2. Mũndũ akĩrĩhũthĩra atĩa tha aarĩkia gũcigĩa, na aacigeragĩra atĩa mũthenya na mũthenya?
3. Tha itwaraga mũndũ nginya mũico wa mbaara-inĩ atĩa, na tha nĩ kĩĩ igũtũũraga tene na tene?
1. GUTHECEMA — ŨNDĨRA WA KWĨONERA
(Mecoya makwa ma mũhũrũko — mũthiĩre wothe wambagĩrĩria na thĩ. Kaana gathiiaga na moko na maru mbere ya gũthiĩ na magũrũ, na gũtirĩ mũndũ ũciaragwo arĩ o na tha, na aiyũrĩtwo nĩ tha iria aamũkĩrĩte kuuma kĩambĩrĩria. Tha no nginya ciambe kuonwo; nao aira aya nĩmonanagia harĩa ciĩoneka. Ti ũndũ wa kwambata ũkinye kũrĩ Ngai — nĩ Ngai wikũrũkaga, ũrĩa weterete na muoroto nĩgeetha aheane tha, na ũrĩa ũtengʼeraga rĩrĩa mũndũ arĩ o kũraya. Ambĩrĩria na thĩ, ambĩrĩria na kanini, na wĩtane na mũgambo mũnene.)
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
MŨTUMIA WA KANAANI AAKAYIRE --> NJIGĨRWĨRE THINA-INI WAKWA, MWATHANI, MWANA WA DAVIDI.
(Mecoke makwa mwene — andũ acio atumumu matingĩmuonire, na mũtumia ũcio ndaarĩ wa Isiraeli; no eerĩ nĩmonire mũrango ũcio wega ũhingũre o ũndũ ũmwe. Tha nĩciongwo na gũkaya, ti na kũrĩ na kĩhooto gĩa kũcigwatĩra.)
(Mĩario yakwa mĩene — gwĩterera kwa JEHOVA ti kũrigĩrĩria kwa Mwathani. Etagĩrĩra na muoroto, nĩguo one bata wa gũconoka. Kũrigĩrĩrio nĩ arĩa eerĩ meterete: Ngai etereire kũheana tha, na mũndũ etereire kũcirũgamĩrĩra. Angĩkorwo ũtirĩ ũcigwatĩte o na rĩu, ndũrĩ ũtigĩtwo na thutha — ũrĩ ũrĩa ũrũgamĩrĩirwo.)
5.Ndari 6:24“‘ “Jehova arokũrathima, na akũmenyagĩrĩre; (25) Jehova arotũma ũthiũ wake ũkwarĩre, na agũkinyagĩrie wega wake; (26) Jehova arogũtiirĩra gĩthiithi gĩake, na akũhe thayũ.” ’
7.Isaia 49:15“Nyina wa mwana-rĩ, no ariganĩrwo nĩ mwana ũrĩa arongithia, na aage kũiguĩra tha mwana ũrĩa aciarĩte? Hihi no kũhoteke ariganĩrwo, no niĩ ndikaariganĩrwo nĩwe!
ANDŨ NDARAĨHĨRĨRĨE MUNO --> ITHE WAKE AKĨMUONA, AKĨMŨIGUĨRA THA, AGĨTENGERA.
(Meciũrĩrĩa makwa mwene — haha nĩho gũthiĩ na magũrũ mageni kũrigagĩrĩria na kuoneka gũkambĩrĩria. Mũriũ aarĩ o kũraya, o agĩũka, atarĩ mũthambie, o na anungaga rũraya rwa bũrũri wa kũraya — na ithe nĩwe wamuonire mbere na akĩmũguthũkĩra. Ndũbataire gũkinya nĩgeetha wonwo. Tha itengagĩra gũgũtũnga o ũrĩ njĩra-inĩ.)
2. GŨTHIĨ NA MBERE — ŨRĨKA WA GWĨKA NAYO ONA WAKĨRIA
(Meciũrĩria makwa — kaana nĩgakinya na magũrũ nako rĩu; tha nĩcionekete, na no mũhaka igĩe na iikagio muoyo-inĩ mũthenya o mũthenya. Ĩ, ta rora atĩ tha iria Ngai atũigagĩra nĩ tha cia kĩrĩkanĩro — nĩciehĩtĩtwo, nĩ cia ma, na itigacookagio na thutha; na tha iria atwĩraga tũthiiage nacio no mũthemba o ro ũcio: ti wega tuiguaga rĩmwe tu, no nĩ ũtugi tũrekagĩrĩria kũheanwo.)
