Padahn Paipel me Poahsoan — Rongamwahu en Sises Krais
PATOHWA TAPIADA
Sounpar 700 mwohn Sises ketiketida, soukohp emen ntingihedi mwar me seri menet pahn adaneki. Kaidehn mwar ehu me aramas kin kihong aramas teikan. Ke sohte anahne kamehlele mehkot pwe ke en wadek onop wet. Ke anahne ihte men mwadangihong. Ede mehlel me koaros me momour ese mwaren Sises. A malaulau me wadekehr dahme Paipel pein mahsanih duwen ih oh song wehwehki pein irail. Dahme ke kamehlele rahnwet, oh dahme padahkihong uhk mahs, e sohte kahrehda wekpeseng ong kiht. Se peren kihte omw ketido met pwehn kalaudehla omw wehwehki Sises sang ni utepen mepwukat. Iren Paipel koaros ntingdier unsek, pwe ke en kilangada lepin lokaia unsek oh kaidehn kisehte. Wasa me Paipel mahsanihong ni sansal, onop wet pil kin mahsanih met. Wasa me kaimwseklahn kohsang duapen iren Paipel kan me kapatapataneki, onop wet pil kin mahsanih met. Sohte mehkot met me poahsoanki mahsen en aramas emen. Met wadek dahme soukohp mwahnger.
ANCHOR TAPWI
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
KISIN SERI MEN IPWIDIER + PWUTAK MEN KIPEDONGDI --> MWARE PAHN ADANEKI KOHT MANAMAN.
Sounpar 700 mwohn ipwidien Sises, soukohp emen ntingihdi me seri menet pahn adaneki Koht Manaman. Seri Sises wonohn nan wasahn kamwenge mahn akan. Wadek iren Paipel wet mpwohsang. Iren Paipel kan kin kasalehda uwepen mahsen en padahk wet.
1. A. KOHT ME MAHSANIH “KITAIL” — KOHT EHU, OH ME LAUDSANG EMEN KIN MAHSANIH
IHS ME I PAHN KADARALA, OH IHS ME PAHN KOHLA ONG KITAIL?
(Ei madamadau pein ie: Tehk kanahieng Aiseia 6:8. Iren wehl pwoat me kohlokohl mwohd riau nan lepin lokaia teieu: "Ihs me I pahn kadarala" oh "ihs me pahn kohla ong kiht." Aramas teieu me ketikida lepin lokaia teieu oh pahleu ni ohng ehu lepin lokaia. Met sohte sapwung en ntingdi, oh sohte pil wehwehki me Koht kin doadoahngki lepin lokaia pahleu pwehn ketin kasalehiong pein ih nikis. Soangen mwomwohdiso wet kin pwurehng wiawi pak tohto, nan pwuk tohto en Paipel, erein sounpar tohto samwalahr.)
(Ei madamadau ong pein ngehi: Deuteronomy 6:4 kin kaunda daudaur wet pwon. Mie Koht ehute, oh iei ihte: kaidehn riemen, kaidehn silimen, kaidehn ngedehr. Iren mahsen mehlel nan daudaur wet me pahn kasalehda me mie Koht kaeriemen, wehwe sapwung, oh Deuteronomy 6:4 iei kasongsong ong met. Tehk lepin lokaia en Hihpru me iren mahsen wet doadoahngki ong “ehu.” Lepin lokaiao iei echad. Iei lepin lokaia me pil doadoahngki ni ahnsou me soutik oh nimenseng adaneki RAN EHU, mendahki rahn ehu kin audekihda pere riau, oh ni ahnsou me ohl emen oh eh pwoud adaneki UDUK EHU, mendahki ira aramas riemen. Pwuhk Sarawi pilada lepin lokaia ong “ehu” me kak audekihda me laud sang aramas ehu loale. Genesis 1:26 eri ntingihdi mahsen en Koht: “kitail en wia.”)
(Ei madamadau kan: Aiseia 45:5 kin kasalehda pali teio en padahk mehlel wet, oh onop wet sohte pahn sohpeisang mepwukat. Koht ketin mahsanih sansal me sohte pil emen Koht mie likin ih. Mehkoat me pali teikan en pelien pwuk wet pahn diarada sohte kak kihong Koht kaiaru men. Ahpw dahme re pahn uhdahn diarada iei mehkot me kapwuriamwei oh mwahu sang Koht kaiaru men: Koht tehmen ketin kasalehda pein ih ong aramas akan.)
2. B. IH MEN ME ADANEKI TOHNLENG EN KAUN — MEN OH ADANEKI KOHT
Lepin lokaia en Hipru me kawehwehiong "tohnleng" iei malak (H4397). Malak wehwehki emen me kadarala. Malak kin adaneki doadoahk en aramas me kadarala, kaidehn irair en aramaso. Tehk dahme Pwuhk Sarawi kin wia ong aramas kadarala wet ni koasoi kan pahn.
E KIHONG MWARE KAUN-O ME MAHSANIHONG IH, KOMWI KOHT KETIN MASANIEI.
(Ei madamadau pein ei: Mepwukat riau nan Senesis 16 anahne en kauwehdi tounwadawad. Keieu, meo me adaneki "tohnleng en KAUN-O" mahsanih, "I pahn kalaudehla kadaudokomw." E sohte mahsanih "KAUN-O pahn kalaudehla kadaudokomw." E mahsanih nin duwen ih me pahn wia kalaudepe. Keriau, iren Paipel pein, kaidehn madamadau en Akar, kin adaneki tohnleng en KAUN-O wet "KAUN-O me mahsanihong ih." Akar kin adaneki aramas menet "Komwi Koht." Sounkoasoi en pwuhken Senesis pil peikiong Akar.)
PEIN IE I INOUKIHDA, KAUN-O KETIN MASANI --> NAN KADAUDOKOMW WEHI KAN AKAN EN SAMPAH POHN PAHN ALE KAPAI.
(Ei lamalam pein ei: Tapihada mahsen riau nan Senesis 22:11-18. Mahsen keieu iei "Ke sohte kihsang ie noumw pwutak." Eipraam wie meirongki nah pwutak ong Koht. Me mahsen wet, e mahsanih me pwutako sohte kihsang sang reh. Mahsen keriau iei "Pein ie me I kahukihla, mahsanih KAUN-O." Ni ahnsou mahs, aramas kin kahuki mwaren emen me lapa sang ih. Meninkeder me wiawihda ihte pwehn wadawadohng mahsen sohte kin kahuki pein ih. Meninkeder wiawihda sohte kin iehda inou ehu ki mwaren inoun Koht. Ipru 6:13 kihda kahrepe. Ipru 6:13 mahsanih me Koht kahukihla pein ih. Ipru 6:13 kasalehda kahrepe wet: "pwehki sohte mie me lapa sang ih me e kak kahuki.")
(Ei madamadau kan: Eksodus 3:2 mahsanih tohnleng en KAUN-O. Iren wehsang ni pak riau, Eksodus 3:4 mahsanihki KAUN-O, oh Koht. Tuhke teisikot, kisiniei teisikot, oh ngihl teisikot me pwarada nan wasa riau pwukat. Pwuhk Sarawi sohte kin wia met likamw ehu me sohte pahrek. Ngihl wet ahpw pwarehki mwar me Israel pahn wewetki kohkohlahte: NGEHI IHO NGEHI.)
7. IRE TOHROHR, AHPW WASA EHU — TUHKE ISIHS OH SISES NAN PERE EN TEHNPAS SARAWI
Ioanej 8:56Jam omail Apraam peren kida, me a pan kilan ai ran. I ari kilaner ap peren kidar, (57) Juj oko ap indan i: Par limeijok kaik dau po ’mui, a kom kilaner Apraam? (58) Iejuj kotin majani on irail: Melel, melel I indai on komail, I mier mon Apraam. (59) Irail ap rik takai, pwen kajuk i, i ap kotin oki jan irail pein i, kotila jan nan im en kaudok o.
I mier mon Apraam --> Irail ap rik takai, pwen kajuk i.
(Ai lamalam pein ei: Kihong ekei wasa riau pwukat nanpwungen oh mweid en soahng me weksang nan ira en kalaehda kitail. Ni tuhke tikitik me ijih, ngihl me pwilisang nan kisiniei mahsanih I AM (Ngehi Me Mih). Moses rir mesahn ni tuhke tikitik me ijih. Nan tehnpas sarawi, ohl emen me uh mwohn pokon ehu mahsanih I AM (Ngehi Me Mih). Pokon ako ale takai. Pokon ako sohte pingkeder duwen dahme Sises mahsanih. Pokon ako wehwehkihda mwahu dahme Sises mahsanih. Pokon ako kopwungih mahsen en Sises pwe re konehng en katakaikihla. Kilang pil me Sises sohte mahsanih "mwohn Eipraam eh mie, ngehi I WAS (I mihier)." Sises mahsanih I AM (Ngehi Me Mih).)
KISEHSANG SANDAL KAN SANG NI NEHMWI, PWE WASAO ME KE UH IE SARAWIHIER.
(Ei madamadau kan me pein ei: Tehk kosonned ohte, me karanih koasoi ohte, me kohieng ohl riemen, me weksang emenemen ni sounpar epwiki kei. Ni tuhke tehtehr, kosonned kohsang ngihl me pwuhken Paipel kin adaniki KAUN oh Koht. Nan liki en Seriko, kosonned kin kohsang emen ohl me uh wasao, dipwisoun mahwen ehu mie nin lime. Sosua e pwupwudi oh kaudokiong ohl menet. Ohl menet sohte kang kaudok wet. Kupwurehki met iangahki dahme tohnleng mehlel emen kin wia ni ahnsou me aramas emen song en kaudokiong tohnleng. Tohnleng me nda, "Ngehi rai en pwais kompoakepahmw" (Kaudiahl 19:10), oh "Kaudokiong Koht" (Kaudiahl 22:9). Sohn e song riapak en kaudokiong tohnleng emen, ahpw ansau riau koaros tohnleng sapeikida. Sohte emen me sapeikida kaudok en Sosua nan liki en Seriko.)
11. B7. AHNSOU WET, KADEIK KAPW KIN MAHSANIH MEHKOT ME INENEN SANSAL
Ioanej 1:18Jota me kilaner Kot kokodo, o ieroj ta, me kin kotikot pan kupur en Jam o, i me kotin kajaledar i.
Timoteuj I 6:16Pwe i eta ieiaj joutuk, me kotikot nan marain, me jota meamen kak on, me jota aramaj kilaner, o jo kak kilan, i en waunla manaman joutuk! Amen.
