenga aziganizire.
--> Momwe pangano latsopano limafotokozera: unsembe ukasandulika, mwachibadwa mulinso chosinthidwa cha malamulo (Ahebri 7:12). Wansembe anasandulika. Panganolo linasandulika pamodzi ndi wansembeyo, ndipo Yesu ndiye chikole cha pangano labwino (Ahebri 7:22).
--> Mmene mawuwo alili ofunika: Nthambi yolungama mu Yeremiya 23:5 ndi NTHAMBI mu Zekariya 6:12 ndi liwu limodzi lachihebri, tsemach (H6780). Mneneri wina amapatsa Nthambiyo mpando wachifumu wa Davide. Mneneri winayo amapangitsa Nthambiyo kukhala wansembe pa mpando wachifumu umenewo.
--> Izi zikukhudzani inu: lonjezo la mbewu silinatsekedwe m'mbuyo. Ngati ndinu a Khristu, ndiye kuti ndinu mbewu ya Abrahamu, ndi olowa m'malo molingana ndi lonjezo (Agalatiya 3:29).
--> Zimene izi zikutanthauza pa umuyaya: lonjezo la Mulungu lilibe malire. Wansembe kwamuyaya (Salimo 110:4). Mpando wachifumu kwamuyaya (2 Samueli 7:13). Unsembe umayima mu mphamvu ya moyo wosatha (Ahebri 7:16).
--> Njira yowonjezera: Yohane 14:16-17 ndi Yohane 14:26 zikutsegulira chiphunzitso chonse cha Nkhoswe, Mzimu Woyera. Zomwe Nkhoswe amachita mkati mwa wokhulupirira zikuyenera phunziro lake lonse.
--> Njira yopatuka: Genesis 49:10 ikutsegulira ulusi wonse wa fuko la Yuda. Ulusiwu ukuyenda kuchokera ku ndodo yaufumu imene imakhalabe ndi Yuda mpaka ku chipinda chachifumu chakumwamba, kumene Chivumbulutso 5:5 chimatcha Yesu kuti Mkango wa fuko la Yuda, Muzu wa Davide.
--> Chivumbulutso chotheka: Yeremiya 23:6 amapatsa mfumu ya m'banja la Davide dzina lakuti YEHOVA CHILUNGAMO CHATHU. Phunziro loyamba linatsatira dzina limene silinawululidwe kwa Yakobo ndi kwa Manoa. Pano munthu wobadwa m'mzera wa Davide akunyamula poyera dzina la pangano la Mulungu. Palibe vesi limodzi logwirizanitsa zochitika zimenezi. Yikani zochitikazi pamodzi ndipo muzilingalire.