1.Gũcookerithia 7:9Nĩ ũndũ ũcio kĩmenyei atĩ Jehova Ngai wanyu nĩwe Ngai; o we Mũrungu ũrĩa mwĩhokeku, ũmenyagĩrĩra kĩrĩkanĩro gĩake kĩa wendo kũrĩ njiaro ngiri cia andũ arĩa mamwendete, na makamenyerera maathani make.
4.Thaburi 89:33no ndirĩ hĩndĩ ngaamwehereria wendo wakwa, o na kana thaahie wĩhokeku wakwa o na rĩ. (34) Ndigathũkia kĩrĩkanĩro gĩakwa kana ngarũrĩre ũrĩa iromo ciakwa ciarĩtie.
Iguanagĩrai tha --> o ta ũrĩa Ithe wanyu aiguanagĩra tha.
(Meciiria makwa mwene — ũyũ nĩguo ũhoro wothe wa gũthiĩ na tha ũrĩ ũtaarĩrĩo na kiugo kĩmwe. Ndũgũciaraga tha ciaku wee mwene; ũthiiaga na mũthiĩre ũrĩa ũgwĩtereirwo kuuma mbere. Ta ũrĩa Thoguo arĩ na tha, o na inyuĩ mũgĩrĩirwo nĩ gũtuĩka ũguo.)
10.Akolosai 3:12Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tondũ mũrĩ andũ athuure nĩ Ngai, andũ atheru na mendetwo mũno nĩwe, mwĩhumbei ũiguanĩri wa tha, na gũtugana, na kwĩnyiihia, na kũhoorera na gũkirĩrĩria.
Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tondũ mũrĩ andũ athuure nĩ Ngai --> mwĩhumbei ũiguanĩri wa tha, na gũtugana, na kwĩnyiihia, na kũhoorera na gũkirĩrĩria.
11.Afilipi 2:1Mũngĩkorwo mũrĩ na ũndũ o wothe wa kũũmanĩrĩria uumanĩte na ũrĩa mũnyiitithanĩtio na Kristũ, kana ũndũ o wothe wa kũhoorerania uumanĩte na wendani wake, o na kana wa kũgĩa na ngwatanĩro o yothe yumanĩte na Roho, o na kana ũhoro o wothe wa gũcaayanĩra na wa kũiguanĩra tha uumanĩte na Kristũ-rĩ,
GŨHOORERIO THIINĨ WA KRISTO --> ŨHOOFU WA WENDO --> NGWATANĨRO YA ROHO --> ĨRIRA NA THA.
12.1 Johana 3:17Mũndũ angĩkorwo arĩ na indo cia gũkũ thĩ, na one mũrũ kana mwarĩ wa ithe wao ũbataire nĩ ũteithio no aage kũmũiguĩra tha-rĩ, wendo wa Ngai ũngĩgĩkorwo ũrĩ thĩinĩ wake atĩa?
AAGA KŨMŨIGUĨRA THA MŨRŨ WA ITHE --> WENDO WA NGAI ŨNGĨGĨKORWO ŨRĨ THĨINĨ WAKE ATĨA?
(Meciiria makwa mwene — gũthiĩ na tha ti kũigana tu kwa kũiga marigũ maria mahangu ngoro thĩinĩ; nĩ mũrango ũrigitwo wega ũtũrĩte harĩ mũrũ wa Ithe witũ ũrĩ mũbataro. Kũhinga mũrango ũcio nĩ kũũria wendo wa Ngai ũthiĩte kũ. Mũthiĩre ũcio nĩ ũgeragio o haha, matukũ-inĩ ma o ũndũ, harĩ mũndũ ũrĩa ũrĩ hau mbere yaku.)