KOUSOANDI NANPWUNGEN MARAINO ME SOHTE MEN AP KAK KOHDO --> ME SOHTE MEN KILANGEHR, DE KAK KILANG.
Eri met, mihedi palio en Pwuhk Sarawi ni keimw riau oh wadek palio ko pene.
Testament Mering kin koasoia pak toto, me aramas akan kilangehr aramas menet, lokaia iang aramas menet, tungoal mwohn aramas menet, oh peiong aramas menet, oh mour.
Kadehde Kapw kin mahsanih, ni sansal oh pak siluh, me sohte emen me kilangehr Koht Sahm mwohn met, oh sohte emen kak kilang Koht Sahm.
Mahsen riau pwukat karos me mehlel. Aramas me aramas akan udial nan Testament Mering oh Sahm me aramas sohte kak kilang, ihme sohte aramas ehu. Sohn kasalehda ihs me aramas kan udialahr. E mahsanih me aramas me aramas akan udial iei Ohl kis, Ohl kis me kaunopadahr, Ohl kis me kin kotikot pahn kupwur en Sahm, oh me Ohl kis wet kin kahluwahwei Koht Sahm wasa aramas kak kilang Koht Sahm ie.
[IREN PAIPEL KAN KAPATAPENE — SOHTE IREN PAIPEL EHU KIN NDA MEPWEHIT KELEPW]
(Ei madamadau kan: Kanahieng oh mehlel wasaht, pwe iet wasa me aramas kak tapihada wia kapatapat ong Paipel. Dahme e KASALEHDIH INEN: pein iren Testament Marain kahdaneki aramas pwoat me pekederdo E KAUN oh Koht, oh aramas akan me tuhwong aramas pwoat me pekederdo kin nda duwehte. Pali ohte kaidehn kaimwsekpen madamadau. Pali ohte iei dahme lepin lokaia kan mahsanih. Dahme LEL KIN KOMPOSIN IREN KESIKESIK: me aramas menet me sansal iei mehlel Sapwellime. Sohte iren kesikesik ehu me mahsanih "tohnleng en KAUN-o nan Kenesis 16 iei Sises." Kaimwsekpen wet kin lel sang koasoanepene Sohn 1:18, Sohn 5:37, oh 1 Timoty 6:16 ren pwoud iangahki poadopoad en Testament Marain kan oh idip ihs me kilangla. Ih kahrepen mahsen tag pahn mih wasao, oh e pahn mihmihte wasao.)
12. B8. MENINKEDER-ME-IEI-KAUN-O PWARADA KEP TIKITIK NI IMWIN TESTAMENT MAH
I pahn kadarala nei mesenwohl + e pahn kaunopada elen mwohi --> Kaun-o pahn ketin pwarodo mwadangete ong sapwellime tehnpas, iei mesenwohl en inowo.
13. KILANG TOHROHR, IRAIR TEIEU — MENINKEDER ME INOUPADAHR, OH MENINKEDER ME KASALEHDA
Markuj 1:2Duen a intinidi ren jaukop Iejaia Kilan, i kadarala moui men kadar me pan kaonopada al omui! (3) Nil eu likelikwir jili nan jap tan: Komail kaonopada al en Kaun o kaineneda al a! (4) Ioanej kotido wia paptaij nin jap tan o padapadak duen paptaij en kalula on lapwa dip akan.
KILANG, I PAHN KADARALA AI MENINKEDER MWOHN SILANGMW --> KAUNOPADA AHLEN KAUN-O.
(Ei madamadau kan me pein ei: Malakai 3:1 kin kasangahda aramas riemen me pekederdo nan iren wehis ehute. Emen aramas pekederdo pahn kohla mwohwe pwehn kamwakelehda ahl o. Aramas pekederdo teio adaneki "Kaun-o" oh "sapwellimen inowo tohnkadar." Aramas pekederdo keriau wet iei ih me pahn ketido nan tehnpas sarawi sapwellimen Kaun-o. Mark kin tapiada Rongamwahu en Mark ni eh kin kaselehda mahsen wet sang Malakai 3:1. Mark kin kasangahda me kin kamwakelehda ahl nin duwen Sohn, nan sapwtehn. Met kin kesehla aramas pekederdo keriau ni sohte adaneki sang Mark ni ahnsowo. Kadaudok en Kahk kan kaimwseklahr ni eh awiawih ohl pekederdo emen me pahn iei Kaun-o. Kadaudok Kapw kin tepida ni ahnsou me tohnkadar wet ketiket kohdo.)
14. TUHKE KE KIDEHNG POHN NAH PWUTAK KIS — ABRAHAM OH AISEK POHN NAHNA
Eipraam ale tuwi ko en meirong isihs, oh kihdiong pohn nah pwutak Aisek --> ira riemen ahpw iang mwekid.
(Ei madamadau kan me pein ei: Nan Senesis 22:6, sahmo sohte wa tuka kan. Aisek me wa tuka kan pohn dohl o. Eipraam pahn kihdi Aisek pohn tuka pwukat. Lepin lokaia en Hipru ong tuka pwukat iei ets (H6086). Ih lepin lokaia me kin doadoahk ong tuhke mour ehu, oh pil ong tuka me deidepwer kohla. Iei pil lepin lokaia me kin adaneki tuhkehn mour, oh tuhke me mi nan kesehn mwetuwel o.)
(Ei madamadau kan: Sahm men, nah pwutak ieias men me sahmo poakohng, dohl ehu, tuhke me pwidipwidiong pohn tapwin pwutako, oh pwutako alialu pahn tuhkeo. Soahng wet wiawi pak riau nan Pwuhk Sarawi. Ni ahnsou keieu, nan Senesis 22, Koht ketin katokehdi naipo. Koht ketikihda sihpw men wiliandi pwutako. Ni ahnsou keriau, ni lohpwuwo, sohte me kaukauhdi mehlao. Ni ahnsou wet, Pwutako iei me wiliandi. Menlau pil kilang ehu soahng tohrohr nanpwungen soangen wia riau pwukat. Aisek idihdi, "ia sihpw pwutakieo?" Sohte pasapeng ong peidek en Aisek ni rahno. Pasapengo pwarodo mwuhr, ni pillapo Sordan, sang rehn Sohn. Sohn kasaledahng ohl emen me kohkohdo mpe.)
1.Ioanej 1:29Mandan ran o a majani Iejuj a koti don i ap majani: Kilan Jippul en Kot, me kin wawei dip en jappa!
NAH PWUTAK KIS, MEN KOMWI KIN LOALLOALDIKI --> E KIHLA SAPWELLIME PWUTAK KIS.
3.Men Ipru 11:17Ni pojon Apraam maironki Ijaak, ni a kajonejon o mueidala na ieroj, murin a aleer inau o. (18) Iran I a lokido: Jan Ijaak kadaudok om me pan irerok wei. (19) Pwe a aja, me Kot pil kotin kak kamaurada i jan ren me melar akan, I me a pil pur on naine kin i, pwen wia karajepa eu.
E KETIN MEIROHNGALA SAPWELLIME OHL ME IPWIDIPWID TA --> PWEHKI E KAMEHLELE ME KOHT KAK KETIN KAIASADA IH, IEI SANG MEHLA.
(Ei madamadau kan: Sounntingihdi en pwuken Ipru kin doadoahngki lepin lokaia Krik ehu me duwehte me Sohn kin doadoahngki ong Sises. Lepin lokaiao iei "wina keieu," monogenes (G3439). Sounntingihdi en pwuken Ipru mahsanihong kitail dahme Eiprakam medemedewe nan ah kohkohdahlahng pohn nahnao. Eiprakam medemedewe me Koht kak kaiasada pwutak menet sang mehla. Eiprakam mahsanihong pwulopwul akan me mihmi pahn dohl kis, "Ngehi oh pwutako se pahn kohlahng wasao kaudok, oh se ahpw pahn pwurodo rehmwail." Eiprakam kasikasik me e pahn iang Aisek keid kohdi sang pohn nahnao. Eiprakam alehdi Aisek, sounntingihdi en pwuken Ipru mahsanih, "ni mwomwen kasarawi ehu." Mwomwen kasarawi wet kin wehwehki kilel de mwomwohdiso ehu. Rahn siluh mwurin kosonnedo, pwutak emen me duwehte me mehlahr pwurehng mour.)
16. KAWEHWEHN DUWEN WASAO — ire men sawas, kaidehk mehn koasoi me iren wehk kan kin kasalehda ni sansal
E KASOHKALAHR SAPWELLIME NGEN LEL MEH + E WERIALANG ME DIPAN KAN --> E WAHDA DIPEN ME TOTO, OH KOASOANEDI PEKI SANSAL ONG ME DIPAN KAN.
(Ai lamalam pein ie: Wadek Aiseia 53:9 oh mwuri wadek pil ehu ien Aiseia 53:10, nin sansal ar kohkohla. Kisin lokaia keieu kohwehwehki me ladu me MELAHR oh sarepedier nan sousoun ohl kepwehpwe men. Kisin lokaia kaimwiseko kohwehwehki me mwurin ngenin ladu wiawihong meirong en dihp, ladu pahn KILANG kadaudoke oh pahn KEREN kohlahte ah rahn akan. Kisin mahsen riau pwukat sohte kak melel ni ahnsou ehu ong ohl emen me pahn mihmihte melahr. Iasada wiawi kohwehwehdier nan warong wet en Aiseia, sounpar 700 mwohn ah pweida.)
18. KILANG TOROHR, MWEKID LEKATAHIO — pelien nting en soukohp men, oh ohl emen nan werennansapw wadek ni ngil laud
Waiwa 8:32A iet waja nan kijin likau o me a wadoker: Duen jip amen, me pakara wei, pwen kamela, o duen jippul, me kin nenenlata pan me kote jan wun a, iduen a jota kotin dauaja pajan jilan i. (33) A ni a karakarak a jolar pakadeikadar. A ij me pan kak kaweweda duen jau i kan? Pwe a ieiaj wijike janer jappa. (34) Jaumaj ap japen Pilipuj majani: I men poeki re omui, ij me jaukop katitiki met? Duen pein i de duen amen? (35) Pilipuj ap kotiki pajan au a, padaki on i ronamau en lejuj, tapiada nan kijin likau wet.
IHS ME SOUKOHP WET KOASOIA DUPENGKI? --> PILIP TAPIADA SANG NIN PWUHK SARAWI PWOATO, OH KALOHKI ONG IH IESUS.
(Ei madamadau kan me pein ei: Met peidek mehlel ehu, me idingkihda ni ngihl laud sang ohl emen me saikinte rong pasapengo. Peidekeo iei: ihs me soukohpo kin lokaiahki? Pasapengo kaidehn kupwuren pein Pilip. Pilip tapihada sang iren wehk pwoat me e ntingdier nan Aiseia 53. Pilip padahkihda Sises sang iren wehko. Wadawad en wahnpoaron kan pein irail duwen Aiseia 53 ntingdier ong kitail. Sohte emen anahne dodouki wadawad en wahnpoaron kan duwen Aiseia 53.)
19. E. IMMANUEL — KOHT MPATAT, SERI ME IPWIDI OH PWUTAK ME KISAKISALDA
(Ei madamadau kan: Mahsanih audepen doadoahk riau nan Aiseia 9:6. Doadoahk riau kan sohte wia doadoahk teieu. Doadoahk riau kan sohte mihmi ni audepe wet sang mwahn wiawi. Kisin seri men IPWIDI. Pwutak men KISAKISALONG. Ipwidi kin kawehwehda duwen kisin seri o eh ketido nan sampah. Kisakisalong kin kawehwehda dahme wiawihong Pwutak men me mihmier mahs. Met kitail pahn tehk mwar akan me kisakisalong kisin seri wet. Aiseia 9:6 sohte mahsanih me kisin seri pahn rasehng Koht manaman. Aiseia 9:6 mahsanih "mware pahn adaneki Koht Manaman." Mwar keieu nan listo, Kapwuriamwei, iei pele (H6382). Pele kin iang tepin lepin lokaia me Manoa alehdi nan Sounkopwung 13, ni ah peki mwar ehu ap sohte kak alehdi. Nan Aiseia 9:6, mware kisakisalong.)
SANG KOMWI E PAHN PWARADO, IEI IH ME PAHN KAUN NAN ISREL --> A SAWASA ME TAPIADA SANG MASAMAS, SANG KOSOHKAMWAHU.
(Ei madamadau kan: Lepin lokaia ehu nan Maika 5:2 kin kolokol perpen mwomwohdiso pwoatet pwon. Kaun menet PWARADO sang nan kahnimw tikitik ehu. Pwarada sang nan kahnimw tikitik ehu iei tepin mehkot, wasa aramas emen kak alu lel. Ah PWARPWARADA sang mahs kohkohlahte, sang ni ahnsou soutuk. Pwarpwarada sang ni ahnsou soutuk sohte kin wia tepin mehkot. Maika koasoiadahr mehlel riau ko nan lepin lokaia ehute. Maika sohte kamwakelekeldi ehu rehn ira.)
20. F. KADAUDOK EN LIH OH LIH TOHROHR — INOU TAPIN OH KAPWAIADA
NANPWUNGEN KADAUDOKOMW OH KADAUDOK EN LIHO --> E PAHN KAUWEHLA MONGIOMW, OH KOMW PAHN KAUWEHLA KIDIN NEHN.
(Ei lamalam pein ie: Koht ketin mahsanihong Senesis 3:15 ong sineik nan mwetuwelo, ni ahnsou me dihp pedolongehr nan sampah. Senesis 3:15 iei inou tepin en emen sounkomour nan Pwuhk Sarawi pwon. Tehk irair en ih meseinen kadaudok wet me mahsanih. Nan luhwen Pwuhk Sarawi, koasoandi en peneinei kin kohsang rehn ohl akan. Karasaras kan iei kadaudok en Eipraam oh kadaudok en Depit. Wasaht, pekehlek ehu, nan tepin mehkoaros, kadaudok me mahsanih iei kadaudok en LIH. Pil tehk lipoas riau nan iren wet, me sohte duwehte ehu me tohrohr. Kilin nehn en kadaudok en liho pahn ohla. Moangen sineiko pahn wesupeseng.)
2.Men Kalejia 4:4A anjau lao leler, Kot ap kotin poronedo japwilim a Ol, me ipwidi jan ren li amen, ap mi pan kapun o. (5) Pwen kajaledoka ir ala, me mi pan kapun, pwe kitail en wiala japwilim a jeri.
SEREPEIN MAKELEKEL MEN PAHN LISEHDA, OH NAITIKIHADA PWUTAK MEN, OH RE PAHN KIHONG MWARE IMMANUEL.
Matäuj 1:18Nan iet duen Krijtuj a kotin ipwidier: Ni anjau me in a Maria kijin nin on Iojep, a diarokadar, me a lijeanekier Nen jaraui mon ara tu pena. (19) A a warok Iojep ol pun amen, ap jota men kanamenokala i, ap kupukupura, en rir muei jan i. (20) A ni a kotin madamadaue duen mepukat, kilan, tounlan en Kaun o pwara don i ni a aliman masani: lojep nain Dawin I koe, der majak, en ale om wurok Maria, pwe Nen jaraui me a liean kidar. (21) A pan kaipwiedi jeri ol amen, mo koe pan ki on mar a lejuj, pwe a pan dorela japwilim a aramaj akan jan nin dip arail. (22) Mepukat karoj wiauier, pwen pwaida me lokido jan Kaun ren jaukop o, me majani: (23) Kilan jeripein makelekel o pan lijeanda, ap kaipwiedi jeri ol amen, irail ari pan ki on mar aImanuel; iet wewe: Kot me kotin ioian kitail.
mo koe pan ki on mar a lejuj, pwe a pan dorela japwilim a aramaj akan jan nin dip arail --> irail ari pan ki on mar aImanuel; iet wewe: Kot me kotin ioian kitail.
(Ai lamalam pein ei: Wekpeseng nanpwungen ira kasoi riau iei mahn me e padahkihong kitail. Aiseia 7:14 mahsanih E (li) pahn kihong seri kisin mwar Immanuel. Madiu 1:23 mahsanih IREHLA pahn kihong seri kisin mwar Emmanuel. Nan sapwellimen Aiseia kasoi, nohno ehu me kin kihong nah seri mwar. Nan sapwellimen Madiu kasoi, aramas koaros me kin kihong Sises mwar. Madiu pil wia mehkot me sohte emen tounwerekih anahne en kaikaidih. Madiu uhdi oh kawehwehda mwaren seri ong tounwerek nan pein iren doaropwe en Madiu. Sohte emen tounwerek nan mwehin koaros kak sohte wehwehki dahme mwaren Emmanuel wehwehki. Emmanuel wehwehki Koht kin ketiket rehtail. Madiu pil sohte mahsanih ipwidien Sises kihong Madiu ememen kupwurokong sapwellimen Aiseia kokohp. Madiu mahsanih mepwukat koaros WIAWI pwehn sapwellimen Aiseia kokohp en PWARADA mehlel.)
1.Lukaj 1:31A kilan, komui pan lijeanda o naitikeda jeri ol amen, a komui pan ki on mar a Iejuj. (32) Nan i me pan lapalap, o a pan maraneki Japwilim en Kaun lapalap, o Kaun Kot pan kotiki on i mol en jam a Dawid. (33) O a pan kakaunda kadaudok en Iakop kokolata, o japwilim a wei jota pan imwila. (34) Maria ap majani on tounlan o: Daduen mepukat pan kak wiaui, aki i jaja ol amen? (35) Tounlan o kotin japen majani on i: Nen jaraui pan kotin ti po omui o rojon en Kaun lapalap pan kipa komui di, i me jaraui o, me pan ipwi jan komui, pan marenki: Japwilim en Kot.
IA DUWEN MEND WET PAHN WIAWI, PWEHKI I SOHTE ESE OHL? --> MEN SARAWI EN KOMWI ME PAHN IPWIDI PAHN ADANEKI SAPWELLIMEN KOHT.
(Ei madamadau kan: Peidek en Meri nan Luk 1:34 iei peidek me kin pahsang, oh aramas akan kin pil pekipeki peidek pwoatohte lel rahnwet. Sapeng me kohieng ih kaidehn akamai ehu. Iei kasalehpen dahme Koht kohkohlahte wia. Tehk mwohd me adaneki nan Luk 1:32: "mwohd en semen a Depit." Iei mwohd ohte me Aiseia 9:7 mahsanih me seri men pahn kousoan powe, oh iei ihmw en nanmwarki ohte me Melkahka 110 ntingihdi.)
22. G. MAHSEN ME WIALA PALIWAR — OH IA DUWEN AROMAS EN KAK DIAR IH
1.Ioanej 1:1MAJAN kotier ni tapi o, a majan kotier ren Kot, a majan me udan Kot. (2) I me kotikot ren Kot ni tapi o. (3) I me dipijou karoj tapi kidar, o jota man meakot mia, me kaidin i kotin wiadar (4) Maur mi re a; o iei maur o marain en aramaj.
(Ei madamadau kan: Lepin lokaia en Krihk me Sohn kin doadoahngki ong "kaukauson" nan Sohn 1:14 iei skenoo (G4637). Skenoo wehwehki en kauwada impwal oh mihmi nan impwalo. Nan mahs, Koht mahsanihong mehn Israel kan re en kauwada impwal ehu pwe Koht en ketin kousoan nanpwungarail, oh re kauwada sang kilin mahn kan, tuhke kan, oh kohl (Eksodus 25:8). Nan Sohn 1:14, ekso duwehte pwarodo, ahpw impwalo iei paliwaren aramas emen. Impwal me mi nan sapwtehno wia mahs en padahk mehlel me Sohn kin kawehwehda, me pwungpwungala oh kasalehda paliwaren Sises Krais. Kadehde Kapw kin kasalehda impwal wet nin duwen mwotomwot ehu, kilel ehu me kasalehiong Sises Krais, ihte mwurin eh kasalehda dahme mwotomwoto pwarodahng ie. Sohn kin ketin kasalehda met ni sansal nan Sohn 1:14.)
1.Men Koloje 1:15I me kajale pan Kot, me jo janjal, me mejeni en audepa karoj. (16) Pwe karoj wiauiki i, karoj me mi nanlan o jappa, me janjal o me jo janjal, ma me poe kan, de jaumaj akan, de wei kan, de manaman akan, meakaroj wiauiki i o on i. (17) O i me kotikot mon meakaroj o meakaroj memaureki i.
Pwe aude pan me udah Kot karoj kotikot re a, nan pein war a --> O komail me unjok kilar I.