3. GUTHII NA MBIO CIA HORORO — RĨKĨRA TAO TA MŨTHŨNGŨ WA MBŨTŨ YA NGAI
(Meciiria makwa jũthĩ — rĩu tondũ ũyũ ũgũtuĩka ihenya, na tha ikaruta wĩra rĩrĩa mĩrigo ĩrĩ ho. Mũthigari ndarũaga nĩ ũndũ wake mwene; arũaga nĩ ũndũ wa arĩa marĩ hakuhĩ nake, na mbaara ĩrĩa arũaga ti hinya wake mwene wa kũmĩhootana — nĩ ya Mwathani. Ũguo noguo tha iheanagwo hĩndĩ ya thĩĩna: itiheanagwo na hinya witũ mwene, na itiheanagwo tũrĩ oiki.)
1.Aroma 12:1Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndamũthaitha tondũ wa ũrĩa Ngai anamũiguĩra tha, mwĩrute mĩĩrĩ yanyu ĩtuĩke magongona marĩ muoyo, na matheru mangĩkenia Ngai, arĩ guo ũtungata ũrĩa wagĩrĩire na wa ma wa kũgoocithia Ngai.
NA TONDU WA TIGIRA CIA NGAI --> RUTAI MIIRI YANYU IGATUIKE IGONGONA RIRIU.
2.Aroma 6:13Ningĩ mũtikananeane ciĩga cia mĩĩrĩ yanyu mehia-inĩ, atĩ nĩguo ituĩke ta indo cia kũhũthĩrwo cia kwagana nacio, no nĩ kaba mwĩheanage kũrĩ Ngai, mũhaana ta andũ marutĩtwo gĩkuũ-inĩ makarehwo muoyo-inĩ na mũneanage ciĩga icio cia mĩĩrĩ yanyu kũrĩ we nĩguo ituĩke ta indo cia kũhũthĩrwo na gwĩka maũndũ ma ũthingu.
MBARARA NĪ YA MWATHANI --> NA NĪAKAMUHEANA MOKO-INI MAITU.
4.Nehemia 4:14Ndaarĩkia kuona ũrĩa maũndũ maatariĩ, ngĩrũgama ngĩĩra andũ arĩa maarĩ igweta, na anene, na andũ arĩa angĩ atĩrĩ, “Mũtikametigĩre. Ririkanai Mwathani, o we ũrĩa mũnene na wa kũmakania, nĩguo mũrũĩrĩre ariũ a thoguo, na aanake anyu, na airĩtu anyu, na atumia anyu, o na mĩciĩ yanyu.”
o we ũrĩa mũnene na wa kũmakania, nĩguo mũrũĩrĩre ariũ a thoguo --> na aanake anyu.
(Mwerekano wakwa wa kĩmũndũ — mbaara ya mũthigari thĩinĩ wa Nehemia yarĩ ya ariũ a Ithe wao, aanake, airĩtu, atumia, na nyũmba — nĩ ya andũ, ti ya bũrũri. Tha ciathimĩtwo o ta mũthigari nĩ mbaara ya andũ o nao: mũrũ wa ithe mũbatarĩku, thũ ĩrĩa ĩgũthaithanĩra, na mũgeni ũrĩa ũtarĩ na kĩhooto o na kĩ harĩwe.)
5.Mathayo 14:14Rĩrĩa Jesũ oimire gatarũ na akĩona andũ aingĩ, akĩmaiguĩra tha, na akĩhonia arũaru ao.
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ G4697 splagchnizomai — Kũiguĩrwo tha
4.Luka 1:54Nĩateithĩtie Isiraeli ndungata yake, akaririkana ũhoro wake wa kũiguanĩra tha, (55) o ta ũrĩa eerire maithe maitũ, atĩ nĩakaiguĩra Iburahĩmu hamwe na njiaro ciake tha, nginya tene.”
Kũrathimwo-rĩ, nĩ ũrĩa ũrekeirwo mahĩtia make, o ũrĩa mehia make mahumbĩrĩtwo.
10.Afilipi 2:5Mwĩciirĩrie wanyu wagĩrĩirwo ũtuĩke o ta ũrĩa warĩ na Kristũ Jesũ: (6) We-rĩ, o na gũtuĩka aarĩ Ngai, ndonire kũiganana na Ngai taarĩ ũndũ wa gũkumbatĩrio, (7) nowe nĩgũtiganĩria aatiganĩirie ũnene wake wothe, agĩtuĩka ta ngombo, agĩciarwo ta andũ a gũkũ thĩ. (8) Nake ahaana ta mũndũ-rĩ, akĩĩnyiihia, na agĩathĩka o nginya akĩũragwo, o kũũragwo kũrĩa kwa mũtharaba!