24. G5. IADUWEN KE DIARADA IH — E KETIN MAHSANIHONG KITAIL WASA SE PAHN KILANG IE
Ioanej 5:39Komail kin kalelapok nan kij in likau kan, pwe komail lamelame, me maur joutuk mi lole. Ari, iei irail, me kin kadede ia. (40) A komail kan ko don ia, pwe komail en aneki maur.
Komail kin kalelapok nan kij in likau kan --> Ari, iei irail, me kin kadede ia.
(Ei madamadau kan me pein ie: Sises mahsanih met nan Sohn 5:39-40 ong ohl ako me ese Pwuhk Sarawi mwahusang meteikan me momour ni ahnsowohte. Re kak sarahda. Sises mahsanih ong irail me pwuhk sarawi pwon me re sarahdahr wie kasalehda ih, oh me re sohte pahn men keiong reh pwehn ale mour. Eseh mahsen en Pwuhk Sarawi kaidehn duwehte esehda aramas me mahsen ako kin koasoia duwen ih. Sohte wasa teio ke pahn kak rapahki mour ie. Sises sohte mahsanih ke en rapahki pepehm en loalomwomwen. E mahsanih ke en rapahki Pwuhk Sarawi kan.)
1.Lukaj 24:25A kotin majani on ira: O koma meid lolepon o pwand nan monion omail, en kamelele meakan, me jaukop akan kopadar. (26) Kaidin i, me udan Krijtuj en kalokolok ap kodalan a linan? (27) A ap kotin kawewe on ira kijin likau kan duen pein i, tapiada ni Mojej kokodo lel jaukop akan.
3.Lukaj 24:44A kotin majani on irail: I majan akan, me I ki on komail er, ni ai mimieta re omail, pwe karoj en pwaida, me intinidier duen nai nan kapun en Mojej, o jaukop akan, o pjalm akan. (45) I ap kotin kalolikoni irail, pwe ren dedeki kijin likau kai.
ni ai mimieta re omail, pwe karoj en pwaida, me intinidier duen nai nan kapun en Mojej, o jaukop akan, o pjalm akan --> I ap kotin kalolikoni irail.
(Ei madamadau kan: Luk 24:44-45 kin kihda pasapeng en peidek me onop wet pwon kin idihdih. Pasapeng wet kohsang nan silangin Sises, mwurin Sises ketin iasada sang nan sousou. Sises ketin kadaneki palimensapw siluh en Kaudiahl Mering: kosonned en Moses, soukohp akan, oh melkahka kan. Palimensapw siluh pwukat koaros iangahki wia Kaudiahl Mering pwon. Sises mahsanih me audepen Kaudiahl Mering pwon mie mepwehk loal duwen ih. Sises sohte mahsanih me ekei tehi kisehn Kaudiahl Mering mie mepwehk loal duwen ih. Sises ketin wiahda mehkoahiek riau ong sapwellime tohnpadahk kan. Sises ketin ritingada PUKEN KAUDIAHL ong tohnpadahk ko. Sises ketin ritingada PWEIN LOAL en tohnpadahk ko. Aramas emen anahne mepwoat riau pwukat. Aramas emen kak koledi Pwuhk Sarawi pwon nan pehnara oh ahpw pil anahne Sises en ketin ritingada mesen aramaso pwe en kilangada Sises loalen Pwuhk Sarawio. Wadek Pwuhk Sarawi. Peki rehn Sises en ketin ritingada Pwuhk Sarawi ong uhk. Usehla wadek Pwuhk Sarawi.)
4.Ioanej I 1:1ME kin mia jan ni tapi o, me je ronadar, me je kilan kier pein maj at, me je ududialer, o me pa at dokeer, iei majan en maur; (2) O maur janjaledar, o je kilaner, o kadede, o padaki on komail maur joutuk, me kotikot ren Jam, a ap janjal don kitail. (3) Me je kilaner, o roner, iei me je pil katitiki on komail, pwe komail en pil waroki on kit. A kitail waroki on Jam o Japwilim a Iejuj Krijtuj.
RONGADA + KILANGADA NI PWOAT MESEN + KILELEKILELDA + PEHT AT KOLKOLE --> IEI MOUR SOUEIMWIS WET, ME MIHMI REN SAHM, OH KASALEDIONG KITAIL.
(Ei madamadau kan: Sohn koasoanehdi kadaudaupen paliwar kan ni ah kupwurki nan 1 Sohn 1:1: rong, kilang, kanahieng kilang, oh sair kanaieki peht. Sohn sohte kin kawehwehda pepehm ehu de lamalam ehu. Sohn kawehwehda emen aramas me e kin iang tungoal mwenge. Ni lepin lokaia teieu, Sohn kahdaneki aramaso "mour soutuk me miher rehn Sahmo." Aramas me wahnpoaron ako sair kanaieki neirail peh iei ih me miher rehn Sahmo mwohn tepin mepwukat koaros. Ih met wehwehn koasoia pwon en 1 Sohn 1:1-3. Sohn ketin mahsanih me ih sounkadehde men ong koasoia wet, kaidehn me pahn wia lamalam ehu duwen ih.)
25. H. DAHME KAREDA MEHLA EN WIAWIHONG DUWEN MET — ELEN PWURALA REN KOHT
(Ei madamadau kan ni pein ngehi: Ma kitail pahn kihpene wehisapw silimen pwukat, koasoandi en meirong en mahs pwon pahn sansalda mwahu. Mour mih nan nta. Dihp kin anahne mour ehu. Ni mwehin mahs, meirong en mahn akan kin wia tomw en dihp (kaudien saledeksang dihp ehu ahnsou mwotomwot me kin kapwurehda mwomwen aramas ehu mwohn Koht) rahn koaros, erein pahr epwiki kei. Hipru kin mahsanih ni sansal me meirong en mahn sohte kak wahsang dihp. Eri, dahme meirong pwukat koaros wiawihki? Re kin kolokolete pweipwei en dihp nan sansal me saikinte pwainda. Re wia kataman ehu me reirei oh pwurepwurehng rahn koaros, me kadehde me mour ehu me anahne pwaindi, oh re kin kolokol kataman wet lel ni ahnsou me mehla ehu me kak pwainda unsek pweipwei en dihp.)
28. H3. IA UWEN E KETIDIDO
Men Pilipi 2:5Pwe i tiak en mi re omail, me pil mi ren lejuj Krijtuj. (6) Me mom en Kot, ap jota men ale on pein i en dueta Kot. (7) Ap akamaleki pein i o wiala ladu men o jon en aramaj akan. (8) O kotin janjaleda ni mom en aramaj, o kajapwilidi pein i, o ni a kotin peiki on lel mela, ei lel mela ni lopu.
I KIHONG POHN AI TEHNPWEI ONG ME KAN ME WOKI IE --> I SOHTE EKIHSANG MESEI SANG NAMENEK OH USUHS POH IE.
Pjalm 22:16Pwe kidi kan kapil ia pena, o pwin aramaj jued eu kele ia pena, irail kapore paja n pa i o na i kat. (17) I kak wadok kokon ai kan karoj; a irail kin kilekila n ap peren kida. (18) Re kin nek paja n ai likau kan nan pu n arail, o re doropweki ai likau pup.
SOKON EMEN DOAKOAHDI NI PALIENGE --> NTA OH PIHL AP MADANG PWILISANG IE.
(Ei madamadau kan: Depit ntingihdi duwen pehn oh nehn me kamwadangdiong nan Melkahka 22. Depit ntingihdi duwen sounpei ko ar nehk pasang likou kan nan Melkahka 22. Depit ntingihdi met tounpar kid mwohn emenemen nan Israel eh kilangada kalohsuwih ehu. Depit sohte kawehwehda mehkot me wiawihong pein ih. Madiu ntingihdi pahr me daudaulahr, mwurin kalohsuwih en Sises eh wiawi. Madiu kileledi me sounpei ko wiadahr ni ahl pwoat me Melkahka 22 kasalehdi. Madiu koasoiadahr dahme kahrehda sounpei ko en wia met: "pwe en pweida." Wadek koasoi riau ko ehuete. Depit ntingihdi eh koasoi ni eh sarada ni ahnsou kohkohlahte, sohte kadiren en ese me kalohsuwih pahn wiawi. Madiu ntingihdi eh koasoi ni eh sarada pohn kalohsuwih me wiawihr, sohte kak en soikala me kalohsuwih wiawihr.)
Men Rom 5:8A Kot kotin kajanjalada a limpok on kitail ni en Krijtuj a mata kin kitail lar, ni anjaun atail dipan. (9) Melel kaualap, anjau wet kitail kapun kilar nta; kitail ap kamaur kila i jan ni onion. (10) A ma kitail kalolamaui on Kot ki en japwilim a Ol a matala ni atail imwintiti, nan melel kaualap murin atail kalolamaui kitail pan dorela ki a ieiaj,
NI AHT WIA DIPAN, KRAIST KETIN MELA POHN KITAIL --> KITAIL WEKIDOHNG KOHT NI PWOAT SAPWELLIME IPWIN.
Men Korint II 5:18A meakan karoj jan ren Kot, me kotin kalolamaui on pein i kitail ki lejuj Krijtuj, me kotiki on kit at koa dodok, duen padak en kalolmau. (19) Pwe Kot kotikot ren Krijtuj o kotin kalokalolamau on pein i jappa, o jolar kapokon on irail dip arail akan, o kotiki on kitail maj an en kalolamau. (20) Ari, kit men en kadar en Krijtuj, pwe Kot kin panaui ki kit. Kit wiliandi Krijtuj ap poekipoeki kin komail: Komail kalolamau pein komail on Kot! (21) Pwe Kot kotin kapokonki on, me jo dip a, dip atail, pwe kitail en pun kila pa ren Kot.
KOHT KETIN MIHMI NI KRAIST, WIA SAWASPENGPENGIA SAMPAH ONG PEIN IH --> E KETIN WIAKINIHLA IH DIP POHN KITAIL, IH MENGEI SOHTE DIPADA.
Timoteuj I 2:5Pwe Kot me ta men o wilia patail me ta men pun en Kot o aramaj akan, iet Aramaj Krijtuj Iejuj. (6) Me kotin wiala en aramaj karoj men pwaipwai, kadede en met, en lolok jili ni anjau me kon on.
KOHT TAKAI, OH SOUNKAWEID TAKAI NANPWUNGEN KOHT OH AROMAS, IEI OHL KRAIST SISOS.
(Ei madamadau pein ie: Sounkapetipet men (aramas emen me kin uh nanpwungen pwihn riau me katohrelahr pwe re en kapokonpene) uh anahne wia uhdahn kisehn pwihn riau ko, de e sohte kak wiahla sounkapetipet. Menlau tehk dahme 1 Timoty 2:5 mahsanih duwen sounkapetipet: "aramas Krais Sises." E anahne wia aramas emen, de e sohte kak uh wasa me aramas kin uh ie oh mehla mehlahn aramas. Ahnsou wet menlau tehk dahme 2 Korint 5:19 mahsanih me mehlel nan mehla mwo: "Koht ketiket nan Krais." Oh e anahne wia Koht, de mehlahn e wia pahn ihte pil emen aramas eh mehla, sohte kalahngan (doarehla sang dihp oh kalokolok en dihp) ong emen. Ih duwen dahme kahrehda pasapengki peidek "ihs Sises" kaidehn peidek kis me sounpadahk ekei kaidehk mwohd. Padahk pwon en doarehla kohsang ie.)
31. H6. SAHPWO PWOHN TUHKE — KILEL MAHS EMEN E KESINEKI PEIN IH
Ioanej 3:14Duen Mojej me kauadar jerpent amen nan jap tan, iduen Nain aramaj pan kakauda. (15) Pwe meamen pojonla i, jota pan lokidokila, a en aneki maur joutuk. (16) Pwe iet duen Kot kotin kupura jappa, me a kotikidoki japwilim a Ieroj, pwe karoj, me pojonla i, ender jalonala, a en aneki maur joutuk. (17) Pwe Kot me kotin porone don jappa japwilim a ol, kaidin en kadeikada jappa, a pwe jappa en kamauri kila i.
Duwehte Moses eh kasapwilda sineiko nan sapwtehn, iei duwen me Nein-Aramas pahn pil kasapwilda --> mehmen me pwoson ih sohte pahn lohkihla.
(Ei madamadau kan me pein ei: Ehuepen wet nanpwungen Nempe 21 oh Sohn 3 kaidehn ehuepen me onop wet kadipedeier. Sises ketin mahsanihada ehuepen wet ni sansal oh ngil laud, duwen pein sapwellime pein ih. Aramas akan me mahkohng mehla nan sapwtehn sohte padahkihong irail en pein kapwungala pein irail, en kommwad, de en dolung kamwahupen irail. Re padahkihong irail en KILANG dahme Koht ketin kaunsangda pohn tuhkeo. Irail kan me kilangada me momourla. Eri met, kitail kilang koasoi riau ko nan pahr ehu oh mwasahn kilang wasa kapwuriamwei. Serpent prons me kaunsangda pohn tuhkeo mwomwe rasehng mehn me kemekemeliel aramas ako me kilangala. Pohl e mahsanih padahk kapwuriamwei ehu me duwehte ni mehn lohpwuko, mahsanih me Sises MWAHIENGDIER dihp ong kitail, mendahki e sohte kin marainki dihp (2 Korint 5:21). Kamwahu wet kaunsangda ni mwomw ehu me rasehng dihp.)
33. SAM PEIN KIN EKER OHL "KOHT" OH "KAUN"
1.Men Ipru 1:1MURIN majan toto, me Kot kotin kadedeki jaukopakan ni tapin kuua on jam atail akan, (2) A ni imwin kaua o ran pukat, a kotin majan kidon kitail Na, me a kotin kajapwilada, pwen jojoki meakan karoj, o me a kotin wia kida wei pokon, (3) Me kijan a linan o wewe mau on mom a, o kotin kaun kida meakoroj a majan manaman, a lao kotin kamakelekele ki jan dip atail ki pein I, ap kaipokidi ni pali maun en Kaun Lapalap poe.
Ih me mahsanihong kitail sang rehn Sapwellime Ohl + ih me e ketin wiahkihda sampah kan --> marain en sapwellime lingan, oh mwomwen sapwellime pein.
2.Men Ipru 1:5Pwe ij ren tounlan kan, me a kotin majani on: Koe nai Ol, ran wet I kaipwi ukadar? O pil eu: I pan wiala Jam a, o a pan wiala nai Ol? (6) O pil eu: A lao pan pil kare don jappa Mejeni o, a kotin majani: Tounlan en Kot karoj pan poni i.
Pwe ij ren tounlan kan, me a kotin majani on: Koe nai Ol? --> Tounlan en Kot karoj pan poni i.
(Ei lamalam pein ie: Irelaud keieu en pwuhken Ipru koasoia ehu lokaia reirei. Lokaiao iei me Sapwellimen Koht Iehros sohte tohnleng, oh sohte mahn wiahla tohnleng. Ire wet konengan en tehkasang, pwehki onop wet mahs kihsang pali tohto ong emen me adaneki "tohnleng en KAUN-O." Lepin lokaiahn Ipru "malak" wehwehki wia doadoahk kadar. Sapwellimen Koht Iehros pein ketin wiahda doadoahk kadar wet ekei pak nan Testament Mering. Ahpw sounntingki pwuhken Ipru sohte pahn mweidohng emen en wadekihala Iehros nanpwungen tohnleng kan me wiawihda. Tohnleng kan pahn kaudokiong Iehros.)
3.Men Ipru 1:8A duen Japwilim a a kotin majani: Mol omui, Main Kot, pan potopot eta. O jokon en pun, iei jokon en wei omui. (9) Komui pok oner me pun, ap kailonki tiak japun; iei me omui Kot keie kin komui Main Kot, potik kaperen, pwen lapa jan nanmarki kan karoj. (10) O pil eu: Komui Main pajonedier jappa nin tapi o, o lan akan wiawia en lim omui kan. (11) Irail pan momela, a komui pan kotikot eta, o irail karoj pan marinalar dueta likau eu, (12) Komui pan kotin wilitik ir pena dueta likau eu, o irail pan wukila, dueta likau eu; a komui pan duedueta o omui par akan jota pan rojela.
Ong Sapwellime Ohl e ketin mahsanih, sapwellim mwoahl, maing Koht, pahn poatopoat kohkohlahte --> komwi, Kaun, nin tapio komwi ketin kauwada poahsoan en sampah.
(Ei lamalam pein ei: Wadek pak riau lepin lepin limau tepin en Ipru 1:8: "A ong Sapwellime, e mahsanih." Met kaidehn madamadau en sounntingki pwuhken Ipru duwen Sises. E ntingihdi duwen Sahm Koht eh mahsanih ong Sapwellime ni sansal. Sahm kin mahsanih ong Sapwellime, "Maing Koht," mwuhrin e pil mahsanih ong Sapwellime, "Kaun," oh e kihong Sapwellime wiahda sampah oh nanleng kan. Ma emen aramas men akamahiong me Sapwellime sohte mahsanih duwen Koht nan Pwuhk Sarawi, aramas menet uhdahn pahn sapeng iren wehk wet, wasa me Sahm kin mahsanih ong Sapwellime Koht.)
34. KILANG TOROHR, MWEKID LEKATAHIO — koul ehu me ntingihdi ong nanmwarki men, oh Seme mahsanihong sapwellime Ohl
Pjalm 45:6Mai n Kot, mol omui pan duedueta kokolata; o jokon en wei omui me jokon en pu n apot. (7) Kom kin pok o n me pu n ap tataki tiak jued; i me Kot, omui Kot, keie kin komui le en kaperen mon omui warok kan.
Mai n Kot, mol omui pan duedueta kokolata --> i me Kot, omui Kot, keie kin komui le en kaperen mon omui warok kan.
Pjalm 102:25Kom kotin kajonedier jappa maj o, o la n pokon me dodok en lim omui. (26) Irail pan jorela, a kom pan kotikot eta. Irail pan mari nala rajo n tuk en likau eu. Kom pan kotin kawuk ir ala likamata likau eu, irail ap pan wukila. (27) A kom pan deudeuta o anjaun omui rojon jota pan tukedi.
Kom kotin kajonedier jappa maj o --> A kom pan deudeuta o anjaun omui rojon jota pan tukedi.
(Ei madamadau kan me pein ei: Iet wasa me wadewad en pwuhk riau nanpwungen wia doadoahk mehlel ehu. Melkahka 45 iei koulen kapwopwoud ehu. Melkahka 102 iei kapakap en ohl emen me mihmi nan apwal. Nan Melkahka 102, lokaia pwukat kin kohieng KAUN-O, Koht en Israel, me ketin wiadahr sampah. Melkahka riau pwukat ntingdier sounpar epwiki mwohn ipwidi en Sises nan Pedleem. Ipru 1 kin kihda kesempwal sang Melkahka riau pwukat. Ipru 1 kin kasalehda Melkahka riau pwukat nin duwen mahsen en Koht Sahmo. Ipru 1 kin doadoahngki Melkahka riau pwukat pwehn kasalehda duwen Sapwellimen. Kilang wekpeseng tikitik kan nanpwungen mahsen tapio en Melkahka ko oh dahme Ipru 1 kihda sang irail. Pwuhk Sarawi sohte kin ekihasang wekpeseng tikitik pwukat, oh onop wet pil sohte ekihasang irail. Dahme sohte kin wekidala nanpwungen Melkahka ko oh Ipru 1 iei ihs aramas me lokaiao kin kasalehda.)
35. J. KAUN MASANIHONG KAUN NEI — IEI PAIN LOKAIA ME KAIMWSOKALA AKAMAI O
1.Pjalm 110:1IEOWA kotin majani o n ai Kaun, mondi o n ni pali maun i, lao I pan wia kida om imwintiti utipan na om. (2) Ieowa pan kotin kadarado jokon en wei omui ja n nan Jion; kakaun nan pu n en omui imwintiti kan.
LEPIN LOKAIA KAN NI LOKAIAN HEBREW⚑ H113 adown — Kaun · ⚑ H3068 Yehovah — KAUN
IEOWA kotin majani o n ai Kaun, mondi o n ni pali maun i --> lao I pan wia kida om imwintiti utipan na om.