MECIRIA MAYA MATŨŨRE THĨĨNĨ WANYU, O TA ŨRĨA MOONEKAGA THĨĨNĨ WA KRISTO JESŨ --> WEENYUMĨRĨRIE, AGĨTUĨKA MWĨGWATAGĨRĨRU NGINYA GĨKUŨ-INĨ.
(Meciiria makwa ma mwene — tha cionanagio kũrĩ mũndũ ũngĩ itirĩ cia tũhũ kũrĩ ũrĩa ũciumagia. Ciakoretwo na thogora harĩ Ithe wa Igũrũ na Mũriũ wake, na igĩkorwo na thogora harĩ Mũriũ na muoyo wake mwene, ũrĩa waitĩtwo mũtharabainĩ. Mũthia wa mbaara ĩno wakinyĩrirwo o tondũ we oimĩrĩirie tene, na tha iria twĩtĩtio tũkuue nĩ cia mũhianĩre wa mũtharaba wake mbere ya gũtuĩka cia mũhianĩre wa thũmbĩ.)
GŨKĨRA ATIA WA THĨNA-INĨ NĨ ŨKONANA ŨTIA-INĨ NA MŨNDŨ WA TIA — RĨĨMBO RĨA KWĨRA RĨRĨA RĨACOKIRIRIO GŨĨMBWO, KWĨRIRWO MŨTONGORIA WA ARĨMBI (Thaburi 18, mũtwe wa rĩĩmbo).
2 Akorinitho 13:1Rĩrĩ nĩ riita rĩa gatatũ gũũka kwanyu. Ũhoro o wothe no nginya ũrũgamĩrĩrwo nĩ ũira wa andũ eerĩ kana atatũ.
NGO YA AIRA AGIRI KANA ATATU --> NDŨIGA-Ĩ ĨKAAGAMBIRIRA.
(Meciria makwa hari niĩ mwene — rwĩmbo o rũmwe rũinagwo maita meerĩ, rĩmwe mũthenya wa ũhonokio, na rĩngĩ rĩngĩ kũrĩ mũnene wa aini: kũrĩ mũndũ wa tha, Ngai eyonanagia arĩ wa tha. Mũndũ ũrĩa ũtengeretete mbaara ĩno nĩoĩte atĩ Ngai acokagĩria tha na tha — tiga nĩ tondũ tha itiheanagwo nĩ ũndũ wa gũcaranĩrwo, no nĩ tondũ nĩ mũthiĩre ũrĩa mũndũ wa tha agucagĩrĩrio thiĩ.)
KĨĨRURU NA ŨHINGĨRIRIA
Wĩcirie ũhoro wa kĩĩruru kĩrĩ thĩ. No ũhote kuona mũhianĩre wakĩo, no mũhianĩre ũcio wiki ndũngĩkwĩra nĩ kĩĩ kĩrehaga kĩĩruru kĩu — no gũkorwo nĩ kĩndũ kĩmwe, o na no gũkorwo nĩ kĩndũ kĩngĩ kĩa ũnene ũtariĩ, na kwoguo hĩndĩ ĩrĩa ũrarora o kĩĩruru wiki-rĩ, no ũhote kwĩrigĩrĩria. Kĩĩruru gĩgĩikaraga kĩrĩ hitho o nginya rĩrĩa ũtheri wa ma ũkuonania kĩndũ kĩrehaga kĩĩruru kĩu gĩkĩ. Hĩndĩ ĩyo nĩguo ũgacokera kũrora kĩĩruru kĩu na wone atĩ nĩ mũhianĩre wa kĩndũ kĩu kuuma o mbere.