(Ei madamadau kan: Meid wet ni Melkahka 110:1 kin wa wehwe tohto sang me kitail kin kilangada ni pahn tikitik. Nan lokaiahn Iŋglis, koasoi riau pwoat kin ntingdiong nin duwen "Lord." Ihte kilel en wekpeseng iei ni doadoahk en leta lapalap. Koasoi keieu ntingdiong ki leta lapalap koaros, LORD. Koasoi keriau sohte ntingdiong ki leta lapalap koaros. Pahn lokaiahn Iŋglis pwukat, mie lepin lokaiahn Ipru riau me weksang. Lepin lokaiahn Ipru keieu iei mwaren Koht en inou, Yehovah (H3068). Leta lapalap nan pwuken Paipel KJV kin wehwehki ahnsou koaros me lepin lokaiahn Ipru me mi pahn iei Yehovah. Lepin lokaiahn Ipru keriau iei adown (H113), lepin lokaia ehu ong kaun de sounkaun. Elen doadoahk en adown wet wasaht kin wehwehki "ei Kaun." Depit, me ntingihedi melkahka wet, ntingihedi duwen Koht mahsanihong emen me Depit kin kahdaneki pein sapwellime Kaun. Met, medewe peidek sansal wet. Depit iei nanmwarkien Israel. Ihs me iei sapwellime Kaun? Sapengo kin wiahla mehkot kapwuriamweila ni omw tamataman inoun Koht me Krais pahn ketido sang nan peneineien Depit, dih kan mwuhr. Aramas kin sohte kin kahdaneki nah kadaudok kohkohlahte "ei Kaun.")
36. J2. IH IE PEIDEKIONG IREHR DUWEN IRE WET, A SOHTE MEMEN KAK SAPENG
Matäuj 22:41Ni en Parijar akan ar momod pena, Iejuj ap kotin kainoma re ’rail. (42) Majani: Da me komail lamelame duen Krijtuj, nain ij i? Re potoan on: Japwilim en Dawid. (43) A kotin majani on irail: A iaduen da me Dawid kaadaneki i Kaun ren Nen ni a majani: (44) Kaun o kotin majani on ai Kaun, mondi on ni pali maun i, lao I pan wia kida om imwintiti utipan na om? (45) A iaduen, ma Dawid kaadaneki i Kaun, a pil pan kak na ol? (46) A jota amen, me kak japenki i meakot, o jolar me idok meakot re a kokolata.
MA DEIVID KIN MAHSANIH IH KAUN, IA DUWEN EH SAPWELLIME? --> OH SOHTE MEN KAK SANGIONG IH LEPIN LOKAIA EHU.
(Ei madamadau kan ni pein ngehi: Sises sohte ketin sapeng mehn Parisi kan sapengpen sapeng en peidek me pein ih ketin idihdahng irail nan Matthew 22:41-46. E ketin peidek, ahpw e ketin pweidiong sohte sapeng. E kaidehn sapengla lel met, oh e wonte mie sapeng ehute me pahn konehng. Krais iei nein Depit pwutak nin duwen paliwar, oh e pil Kauno Depit ni duwen ih me e ketin ieias mwohn Depit eh ipwidi.)
37. J3. PETRUS DOADOAHNGKI IREN WUNGES OHTE NI RAHN EN MWOMWOHDISO TEPIDA
Waiwa 2:32I lejuj, me Kot kotin kaiajadar, kit karoj jaunkadede en mepukat. (33) A lao japwilekidar pali maun en Kot, a kotin aleer jan ren jam, en kapwaiada inau duen Nen jaraui, ap kotin kamoredi, me komail kin udial o roneron. (34) Pwe kaidin Dawid, me kotidala nanlan kan, a pein i kotin majani: Kaun o kotin majani on ai Kaun: Mondi ni pali maun i! (35) I lao wiaki om imwintiti utipan na om akan. (36) Ari, men Ijrael karoj en aja melel, me Kot kotin kajapwilada i, en Kaun o Krijtuj i Iejuj me komail kalopuelar.
Pwe kaidin Dawid, me kotidala nanlan kan --> me Kot kotin kajapwilada i, en Kaun o Krijtuj i Iejuj me komail kalopuelar.
(Ei madamadau pein ei: Sapwellimen Piter kaweid nan Wiewia 2:29-36 me mwotomwot. Sapwellimen Piter kaweid sohte anahne mehkot loalokong. Depit ntingihedi duwen emen me kin mwomwohd ni pali maun en Koht. Depit sohte kohdahla oh mwomwohd ni pali maun en Koht. Aramas emen kak kohla oh kilangada sousoun Depit, iei me Piter mahsanih mwohn ekei iren padahk mwo. Ihme kahrehda melkahka wet sohte pid Depit. Piter eri kihong mwaren aramas me melkahka wet pid. Piter kihong mwar wet sohte perekipeki: "iei ih Sises me kumwail lohpwuhkihdi." Piter kihong aramas wet mwaren "Kaun oh Krais.")
38. J4. MELKAHKA WET PIL MAHSANIH EHU MEHKOT — OH IPRU KAUWADA KAWEHWEHN AR LOKAIA POHN MET
Pjalm 110:4Ieowa kotin kaula, o a jota pan kalula: Komui jamero joutuk amen, duen al en Melkijedek.
Ieowa kotin kaula, o a jota pan kalula --> Komui jamero joutuk amen, duen al en Melkijedek.
Men Ipru 5:5Pil dueta Krijtuj, me jota kalinanada pein i, pwen wiala jamero lapalap, a i me wiadar me majani on i: Koe nai Ol, ran wet I kaipwi uk adar. (6) Duen a pil kotin majani ekij waja: Koe jamero duen al en Melkijedek kokolata.
jota tapin a ran akan, pil jota imwin maur --> o a pan jamero kokolata.
Men Ipru 7:24A i me potopoteta, pwe a kotin aleer dodok en jamero joutuk. (25) Ari, i me a kotin kak kamaureda melel ir karoj, me kai ki on Kot i, pwe a kotin ieiajata, pwen laolao kin ir.
IH KIN MOUR KOHKOHLAHIE, OH E AHNEKI KAUN EN SAMWO SOHTE KAK WEKPESENG --> E KAK KOMOURIA IRAIL LEL NANDIHDA.
(Ei madamadau kan me pein ei: Melkahka mwotomwot ehu kin audaudki soahng tohto. Melkahka 110 kin kasangahda emen me Depit kin adaniki sapwellime Kaun, me ketiket ni palimaun en Koht. Melkahka 110 kin kasangahda nanmwarki men me kin kaunda sang Saion. Melkahka 110 kin kasangahda samworo men me pahn poatopoat, sang irair ehu me marahsang tohn samworo en Israel, me Koht ketin inoukihda oh sohte pahn ketin wekidala. Nan Israel en mahs, kosonned kin kolokol wiepen nanmwarki oh wiepen samworo nan pali tohrohr. Ohl emen sohte kak ale wiepen riau pwukat pahn kosonnedo. Melkahka 110 kin kihong wiepen riau ohng aramas emente. Pwuken Ipru kin doadoahngki eir kaparalapo pwehn kawehwehda ihs aramas wet.)
39. K. KAIASADA SANG SOUSOU — OH KOUSOAN LOALOMWI
40. K1. MELEL WET, OH IAL DUWEN AN KASALEHDA
Men Korint I 15:3Pwe i ujaki on komail er, me i pil aleer duen Krijtuj, me kamata kilar dip atail akan duen kijin likau kan. (4) O me a jaredier o kaiajadar ni kajilu en ran duen kijin likau kan,
KRAIS KETIN IASADAHSANG MEHLA, OH WIALAHR TEPIN WAH EN IRAIL KAN ME MEIRLA.
41. K2. DAHME KAIASADA KADEHDEKI DUWEN IH
Men Rom 1:3Duen japwilim a Ol me kijan kadaudok en Dawid ni tiak en puli uduk, (4) O me kadede kidar, me a Japwilim en Kot a manaman, duen a kotin iajadar jan ren me melar akan ki Nen jaraui, Iejuj Krijtuj atail Kaun,
WIAWIHSANG KADAUDOK EN DEIVIT NI UDUK --> KASALEDIER DUWE SAPWELLIMEN KOHT NGEHI KEHLAIL, IEI SANG NI IAH KATAUR SANG MEHLA.
(Ei madamadau kan: Pohl e pil kihpene ekei sansal riau en pasapengo nan lepin lokaia ehu, nin tiahk me pahrek, nan Rom 1:3-4. Sises ketido sang ni peneineien Depit, ni uduk. Sises ketin kasansalada duwen Sapwellimen Koht Ohl ni manaman, sang ni eh ketida sang nan sousou. Mehmen aramas kak nda me ih Sapwellimen Koht. Sises kelehpw me kasalehda me pwung en met sang ni eh ketida sang mehla.)
42. K3. KAUWEDA KADEDE E MASANI MAHS
Pjalm 16:10Pwe kom jota pan kotin mauki, nen i en mimieta nan wajan mela, o kom jota pan mueid o n, me japwilim omui jaraui men pan mor paja n. (11) Kom kin kotin kaaja kin ia al maur; peren lapalap mi mon jila n omui, o meid li nan ni pali maun en lim omui kokolata.
KOMW SOHTE PAHN KETIN MWEKID NGEN EI NAN WASAN MEHLA --> DE KETIN MWEIDA MEN SARAWI EN KILANG SOHPEIPEI.
Waiwa 2:29Ri ai kan mueid on ia, en aima padaki on komail duen jam atail Dawid, me pil matalar o jaredier, o japwilim a joujou mi re atail lao lel ran wet. (30) A jaukop amen, ap mani, me Kot kotin kaula inauki on i me kijan wa men pan kaipokedi pon mol a. (31) Ari, ni a mamani duen en Iejuj a iajada, ap kotin majani, me a jota likidmalielar nan wajan mela, o pil uduk a jota mor pujan.
DEIVID MELAHR, OH SERPEDIHER --> IH, ME KILANGEHR MEPWUKAT MAHS, MAHSANIHER DUHDAN IASADA SANG MELA EN KRAIST.
43. K4. OH IET — E KOUSOAN LOALOWEN ARAMAS ME E KOMOURIHALA
Men Rom 8:11A ma Nen o, me kaiajadar Iejuj jan ren me melar akan, kotikot lol omail, nan i me kaiajadar Krijtuj jan ren me melar akan, pil pan kamaureda war omail mela ki Nen e, me kotikot lol omail.
NGENEN IH ME KETIN KAIASADA SIHSUS SANG MEHLA MI REMWI --> E PAHN PIL KETIN KAMOURIHLA WARISOMWI ME PAHN MELA.
Men Kalejia 2:20Kaidin nai me memaur, pwe Krijtuj kotin ieiajata lolei. Pwe arain ai maur en pali uduk, I kin memaureki pojon Japwilim en Kot, me kotin pok on ia o jokonpaudeki on ia pein i.
RIR WET = KRAIS LOALOMWAIL, KOAPWOROPWOR EN LINGAN.
Ioanej 14:23Iejuj kotin japen majani on i: Ma meamen pok on ia, a pan kapwaiada ai padak kan, a Jam ai pan pok on i, a je pan ko on re a kaukaujon re a.
MA MENIA KIN LOAHIA IE, E PAHN KOLEKIN AI MASAN --> KIT PAHN PATO REH, OH KOUSOAN REH.
(Ei madamadau kan: Idawehn koasoi pwon wet lel ni imwilah. Sises ketiket rehn Sahm mwohn mehkoaros wiawihda. Sises ketin pwarohng ohl akan ni Kapin Kosonned Kahs, oh ohl pwukat momourla. Sises ipwidi sang rehn lih emen nan kisin kahnimw tikitik ehu. Sises kamakamala pohn dohl ehu, pohn tuhke, likin kahnimw ehu. Sises ketin pwarodo sang sousou. Paipel ahpw mahsanih met me Sises kin ketiket LOALE aramas akan. Imwilahn koasoi wet iei wasa me onop wet kin kakahwih sang tapiada. Woalikihn onop wet sohte iei en powehdi akamai ehu duwen ihs Sises. Woalikihn onop wet iei me ih me ketin wiahda mepwukat koaros kin ketin men ketiket loalomw. Menlau pil tehk Sohn 14:23: "se pahn kohdo." Ngihl en pwar me tapihada Senesis 1:26 kin ketiket wasaht.)
44. IH PAHN PWURADO — OH PILIPIL ME PAHN DOUEN LEL WIWI
45. L1. E KETIDO, OH MAS KOAROS PAHN KILANGADA IH
Waiwa 1:9A lao majanier mepukat, ap peukedalar ni ar kankakil, pali en dapok pali idandalar i jan mon maj arail. (10) Ni ar kilekilan nanlan, ni anjaun a kotidala, kilan, ol riemen mi nan likau pwetepwet, kotikot re ’rail. (11) Me pil majani: ol en Kalilaa komail, da me komail jarakidan nanlan? lel Iejuj, me peukedala nanlan jan komail, a pan kotin puredo, duen komail udialer a kotidalar.
1.Men Tejalonik II 1:7A komail, me kalokolok, pan ian kit meleileila, ni kajale pan Kaun Iejuj jan nanlan ian japwilim a tounlan manaman akan, (8) Janjaldo ni kijiniai umpumpul, kapukapun on irail me poponjaja Kot, o on irail, me jo peiki on ronamau en atail Kaun Iejuj Krijtuj. (9) O me pan lokidokilan kamekam joutuk jan mon jilan en Kaun o jan mon a manaman linan. (10) Ni a pan kotido o linan kila japwilim a jaraui kan, ni ran o, o ujun kin ir karoj, me pojonlar i, pwe komail kamelele atail kadede.
Nan kisiniei lulularada me e pahn ketin kalokehki irail kan me sohte esehki Koht, oh me sohte kin peikiong rongamwahwo --> ni ansou me e pahn ketido pwehn kalinganahda nan sapwellime aramas sarawi kan.
(Ei lamalam kan: Wadek 2 Deselonika 1:8 mengei mengei. 2 Deselonika 1:8 kin kasangehda pwihn riau, kaidehkiher pwihn ehute. Pwihn keieu sohte ese Koht. Pwihn keriau sohte peikiong rongamwahwo. Ese oh peik kin kasansalpene nan iren mah ehute. Kilang pil 2 Deselonika 1:10, me iangehr iren lokaia ehute. Sapwellimen Sises pwarodo me pahn wia kisiniei ong pwihn ehu iei pil lingan ong pwihn teio. Met kisin madau ehute. Ihs me pahn mihmi ni pali dahieu en madau wet kin pilipilada met, kaidehn mwuhr.)
2.Kaudial 19:11O i kilaner lan a ritidar o oj puetepuet amen, o me kaipokedi poa, me oroneki Pun o Melel; a kadeikada o mauinda ni me pun. (12) Por en jilani me rajon umpul en kijiniai, o mar a toto mia ni tapwi, a mar eu intinidier, me jota amen me aja, pein i ta. (13) A likau kida likau eu, me kadueki nta, o mar a oroneki: Majan en Kot.
(Ei madamadau kan: Tehk ekis lepin lokaia tikitik nan Kaudiahl 19:12. Sises ketin ahneki mwar ehu me sohte aramas emen wehwehki, ahpw ih kelehpw me ketin ese mwaro. Mwahr akan me onop wet kihong sang nan ireair ehu duwehte. Mwahr pwukat iei Loalopwoat oh Mehlel. Mahsen en Koht. Nanmwarkien nanmwarki kan, oh Kaunen kaun akan.)
46. L4. PWUHK KAN RITIDA
Kaudial 20:11O i kilaner mol puetepuet lapalap eu, o i me kaipokedi poa jappa o lan tan wei jan mon jilan i, ap jolar deu ara me diarokadar. (12) O i kilaner melar akan tikitik o lapalap akan u mon mol o, o puk kan pak pajaner, o pil eu puk me pak pajaner, me puk en kamaur. Melar akan ap pakadeik kidar meakan, me intinkier nan puk kan duen ar wiawia kan. (13) O madau kapeida melar akan, me mimi lole, o mela o wajan mela kidaer, me mi lol ir. Ir karoj pakadeikadar iran ar wiawia kan. (14) Mela o wajan mela me pijikindi lan le en kijiniai; iei mela kariau. (15) O meamen, me jo intinidier nan puk en kamaur, a pijikindi lan le en kijiniai.
PUHKO KAN RIRIER + PUHK TOROHR EMEN RIRIER, IEI PUHKEN MOUR --> MEH EMEN ME SOHTE DIARADA NTINGDIER NAN PUHKEN MOUR PAHN LEKIDIONG NAN LEHDAKEN KISINIEI.
(Ei madamadau kan: Song en pwuhk riau kin pwarada mwohn mwoahl nan Kaudiahl 20:12. Pwuhk ehu kin ntingihedi dahme aramas kan wiadahr. Pwuhk teieu kin ntingihedi mwaren aramas akan, me adaneki pwuhken mour. Kaudiahl 20:12 sohte mahsanih me mie aramas me komourla sang dahme ntingdier nan pwuhk en wiewia kan. Kaudiahl 20:15 mahsanih me ihte mehn me kileledi imwilah, iei ma mwaren aramas emen ntingdier nan pwuhken mour de soh.)
47. L5. PILIPIL, ME NTINGIDI NI SANSAL LAUD SANGEN MEHKOT TOHROHR ME PWUHK SARAWI KIN MAHSANIH.
Ioanej 3:18Me pojon i, jota pan pakadeikada, a me jo pojon i, iei pakadeikadar, pweki a jota pojon mar en japwilim en Kot ieroj.
Pwe Kot me kotin porone don jappa japwilim a ol --> a pwe jappa en kamauri kila i.
(Ei madamadau kan: Luhk kaimwisekiew nan Paipel sohte kin isais mehkot, oh e kin wiawi ong mehmen. Lepin lokaia me doadoahk iei "mehmen." Lepin lokaia menet sohte kin kesehla emen, ni ah wia kohsang mour. E sohte kin kesehla aramas suwed keieu me kin wadek ehk sukuhl wet, de aramas me solahr sohte men sapwellimen sounpar tohto. Sises, me iei mepwukat koaros, iei ih me mahsanih Kohdo. Mehkoaros me aramas emen anahne wia iei kohdo oh ale pihl en mour.)
SOHNG KASOI
1. Kenesis 1:26 — Koht ahpw mahsanih, Kitail en wiahda aramas ni atail mwomw:
4. Melkahka 110:1 — Kaun-o mahsanihong ei Kaun, Ke en ketiket ni pali maun ei:
a) lao I pahn wiahda omw imwintihti uhtohn nehmw
b) kaunda nanpwungen omw imwintiti kan
c) lao I wia noumw imwintihti uwen kei en nehmw
5. Ipru 1:8 — Ahpw ong Sapwellime, e mahsanih, Mwoalomwi, Maing Koht, pahn poatopoat kohkohlahte:
a) sokon en pwung iei sokon en wehin komwi
b) sokonen omwi wehi iei sokon pwung
c) oh kaundahn pahn mi pohn pohpohmwe
6. Senesis 22:8 — Koht pahn ketin kupwurehda sihmpwul ehu ong meirong isihs:
a) oh kihdiong pohn Aisek nah pwutak
b) ira ohl riemen eri ale iang mwei
c) kilang kisiniei oh tuka kan
7. 2 Tesalonika 1:9 — Irail me pahn lokidokla ni kamwomwla soutuk sang mwohn silangin Kaun o:
a) oh sang lingan en manaman ah
b) me iei mehla keriau
c) oh ong lingaling en sapwellime lapalap
SAPENG PWUNG: 1-a, 2-b, 3-c, 4-c, 5-a, 6-b, 7-a
SAUNKADEDE KAN MURIN PASAPENG WET
Sapeng wet sohte kin uk pohn ngihl en emen tounsoun me tehk. Moses, Sosua, sounntingihdi en pwuhken Sounkopwung kan, sounntingihdi en pwuhken Kronikel kan, oh Depit koaros re iang wia kisakis ong. Iaisaia, Maika, oh Malaki iang wia met. Madiu, Luk, oh Sohn iang wia met. Petrus mahsanih ni Pentekos. Pilip mahsanih pohn ehu al nan sapwtehn. Pohl ntingihdi lawalap nan wahn kisinlikou walu. Sounntingihdi en pwuhken Ipru kaimwsekihla. Ih rasehng ngihl eisek limau, nan pwuhk rieisek waluh en Paipel, sang eisehng en pwuhken Senesis lel eisehng me imwilahn en pwuhken Kaudiahl. Ngihl eisek limau koaros kin mahsanih dahme duwehte duwen aramas ohte.
IAL DAL WEIN ONOP WET
--> Iaduwen mwetalikamw eh kin katmanki marain: tuhke me kidahng pohn tapwin Aisak (Senesis 22:6) oh lohpwu me kidahng pohn tapwin Sapwellimen Koht (Sohn 19:17). Mwetalikamw pwarada pohn nahna. War en aramas pwarada likin kahnimw.
Iaduwen lepin lokaia kan kin kesempwal: lepin lokaia en Ingris ehu "Lord" kin wehwehki lepin lokaia en Hipru riau nan Melkahka 110:1. Lepin lokaia en Hipru riauo iei Yehovah (H3068) oh adown (H113). Pil koasoi pwon me Sises ketin wiadahr nan Madiu 22:45 kin poahsoanda pohn wekpeseng wet.