Ũguo nĩguo mĩhianano ya Kĩrĩkanĩro-inĩ gĩa Tene ĩrĩ. Nĩ ciĩruru cia ma, iria ciombirwo nĩ mwĩrĩ wa ma — "gĩkĩ nĩ kĩĩruru gĩa maũndũ marĩa magooka; no mwĩrĩ nĩ wa Kristo" (Akolosai 2:17). No rĩrĩ, kĩĩruru ti "mũhiano wa ma kũna" (Ahibirania 10:1), nĩ ũndũ ũcio gũtirĩ mũndũ ũngĩahotire kũmenya ũhoro wothe wa ma na kĩĩruru kĩu kĩiki. Rĩrĩa Kristo ookire, ũtheri nĩwonirie mwĩrĩ ũcio — na rĩu nĩtũcookaga tũrore kĩĩruru kĩu tuone mũhianĩre wa ũrĩa gĩakoretwo gĩkuuĩte kuuma o kĩambĩrĩria.
14.Ahibirania 9:5Igũrũ wa ithandũkũ rĩu nĩ haarĩ na akerubi a Riiri, mahumbĩrĩte gĩtĩ-gĩa-tha. No rĩu tũtingĩhota gũtaarĩria wega rĩu ũhoro wa kĩndũ o kĩndũ.
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ G2435 hilasterion — Gĩtĩ kĩa tha
AKERUBI A RIRIA MAGĨĨKĨRA KĨĪKŨRŨKĨRO GĨA THAĨ KĨĪRURU.
15.Aroma 3:24na nĩ ũndũ wa wega wa Ngai magatuuo athingu o ũguo tũhũ, nĩ ũndũ wa ũrĩa maakũũrirwo nĩ Kristũ Jesũ. (25) Ngai aamũrutire arĩ igongona rĩa kũhoroheria mehia na ũndũ wa wĩtĩkio thĩinĩ wa thakame yake. Ngai eekire ũguo nĩgeetha onanie ũthingu wake, tondũ wa ũrĩa mehia ma mbere ĩyo maarekeirwo andũ matekũherithio, nĩ ũndũ wa gũkirĩrĩria kwa Ngai,
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ G2435 hilasterion — Gĩtĩ kĩa tha
NGAI NĨAIGĮTE KRISTŨ JESŨ ATUĮKE WA GŨTHINGA WA MEHIA NA ŨNDŪ WA WĨTĮKIO WA THAKAME YAKE.
16.Ahibirania 9:11Rĩrĩa Kristũ ookire arĩ mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene wa maũndũ mega marĩa marĩ kuo-rĩ, nĩagereire hema-inĩ ĩrĩa nene na nginyanĩru ĩrĩa ĩtathondeketwo na moko ma andũ, naguo ũguo nĩ kuuga ti ya mũmbĩre wa thĩ ĩno. (12) Ndaatoonyire na ũndũ wa thakame ya mbũri na njaũ; nowe aatoonyire Handũ-harĩa-Hatheru-Mũno riita o rĩmwe rĩa kũigana na ũndũ wa thakame yake we mwene, arĩkĩtie gũkũũra andũ na ũkũũri ũrĩa ũtagaathira.
TITIKŨRĨTWO, TONDŨ TŨTHĨRA WA THĨNA WAKE ŨTIRAAGA --> ŨRĨ MŨERŨ RŨCĨNĨ ROTHE + WĨHOKEKI WAKU NĨ MŨNENE MŨINGĨ.
(Meciria makwa mwene — cookanĩrĩria mũthiĩre ũyũ wothe rĩrĩ rĩmwe. Tha ciũmbũragwo kũrĩa kũrĩ thĩ, na gũkaya rĩrĩa ũrĩ o kũraya, tondũ Ngai etereire na muoroto wa gũtũhonokia. Tha ciathiĩagwo nacio mũthenya o mũthenya, ikamenyagĩrĩrwo ta kĩrĩkanĩro kĩrĩa irĩma itingĩhota kũniina. Tha ciathiĩagwo na hinya ta wa mũthigari, ikarũagĩrĩra mũrũ wa Ithe kana mwarĩ wa Ithe ũrĩ mũbatari, na cikoragwo na thogora harĩ ũrĩa ũciheanaga, o ta ũrĩa gwatuire Ithe thogora wa kũrutwo Mwana wake. Na tha itithiraga hĩndĩ ĩrĩa mũtĩĩri ũrangĩrĩra mũthiĩre — nĩ cia tene na tene, njerũ rũciinĩ o rũciinĩ, na cierainagwo o nginya muoyo wa tene na tene. Nĩwe wakũrutire kũrĩra na mũgambo; nĩwe wagũthiũrũrũkĩire njĩra-inĩ agũtũnge; nĩwe ũkaagũkinyia mũico-inĩ, na tha ciake itigũtiga gũtiga kũhinga o na rĩmwe njĩra-inĩ yothe.)