--> Wehwehn met ong soutuk: pweinen dihp iei mehla. Kisakis en Koht iei mour soutuk sang Sises Krais atail Kaun (Rom 6:23). Ihte ira karis me aramas kin pweinki pweinen dihp.
Ahl tekatek: Melkahka 110:4 oh pwuhken Ipru irelaud 7 kin ritingada padahk pwon duwen doadoahk en samworo en Melkisedek. Padahk wet kin kawehwehda nanmwarki oh samworo me miniminpene nan aramas emen, me marahra sang Kosonned, oh me pwungla ni inou me Koht sohte pahn ketikihsang. Padahk wet konehng en ahneki eh onop unsek.
--> Ahl teikan sang: "kitail" oh "atail" en Senesis 1:26, me kapatapatohng "KAUN-O me ta ieu" en Deuderonomi 6:4, kin ritingada padahk unsek en Koht Wet Silimen. Koht Wet Silimen iei Koht ehu, me Sam, Ohl, oh Ngehn Sarawi wia kilelepen aramas silimen tohrohr me kileledi nan Paipel pwon. Onop wet mihte sair keimw en padahk unsek wet.
--> Ahl teikan: II Deselonika 1:7-10 oh Kaudiahl 19:11-16 kin ritingada padahk pwon duwen sapahldo en Sises. Padahk wet audaudki mehlel en sapahldo en Sises, mwadangete en sapahldo en Sises, oh kosonned en masamasan sapahldo en Sises. Mahsanih ni sansal: Pwuk Sarawi mahsanih mehlel en sapahldo en Sises oh sohte kin kasalehda ahnsoun sapahldo en Sises (Madiu 24:36, Wiewia 1:7). Doadoahk wet pil sohte kin kasalehda ahnsoun sapahldo en Sises.
Ahl tekatek: Senesis 3:15, kisin mahs en lih, kin ritingada koasoandi pwon en Kisin Mahs me inoupamweier. Koasoandi wet kin kohkohla lel Eipraam (Senesis 22:18), lel Depit (Melkahka 132:11), oh adaneki sansal nan Kalatia 3:16.
--> Kaudiahl me e sohte likamw: Seikop peki rehn ohlo me e mahsanihiong nan Senesis 32 en padahkihong mware, ahpw sohte kohieng (Senesis 32:29). Manoa peki rehn tohnlengen KAUN mware, ahpw e mahsanihong ma mware iei piliy (H6383), inenen kapwuriamwei sang en esehla (Sos 13:18). Aisaia eri mahsanih me seri me pahn ipwidiong kitail pahn ADANEKI Kapwuriamwei, pele (H6382), sang kahdemen wet (Aisaia 9:6). Mwar me sohpeisang nan Testament Mering kin lohkiseli pohn seri emen. Ni imwin Pwuhk Sarawi, ni eh dake dohsang nanleng, Sises pahn ahneki mware me sohte aramas emen ese, pwe ih kelehpw (Revelesion 19:12). Mwar wet kohieng, oh mwar wet me mwahd nekinek sang me onop wet kadaridahr.
LUHK EHU ME RITIDA — MENDA IHS KOMWI, WIAHTA WADAWAD
Ke sohte anahne wia Kristian men pwehn wadek onop wet. Soahng tohto kak wia me kahrehiong uhk wasaht. Rapahk ehu ele kahrehiong uhk wasaht. Akamai ehu ele kahrehiong uhk wasaht. Peidek ehu me ke wa erein sounpar tohto ele kahrehiong uhk wasaht. Men esehda duwen pwoson en aramas teikan ele kahrehiong uhk wasaht. Mehkoaros nan wasahn tuhkehk wet uhk, sohte pweipwei, ni omw lokaia. Se sohte kin idek mwaromwen. Se sohte kin idek wehin omw kohsang ie. Se sohte kin idek dahme ke kin kamehlele. Onop teieu sohte kak kawehwehda unsek duwen Sises. Se doadoahngki soahng koaros me se ahneki ong peidek wet, ahpw onop wet pil kaidehn kak wia ihte ahl ehu me se aluhliseli sang Pwuhk Sarawi. Sises mih mwohn tepin mehkoaros. Sises ketiket met. Sises pahn ketido. Pali ehu sohte kak kaimwisekala kawehwehda mepwukat koaros. Onop tohto mihmi wasaht, awiawih. Onop kan duwen kalahngan mihmi wasaht, awiawih. Onop kan duwen erpit mihmi wasaht, awiawih. Onop kan duwen loalokong mihmi wasaht, awiawih. Onop kan duwen kanengamah mihmi wasaht, awiawih. Onop kan duwen lelepek ong Koht mihmi wasaht, awiawih. Onop tohto pahn pwarodo. Wadek onop pwukat ni al koaros me ke mwahuki. Kilang ie soangen mepwukat sang, nin duwen omw kolokol wadawad. Iren wehiwehi koaros nan onop pwukat kileldi unsek, ni ineng en pein aramas. Ke sohte anahne kamehlele mahsen at ehu. Ke kak pein tapawihada iren wehiwehi koaros.
Luhk ehu pil pahn idawehn luhk wet. Se sohte pahn wia me luhk wet rir sang kitail. Luhk wet iei onop me pid dahme aramas emen anahne wia pwe en komourla. Wadek onop wet met ma ke men wadek met. Wadek mehteikan mah ma ke pahn mwahuki wadek mehteikan mah. Sohte emen me wadawad. Wenihmwo mihmihte ni eh ritidahr ni soangen ale koaros. Pohl mahsanih mahsen pwukat pahn kahnimw ehu me diren pei sarawi ong koht akan me kaidehn sapwellime pein Koht. Pohl mahsanih mahsen pwukat ong aramas akan me sohte peki Pohl en kohdo nan kahnimw wet:
Waiwa 17:26O a kotin wiadar wein aramaj en jappa karoj kaparapar jan nta ta ieu, pwen kaukaujon nan jap karoj, o a kotin kiledier warai o wajan ar kaujon. (27) Pwe ren raparapaki Kot, ma ir kak pam o diar i, pwe a jota kin doo jan amen amen kitail.
KETIN WIAHDA SANG NTAHN ARAMAS EMEN WEHI KAN KOAROS --> PWEN RAPAKI KAUN-O, OH DIARADA IH + E SOHTE DOHDO SANG KITAIL EMENEMEN.
Waiwa 2:36Ari, men Ijrael karoj en aja melel, me Kot kotin kajapwilada i, en Kaun o Krijtuj i Iejuj me komail kalopuelar. (37) Irail lao ronadar met, ap lel on nan monion arail, re ap indai on Petruj o wanporon tei kan: Ri at oko, da me jen wiada?
men Ijrael karoj en aja melel, me Kot kotin kajapwilada i, en Kaun o Krijtuj i Iejuj me komail kalopuelar --> ap lel on nan monion arail + da me jen wiada?
--> This study has answered who he is. The question the crowd asked next is answered in the next study: what must I do to be saved.
LEPIN LOKAIA KAN NI LOKAIAN HEBREW
Iet lepin lokaia kesempwal kan ong onop wet. Doahke mahsen kis me mie kisin tuhke pah nan iren kan pohnangi pwe komw en kilang wehwehpe met.
“tohnleng / meninkeder” — H4397 malak — me pekederdo; meninkeder men; tohnleng men
Lepin lokaia wet kin kasalehda doadoahk ehu, kaidehn pein irair en mehn me kadaralahr. Lepin lokaia wet kin doadoahk ong ohl akan. Lepin lokaia wet kin doadoahk ong soukohp akan. Lepin lokaia wet kin doadoahk ong menmour en nanleng kan. Ma kelehpw, lepin lokaia wet sohte kin kasalehda IA IREN mehn me kadaralahr. Ma kelehpw, lepin lokaia wet kin kasalehda ihte me aramas emen kadaralahr. Iren Paipel me kapilpene anahne kasalehda luhwen mepwukat. Iren Paipel me kapilpene kin kasalehda luhwen mepwukat nan poadopoad pwukat.
“Koht” — H430 elohim — Koht; koht kan; Koht mehlel
Elohim iei wehwehn en irair en lipwoat. Elohim kin doadoahk pak toto ong Koht mehlel me tehmen, iangahki verb kan me tehmen. Lepin lokaia wet pein e kin wa audepen mehn onop wet kin raparapahki.
“KAUN” — H3068 Yehovah — mwaren inou en Koht, me ntingdiong nan KJV nin duwen Kaun-O ni lettera lapalap kan
Wasa koaros me lepin lokaia LORD kin mi ie ni lepin nting laud nan Kadekadaun Mering, Yehovah iei mware en mahsen en Ipru me mi pahn lepin lokaia en English LORD.
“Kaun” — H113 adown — kaun; soumas; me sapwellimaniki mehkot; me kin kaunda
Nan Melkahka 110:1, wehwehn en adown wehwehki "ei Kaun." Adown iei lepin lokaia en Ipru me weksang Yehovah, iei KAUN me mahsanihong Kaunen Depit nan iren wehwe wet.
“ehu” — H259 echad — ehu; miniminpene; keieu
Echad iei lepin lokaia nan "KAUN-O atail Koht iei KAUN-O me ta emen." Echad pil iei lepin lokaia me doadoahk ong nan sarapwal oh sarahdo ara adaneki RAN EMEN. Echad pil iei lepin lokaia me doadoahk ong ohl emen oh eh pwoud ara wiahla UDUK EMEN.
“nah pwutak kelehpw” — H3173 yachiyd — me tehmen; ieu me tehmen; kelehpw; kompoake
Senesis 22 kin kahdaneki Isaak "nah pwutak kaieu" pak siluh. Yachiyd wehwehki me ih kaieu oh solahr emen tohrohr.
Ets iei lepin lokaia ehu en Hipru me kin wehwehki tuhke mour oh pil tuhke me pwalpelier. Ets iei lepin lokaia me kin wehwehki tuhke me Eipraam ketikidiong pohn Aisek.
Sohn sohte tapihada sapwellime Rongamwahu ni ipwidi ehu. Sohn tapihada sapwellime Rongamwahu mwohn tapio.
“kousoan” — G4637 skenoo — en kauwada im impwal; en mih nan kahnimw; en kousoan nan im impwal
"Mahsen ohla wiahla uduk, oh ketiket nanpwungatail." Iren wet kin kawehwehda duwen Koht eh ketiket nan paliweren aramas rasehng aramas emen kin kousoan nan im impwal ehu.