CIUGO CIA KIRIIKI
Ici nĩ ciugo cia bata cia thomo ũyũ. Hutia kiugo o gĩothe kĩrĩ na tũtombo thĩinĩ wa mĩsigo ĩrĩ igũrũ kuona ũhoro wakĩo haha.
Ũrĩa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ gĩtaarĩirie ũhoro ũyũ makĩria: tha cia kĩrĩkanĩro iria cierĩirwo maithe ma tene (Gũcookerithia 7:9; Thaburi 89:28) nĩ tha o iria itũũraga tene na tene na igakinyĩra njiaro ciothe (Thaburi 100:5; Luka 1:50) — ũrĩa wehĩtirwo kũrĩ Isiraeli nĩ ũhingĩtio na ũgatigwo ũhingũkĩte kũrĩ thĩ yothe.
Ũrĩa ciugo ciakoragwo na bata: kiugo gĩa Kĩhibirania racham (H7355/H7356, kũiguĩra tha, tha nyingĩ) nĩ kĩrĩ na ũrata na kiugo kĩa nda ya mũtumia, na kiugo gĩa Kĩngiriki splagchnizomai (G4697, gũthĩnĩkwo nĩ tha) nĩ mũhianĩre o ro ũcio ũkuuĩtwo thĩinĩ wa rũthiomi rũrũ rwerũ — tha ciraiguagwo handũ-inĩ hariku mũno wa thĩinĩ, mbere ya guoko kwambĩrĩria gũthiĩ.
Ũrĩa ũhoro ũyũ ũkũhutagia we: ũka na njĩra ĩrĩa andũ arĩa atumumu na mũtumia wa Kaanani maathiire nayo — anĩrĩra ũkĩmĩũria (Mathayo 9:27; 15:22); thiĩ na njĩra ĩyo kũrĩ mũrũ wa nyũkwa, na ndũkaahingĩrĩrie tha ciaku kũrĩ we (1 Johana 3:17); na rĩrĩa tha igũkũrĩhia kĩndũ-inĩ, ririkana atĩ ciamũrĩhirie kĩndũ kĩnene makĩria mbere (Afilipi 2:7-8).
Ũguo nĩ ta kuuga atĩa harĩ tene na tene: tha cia Mwathani witũ Jesũ Kristũ nĩcio ciarĩkanĩirio, igatongoria kũrĩ muoyo wa tene na tene (Judi 21), na itiagaga kũhingio — tha ciake nĩ njerũ rũciinĩ o rũciinĩ (Macakaya 3:22-23), nginya kũrĩ ĩrĩa ya mũthia.
Njĩra ya kwerũhia meciria: thakame ĩrĩa ĩminjaminjĩirwo na mbere ya gĩtĩ kĩa tha maita mũgwanja (Alawii 16:14) nĩ mĩhingo ya kũingĩra Mũthenya wothe wa Kũhoroherio — mbũri igĩrĩ, na thenge ĩrĩa yakuuaga waganu ĩgatwarwo werũ-inĩ, na mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene agĩtoonya rĩmwe o mwaka thutha wa gĩtambaya (Alawii 16; Ahibirania 9).
Ũguũrio ũngĩhoteka: ihengere cia watho ciakomeire thĩinĩ wa ithandũkũ, na gĩtĩ kĩa tha gĩakomeire igũrũ rĩacio, na Ngai aaragia arĩ igũrũ wa gĩtĩ kĩa tha, ti kuuma harĩ watho wene. Ndeheririe watho wake nĩguo acemanie na mũndũ — nowe agĩkĩhumbĩra na thakame, na agĩcemania nake o kũu. Tha nĩcio ituĩkĩte handũ ha gũcemania kuuma hĩndĩ ĩyo, na o na rĩu no guo ikoragwo. (Meciria makwa mĩene)